Thần tượng đầu đời trên Bến Ngự
Học xong lớp 3, Võ Giáp lên trường tỉnh học ở Đồng Hới. Ở đây, vốn tư chất thông minh, Võ Giáp luôn đứng đầu lớp, đến kỳ thi tốt nghiệp bậc sơ học, cậu đã đỗ đầu tỉnh. Mùa hè năm 1925, Võ Giáp thi đỗ vào trường Quốc học Huế. GS. Nguyễn Thúc Hào, bạn học của Võ Giáp, kể: “Anh Giáp hơn tôi một tuổi nhưng đã có những suy nghĩ người lớn, còn tôi lúc ấy chỉ là cậu bé chăm học, ngoan và dễ bảo thôi”.
Lúc này, phong trào đấu tranh đòi thực dân Pháp trả tự do cho nhà chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu đang sôi sục. Với “những suy nghĩ người lớn”, Võ Giáp nhanh chóng hòa mình vào phong trào đấu tranh của quần chúng, cùng với những người anh như Nguyễn Chí Diểu, Nguyễn Khoa Văn (Hải Triều) đi vận động lấy chữ ký đòi trả tự do cho cụ Phan Bội Châu. Năm ấy, Võ Giáp mới 15 tuổi.
Khi cụ Phan Bội Châu được trả tự do và bị giam lỏng ở Bến Ngự. “Ông già Bến Ngự” trở thành một biểu tượng có sức thu hút, thức tỉnh lòng người mạnh mẽ. Võ Giáp cùng các bạn học thường xuyên đến thăm và được cụ Phan giáo huấn. Những Hải ngoại huyết thư, Lưu Cầu huyết lệ tân thư như thổi bùng lên ngọn lửa nhiệt tình yêu nước, thương nòi trong lòng cậu học trò Võ Giáp. Ông cùng những người bạn tiến bộ rủ nhau lên thượng nguồn sông Kiến Giang, tuyên thệ lập hội kín với mục đích đánh Tây.
Sau này, trong bộ phim tài liệu: “Giọt nước giữa đại dương”, Đại tướng kể lại rằng: Cứ thứ 5 hằng tuần, chúng tôi đến thăm “Ông già Bến Ngự”, nghe cụ Phan hô hào thanh niên phải yêu nước, phải đứng lên. Những câu thơ “Dậy! Dậy! Dậy! Bên án một tiếng gà vừa gáy”, “Xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ”… khiến thanh niên chúng tôi bừng bừng lên như lửa. Học sinh mỗi người đều có một quyển vở đẹp nhất, ghi lại những bài thơ ca yêu nước, rồi bí mật đọc trong lớp hoặc ban đêm thắp đèn đọc trong ký túc xá.
Đầu năm 1927, Võ Giáp viết bài "Đả đảo tên tiểu bạo chúa trường Quốc học", đăng trên tờ báo tiếng Pháp L'Annam của luật sư Phan Văn Trường, tố cáo nền giáo dục ngu dân và quy chế cấm đọc sách báo yêu nước. Bài báo gây tiếng vang lớn ở Sài Gòn và Huế, từ đây cùng những hoạt động trước đó, Võ Giáp bị mật thám Pháp theo dõi sát sao.
Khi Nguyễn Chí Diểu bị nhà trường đối xử bất công, Võ Giáp đã dẫn đầu đoàn học sinh lên gặp Tổng giám thị Harter, đưa đơn phản đối nhưng không được chấp nhận. Võ Giáp bàn với Nguyễn Khoa Văn phát động bãi khóa. Cuộc bãi khóa khởi đầu từ trường Quốc học Huế nhanh chóng lan rộng ra các trường khác, thành một cuộc tổng bãi khóa toàn thành. Nhà cầm quyền phải trả tự do cho các học sinh bị bắt, nhưng Võ Giáp cùng nhiều người khác bị buộc thôi học và bị cấm thi cử trên toàn cõi Đông Dương trong vòng hai năm.
