THÁNG BA – BUÔN MA THUỘT
Theo những tin tức bí mật ta nhận được thì mặc dù địch ra sức phòng thủ các vùng xung yếu và các hướng, nhưng chúng vẫn chủ quan nhận định ta chưa có chủ trương tấn công lớn. Bởi vì trong tháng 2-1968 các cuộc càn quét của địch ra bên ngoài hầu như không có những trận đụng độ đáng kể với lực lượng vũ trang của ta. Trong khi đó với lực lượng đã được củng cố cộng với một số đơn vị chủ lực vừa được tăng cường xuống, ban chỉ huy mặt trận Dak Lak quyết định tiếp tục đưa chiến tranh vào nội thị mở màn
Đêm 3-3-1968, cùng một lúc, phần lớn các đơn vị vũ trang ta đã tham gia tấn công vào thị xã Buôn Ma Thuột. Sáu mục tiêu quan trọng của địch được lựa chọn kỹ càng và bị tập kích đồng loạt, sân bay Buôn Ma Thuột, sân bay Hòa Bình, Sở chỉ huy trung đoàn 45, khu công chánh thị xã, ấp di cư Trung Hòa và sư đoàn 23.
Trừ mục tiêu sư đoàn bộ 23 ta chỉ tập kích bằng pháo binh, còn lại 5 mục tiêu khác đều bị bộ binh và đặc công tiêu diệt. Những trận đánh diễn ra nhanh chóng, hiệu suất chiến đấu cao, quân ta khôn bị thương vong nhỏ nào. Lần đầu tiên kể từ khi rút khỏi địa bàn thị xã, ta đã luồn sâu vào hậu cứ địch, mang theo pháo DKZ75 và cối 82 đánh dữ dội và bất ngờ, khiến cho địch trở tay không kịp.
Kết quả chung trong đêm 3/3 ta đã phá hủy 14 máy bay, 15 xe quân sự GMC, đốt cháy 5 kho quân trang quân dụng, đánh sập 10 nhà chứa máy bay và tiêu diệt gần 120 tên địch (trong đó có hàng chục tên Mỹ và táy ai ngụy quyền). Đó chính là nỗi kinh hoàng thực sự của địch. Hiện tượng đánh nhanh, rút nhanh, dùng lực lượng nhỏ, mạnh, đánh “chắc cú” của quân giải phóng đã làm chao đảo hệ thống phòng ngự của địch trên địa bàn Buôn Ma Thuột, làm thay đổi rõ rệt thế và lực giữa đôi bên. Bài bản “nống” ra bên ngoài cán quét cố thủ bên trong của chúng không còn hiệu lực nữa. Chúng đang cố tìm cách điều chỉnh thế bố trí lực lượng thì liên tiếp trong thời gian đó, bộ đội ta lại tiến hành hàng loạt các hoạt động tiêu hao sinh lực chúng ở khắp nơi. Ta liên tục bao vây các đồn bốt, đánh phá đường giao thông và cầu cống trên các quốc lộ 7, 14, 21. Tất cả địch xung quanh thị xã và một số quận lỵ đều bị ta tấn công. Chỉ tính riêng nửa cuối tháng 3-1968, các lực lượng vũ trang ta đã đánh thắng hàng chục trận, phá hủy nhiều cầu cống, trạm trại ven đường quốc lộ, diệt hàng trăm tên địch. Cùng trong thời gian này ta đã đánh thiệt hại nặng một tiểu đoàn của trung đoàn 45 và một tiểu đoàn “FULRO”.
Những đòn tấn công liên tục của ta từ bên ngoài vào cứ điểm của địch đã có tác động sâu sắc đến phong trào cách mạng nội thị. Lúc này, Thường vụ Thị ủy cho chủ trương tiếp tục các hoạt động của giai đoạn hai.
Đầu tháng 3-1968 các đội tự vệ mật ở nội thị hưởng ứng hoạt động chung bằng các vụ “diệt ác trừ gian” hết sức táo bạo. Do nắm vững tình hình và quy luật đi lại của bọn ác ôn, nên ta triển khai nhiều phương án mà các lực lượng an ninh của địch không thể ngờ tới. Chỉ tính riêng trong tháng ba, hơn một chục tên ác ôn, mật vụ, chỉ điểm của địch đã bị trừng trị, trong đó đáng nhớ là vụ trừng trị tên ác ôn Chánh Lẫm và tên mật vụ Tư Điền. Những trận đánh này đã làm rung động bộ máy ngụy quyền thị xã.
Về lực lượng nội tuyến, sau một thời gian bồi dưỡng và củng cố lại mạng lưới, Thường vụ Tỉnh ủy và Thị ủy Buôn Ma Thuột quyết định tiếp tục sử dụng lực lượng này đánh ngay trong lòng địch. Một số vụ nổ đã gây ra tại các căn cứ vá cơ quan đầu não ngụy quyền. Có hai vụ nổ đã gây cho địch những thiệt hại trầm trọng về người và vật chất, đó là vụ đánh xe sửa chữa cơ giới của sư đoàn 23 bên bờ suối Đốc Học và vụ đánh bằng chất nổ tại sư đoàn 23.
Gọi là xe sửa chữa cơ giới nhưng thực chất đó là một phân xưởng cơ giới lưu động có đủ mọi phương tiện, thiết bị và phụ tùng thay thế cho hầu hết các loại máy bay, xe tăng, pháo hạng nặng và vũ khí thông thường của địch. Chính nhờ nó mà phần lớn số xe pháo, vũ khí của địch bị hư hao trong cuộc tổng tiến công tết Mậu Thân được phục hồi trở lại. Nhận rõ sự lợi hại đó, ta quyết định tiêu diệt xe cơ giới này. Khoảng giữa tháng 3, sau khi tham gia trận càn dài ngày vào các xã cánh Nam H6 trở về đậu bên bờ suối Đốc Học nó đã bị ta gài chất nổ đánh tan tành.
Vụ nổ thứ hai do trung sỹ thám kích Ngô Tá Cồ thực hiện bằng cách đặt chất nổ trong hai lô cốt hầm ngầm bảo vệ sư bộ 23. Một trung đội thám kích cùng 7 sỹ quan trong đoàn kiểm tra lưu động của sư đoàn 23 bị tiêu diệt tại chỗ. Sau trận đánh, địch phát hiện ra người thực hiện, chúng vội vàng mở cuộc truy lùng và phóng ảnh Cồ khắp nơi. Nhưng anh đã được nhân dân che dấu 7 ngày đêm liền ngay tại ấp 3 và sau đó được đưa ra căn cứ an toàn tiếp tục cuộc chiến đấu(1).
Cùng với các trận đánh diệt ác trừ gian và các vụ nổ của nội tuyến là những đợt phối hợp của quần chúng liên tục rải truyền đơn, treo cờ Mặt trận dân tộc giải phóng và biểu ngữ ở hầu khắp thị xã trong đó có các công sở, đồn cảnh sát và trụ sở ấp. Sự xuất hiện liên tục của truyền đơn cách mạng và cờ Mặt trận khiến cho địch hoang mang bối rối. Chúng không thể ngờ được thực lực của ta trong thị xã còn mạnh như thế(2).
Như vậy là trên thực tế, sau sự kiện tết Mậu Thân, trái với dự đoán của địch, thực lực cách mạng từng bước được khôi phục và phát triển nhanh chóng.
Mặc dù một lần nữa địch đã tung mọi nỗ lực vào kế hoạch phòng thủ và tấn công để giành thế chủ động trên chiến trường nhưng chúng không ngăn được ta mà còn lâm vào thế suy yếu rõ rệt.
Cuộc tổng tiến công và nổi dậy tháng ba – Buôn Ma Thuột tiếp tục giáng những đòn chí mạng vào bộ máy quân sự - chính trị của địch trên địa bàn thị xã, mở ra một tình thế mới, một giai đoạn mới sôi động hơn làm bùng cháy cao hơn ngọn lửa tết Mậu Thân Buôn Ma Thuột ở giai đoạn sau tháng 3 - giai đoạn quân dân ta tấn công nổi dậy liên tục giành quyền làm chủ từng buôn ấp.
(1) Nhà ông Trung 41 Nguyễn Bỉnh Khiêm là nơi Cồ được cơ sở cách mạng che dấu chăm sóc trong 7 ngày địch truy lùng. Liệt sĩ Ngô Tá Cồ đã anh dũng hy sinh trong một trận chiến đấu khác.
(2) Truyền đơn được cung cấp từ hai nguồn: Từ ngoài vào và in, viết tay tại cỗ. Cờ mặt trận, biểu ngữ các gia đình cơ sở nội thị may.
