THÂN TRỌNG MỘT – TRẬN ĐÁNH Ở NAM GIAO TRONG MÙA XUÂN MẬU THÂN 1968

THÂN TRỌNG MỘT – TRẬN ĐÁNH Ở NAM GIAO TRONG MÙA XUÂN MẬU THÂN 1968

Tết Mậu Thân năm 1968, Huế bước vào những ngày tháng chiến tranh khốc liệt.

Trong đêm giao thừa và những ngày đầu năm mới, tiếng súng đồng loạt vang lên từ nhiều hướng. Ở phía Nam sông Hương, khu vực Nam Giao – Tam Thai – Kho Rèn – Phú Cam trở thành một trong những hướng chiến đấu quan trọng của mặt trận Huế.

Giữa trận chiến ấy có một người con của chính mảnh đất Huế.

Đó là Thân Trọng Một, tên thật là Thoan, sinh năm 1920, quê vùng Dương Xuân Hạ, phía Nam thành phố Huế.

Từ khi còn rất trẻ, ông đã tham gia cách mạng. Sau những năm tháng chiến đấu trong kháng chiến chống Pháp, Thân Trọng Một trở thành một cán bộ quân sự có nhiều kinh nghiệm trên chiến trường Bình Trị - Thiên. Ông từng giữ chức Phó Tham mưu trưởng Phân khu Trị - Thiên.

Và mùa xuân năm 1968, ông trở lại chiến trường Huế.

Trong kế hoạch Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, mặt trận Huế được tổ chức thành hai hướng lớn.

Phía Nam sông Hương do Đoàn 5, cùng các lực lượng phối thuộc, đảm nhiệm. Thân Trọng Một được giao chỉ huy cánh quân này.

Mục tiêu của hướng Nam rất rộng: từ Tam Thai, Nam Giao, Kho Rèn đến các cơ quan quân sự, hành chính và những vị trí quan trọng trong thành phố.

Đêm trước cuộc tiến công, những người lính âm thầm rời căn cứ.

Không tiếng trống.

Không ánh đèn.

Chỉ có những bước chân lặng lẽ giữa đêm tối.

Phía trước là thành phố Huế.

Phía sau là núi rừng và những làng quê thân thuộc.

Với Thân Trọng Một, đó còn là vùng đất ông đã sinh ra, lớn lên và chiến đấu suốt nhiều năm.

Khi cuộc tiến công diễn ra, các mũi quân phía Nam nhanh chóng đánh vào nhiều mục tiêu.

Tại khu vực Nam Giao, giao tranh diễn ra quyết liệt.

Một trong những mục tiêu quan trọng là khu vực công binh Nam Giao, đồng thời phối hợp với các hướng đánh vào Tam Thai và các vị trí quân sự khác.

Các nguồn tư liệu về trận Mậu Thân ghi nhận khu vực Nam Giao là một trong những nơi đối phương tổ chức phòng thủ và phản kích mạnh. Một bộ phận lực lượng Trung đoàn 3 của đối phương cũng bị giữ lại tại Nam Giao trong khi các bộ phận khác tìm đường vòng vào thành phố.

Đối với Thân Trọng Một, trận đánh không chỉ là một cuộc đọ sức về hỏa lực.

Đó còn là cuộc đấu trí.

Ông hiểu rõ từng con đường, từng làng xóm, từng triền đồi và những khu vườn quanh Nam Giao.

Quê hương vừa là nơi che chở cho người lính, vừa là chiến trường mà ông phải giành giật từng bước tiến.

Trong kế hoạch của cánh Nam, căn cứ thiết giáp Tam Thai là một mục tiêu đặc biệt quan trọng.

Nếu lực lượng thiết giáp từ đây có thể phản kích mạnh, các đơn vị tiến vào thành phố sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

Theo tư liệu về Thân Trọng Một, ông nhận thấy hỏa lực của căn cứ này rất mạnh và yêu cầu phải đánh chiếm bằng được.

Ông quyết tâm rằng dù phải chịu tổn thất lớn, vẫn phải tiêu diệt căn cứ thiết giáp để tạo bàn đạp cho những cuộc tiến công tiếp theo.

Những người lính đặc công tiến vào.

Tiếng súng nổ giữa đêm.

Hỏa lực từ căn cứ đáp trả dữ dội.

Trong bóng tối, từng tổ chiến đấu tìm cách tiếp cận mục tiêu.

Không có nhiều thời gian để suy nghĩ.

Chỉ có một điều được đặt lên trước mắt người lính:

Đánh vào mục tiêu và mở đường cho cả đội hình tiến lên.

Sau trận đánh, căn cứ thiết giáp Tam Thai bị đánh thiệt hại nặng theo các tư liệu của phía cách mạng; kết quả này tạo điều kiện cho lực lượng cánh Nam tiếp tục phát triển vào khu vực nội thành.

Nhưng ít ai biết rằng, ngay trên quê hương của Thân Trọng Một, một góc nhỏ của làng Dương Xuân Hạ cũng trở thành nơi gắn với những ngày tháng đặc biệt ấy.

Trong khu vườn nhà họ Thân có một cây thị cổ thụ.

Bên cạnh cây thị là một khe đất giống như một giao thông hào.

Trong chiến dịch Mậu Thân, Thân Trọng Một từng chọn nơi đây làm chỗ tập trung lực lượng và bàn bạc phương án tác chiến.

Nhưng bí mật ấy không giữ được lâu.

Đối phương phát hiện khu vực này.

Máy bay được điều đến ném bom.

Ba quả bom napalm trút xuống khu vườn.

Cây cối bị thiêu cháy.

Nhà thờ họ Thân bị bom đạn phá hủy nặng nề.

Cây thị cổ thụ cũng bị bom đạn phạt mất cành lá, để lại những vết thương trên thân cây.

Và đau đớn hơn, cha mẹ của Thân Trọng Một bị bắt và tra tấn đến chết.

Chiến tranh đôi khi không chỉ lấy đi những người lính ngoài chiến trường.

Nó còn tìm đến tận những mái nhà.

Những ngày tiếp theo ở Huế tiếp tục diễn ra hết sức ác liệt.

Từ Nam Giao, lực lượng tiến công phát triển vào các khu vực phía Nam thành phố.

Các mục tiêu quân sự, hành chính lần lượt trở thành những điểm giao tranh.

Huế lúc ấy gần như bị bao phủ bởi tiếng súng.

Những con đường quen thuộc trở thành chiến tuyến.

Những mái nhà trở thành nơi trú quân.

Những khu vườn, ngôi chùa, con đường và dòng sông đều in dấu chiến tranh.

Thân Trọng Một phải liên tục di chuyển, chỉ huy lực lượng giữa một chiến trường mà ông hiểu rất rõ nhưng cũng vô cùng nguy hiểm.

Ông không chỉ là người ra mệnh lệnh.

Ông là người đã sống cùng những người lính của mình, chia sẻ từng bữa cơm, từng ngày thiếu thốn.

Những người dân trong vùng thường gọi họ bằng cái tên thân mật:

“Lính ông Một.”

Điều đặc biệt trong câu chuyện về Thân Trọng Một là ông chiến đấu ngay trên quê hương mình.

Ông biết Dương Xuân Hạ.

Biết Nam Giao.

Biết những con đường dẫn vào thành phố.

Biết từng làng quê phía Nam sông Hương.

Và có lẽ chính vì vậy, mỗi trận đánh đối với ông đều mang một ý nghĩa rất riêng.

Đó vừa là chiến trường.

Vừa là quê hương.

Những năm tháng sau này, người dân Dương Xuân Hạ vẫn nhắc về ông dưới bóng cây thị cổ.

Cây thị ấy đã sống sót qua bom đạn.

Những cành cây từng bị bom phạt đã mọc lại.

Nhà thờ họ được xây dựng lại.

Làng quê hồi sinh.

Nhưng những vết thương trên thân cây vẫn còn đó, như một dấu tích của một thời chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Nam Giao hôm nay không còn tiếng súng.

Những con đường đã đông đúc.

Những ngôi nhà mới mọc lên.

Huế đã trở thành một thành phố yên bình.

Nhưng nếu đứng giữa vùng đất Nam Giao, thật khó hình dung rằng nơi đây từng là một chiến trường dữ dội trong những ngày Tết năm 1968.

Thân Trọng Một đã đi qua cuộc chiến ấy.

Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên ông sau này được đặt cho một con đường ở nội thành Huế.

Còn cây thị ở Dương Xuân Hạ vẫn đứng đó.

Nó không nói.

Nhưng thân cây mang những vết thương của bom đạn.

Nó giống như một nhân chứng lặng lẽ của mùa xuân năm 1968.

Một nhân chứng đã nhìn thấy những người lính rời quê hương đi vào trận đánh.

Nhìn thấy những mái nhà cháy trong bom đạn.

Nhìn thấy một thành phố Huế chìm trong khói lửa.

Và rồi, nhiều năm sau, nhìn thấy Huế hồi sinh.

Nhưng dưới lớp đất bình yên ấy vẫn còn ký ức về một mùa xuân đỏ lửa.