Tháng 4 năm 1972.

Tháng 4 năm 1972.

Khi ấy, Tống Xuân Tương, người con của quê hương Thiệu Hóa, Thanh Hóa, mới ngoài hai mươi tuổi. Tuổi trẻ của anh cũng như bao chàng trai, cô gái cùng thời, có những ước mơ bình dị về gia đình, ruộng đồng và một cuộc sống yên bình. Nhưng đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh, tiếng gọi của quê hương đã đưa anh bước vào hàng ngũ Thanh niên xung phong.

Từ quê nhà, chàng trai trẻ lên đường làm nhiệm vụ. Trong hồ sơ sau này, những dòng chữ ghi rất giản dị: tham gia TNXP từ tháng 4/1972 đến tháng 10/1974, đơn vị C2912-N291-P37, địa bàn hoạt động chủ yếu tại Thanh Hóa, công việc là làm đường.

Nhưng phía sau những dòng chữ ngắn ngủi ấy là cả một quãng đời tuổi trẻ.

Những ngày trên cung đường

Ngày ấy, con đường không chỉ là đất đá trước mắt.

Đó còn là nhiệm vụ cần hoàn thành, là những cung đường phải được giữ thông suốt trong hoàn cảnh chiến tranh.

Những thanh niên xung phong mang trên vai cuốc, xẻng và dụng cụ lao động. Họ đào đất, san nền, sửa đường, vận chuyển đất đá. Công việc nối tiếp công việc, ngày này qua ngày khác.

Có những buổi sáng, khi quê nhà còn chìm trong màn sương, những người trẻ đã bắt đầu một ngày lao động. Mồ hôi thấm qua vai áo. Bàn tay chai sần vì cuốc xẻng. Có lúc mệt nhoài, họ lại động viên nhau cố gắng.

“Cố thêm một chút nữa!”

Một câu nói giản dị nhưng có thể tiếp thêm sức mạnh cho cả một tập thể.

Giữa những ngày tháng gian khó ấy, tình đồng đội trở thành một phần ký ức đẹp. Những người từ nhiều miền quê gặp nhau, cùng làm việc, cùng chia sẻ những bữa cơm đạm bạc, cùng kể cho nhau nghe chuyện gia đình và quê hương.

Ai cũng có một nơi để nhớ.

Với Tống Xuân Tương, đó là quê nhà Thanh Hóa, là mái nhà thân thuộc, là những thửa ruộng đã gắn bó với tuổi thơ.

Tuổi trẻ gửi lại trên những con đường

Hai năm sáu tháng trong màu áo Thanh niên xung phong không phải là một quãng thời gian dài nếu so với cả cuộc đời, nhưng lại là quãng thời gian đặc biệt của tuổi trẻ.

Những ngày tháng ấy có mồ hôi, có gian khó và cả những lo âu của thời chiến. Nhưng cũng có tiếng cười của những người trẻ, có tình đồng đội và niềm tin rằng những việc mình đang làm đều có ý nghĩa đối với quê hương.

Có thể sau này người ta không còn nhớ chính xác mình đã đào bao nhiêu mét đường, chuyển bao nhiêu chuyến đất đá. Nhưng đôi bàn tay từng chai sạn, những buổi chiều mệt mỏi và những người đồng đội năm xưa thì vẫn ở lại trong ký ức.

Tháng 10 năm 1974, chặng đường TNXP của Tống Xuân Tương khép lại.

Anh trở về với quê hương và tiếp tục gắn bó với ruộng đồng. Từ người thanh niên xung phong trên những cung đường, anh trở thành người nông dân giữa cuộc sống đời thường.

Hai cuộc đời tưởng như khác nhau, nhưng thực ra chỉ là hai chặng đường của cùng một con người.

Ngày trước, anh góp sức làm nên những con đường trong thời chiến.

Sau này, anh trở về gieo trồng trên những cánh đồng quê hương.

Ký ức còn lại

Nhiều năm đã trôi qua.

Mái tóc của người thanh niên năm nào nay đã bạc. Những con đường ngày xưa có thể đã thay đổi. Cuộc sống quê hương cũng đã bước sang một trang mới.

Nhưng ký ức về những năm tháng 1972–1974 vẫn là một phần không thể quên.

Đó là những năm tháng mà tuổi trẻ được gửi vào công việc, vào tình đồng đội và vào quê hương.

Nhìn lại, có lẽ điều đáng quý nhất không nằm ở những dòng lý lịch khô khan, mà ở câu chuyện phía sau những dòng chữ ấy: một người con của Thanh Hóa đã dành những năm tháng tuổi trẻ của mình để khoác màu áo Thanh niên xung phong, lặng lẽ làm đường giữa những năm tháng gian khó, rồi trở về tiếp tục cuộc sống bình dị bên ruộng đồng.

Thời gian có thể làm phai màu những trang giấy, nhưng không thể làm mất đi ký ức về một thời tuổi trẻ.

Một thời hoa lửa đã đi qua. Những con đường năm xưa vẫn còn đó, và trong mỗi con đường ấy là dấu chân của một thế hệ đã sống, đã cống hiến và đã trưởng thành.