Thang dây – vật dụng nhỏ làm nên chiến thắng lớn

Sáng kiến “Thang dây” của các chiến sĩ Trung đoàn 142, Sư đoàn 315 đang được trưng bày tại Bảo tàng Quân khu 5. Ngày 17 tháng 4 năm 1975, tập đoàn phản động Pôn Pốt lên nắm chính quyền ở Campuchia. Từ năm 1975 đến năm 1978, chúng thực thi chính sách đối ngoại, đối nội cực kỳ phản động, đẩy dân tộc Campuchia đến thảm họa diệt chủng; công khai chuyển bạn thành thù. Đất nước Việt Nam vừa thống nhất, đã hết sức kiềm chế, tìm cách giải quyết mối quan hệ với chính quyền Pôn Pốt ở Campuchia bằng đàm phán hòa bình nhưng tập đoàn Pôn Pốt đã khước từ thiện chí của Việt Nam. Chúng điều động nhiều sư đoàn áp sát, tiến công, thảm sát thường dân Việt Nam trên toàn tuyến biên giới. Trước thảm họa diệt chủng của tập đoàn Pôn Pốt đối với nhân dân Campuchia, Mặt trận Đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia đã kêu gọi quân tình nguyện Việt Nam sang giúp. Đáp lời kêu gọi của Mặt trận Đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia, quân tình nguyện Việt Nam trong đó có lực lượng vũ trang Quân khu 5 phát huy truyền thống đoàn kết quốc tế, chí nghĩa chí tình, mở chiến dịch tiến công cùng lực lượng cách mạng Campuchia đánh đổ chế độ Pôn Pốt. Tàn quân Pôn Pốt chạy về khu vực biên giới ba nước Lào – Campuchia - Thái Lan để xây dựng căn cứ, được các thế lực nước ngoài “hà hơi tiếp sức” nên từng bước phục hồi, quyết liệt chống Quân tình nguyện Việt Nam và lực lượng cách mạng Campuchia. Vùng 3 biên giới có địa hình khá phức tạp. Ở phía Campuchia, dãy Đăng rếch kéo dài thấp dần về phía Lào. Cũng như ở căn cứ 547, địch lợi dụng địa thế này để tổ chức phòng ngự và thiết lập các kho tàng. Ở phía đất Lào, địa hình đỡ phức tạp hơn, đất bằng, chủ yếu là rừng khộp, thuận lợi cho việc cơ động. Bên kia núi là đất Thái Lan, có con đường từ nội địa đến Pad Úm, là căn cứ chính của vùng 3 biên giới (trên bản đồ bản Pad Úm nằm trên đất Thái Lan, cách biên giới Thái Lan-Campuchia - Lào khoảng gần 4km). Ở đây là căn cứ hậu cần, huấn luyện, kho tàng của quân Pôn Pốt lớn nhất Bắc Campuchia. Địch thường dùng ô tô vận chuyển hàng hóa, súng đạn, lương thực từ Thái Lan tập kết ở đây, rồi dùng sức người chuyển vào nội địa Campuchia. Cũng từ đây, địch xuất phát từ những đợt hoạt động quân sự để quấy phá vùng do ta kiểm soát. Căn cứ địch phần lớn nằm trên đất Thái Lan, nên việc trinh sát, nghiên cứu địa hình, nắm địch sẽ có nhiều khó khăn. Lực lượng địch ở khu vực này có khoảng 1.800 đến 2.000 tên, được biên chế đến thành 5 đầu Sư đoàn. Thành phần địch ở đây rất hỗn tạp bao gồm quân Pôn Pốt, quân Srieka (CCK), bọn Phunrô và cả phỉ là người Lào. Chúng đóng thành nhiều chốt điểm và cứ điểm trên hướng chính diện dài hơn 40km, với chiều sâu từ 10km đến 12km. Địch đứng ở trên Đăng rếch thế cao, vững chãi. Hỏa lực của địch ở các căn cứ này, ngoài các loại cối 82 ly, 120 ly, DKZ 75 ly, DKZ 82 ly, còn có pháo xe kéo 85 ly. Chúng còn được không quân nước ngoài sẵn sàng xuất kích chi viện. Sau khi bị quân ta tấn công tiêu diệt căn cứ 547 (cuối 4-1984), địch đã tăng cường đề phòng gắt gao. Ngoài việc bố trí lực lượng canh phòng trên từng cứ điểm, địch còn bố trí chông, mìn và có nhiều lớp rào xung quanh. Thủ đoạn của địch cũng khôn ngoan hơn, chúng thường xuyên thăm dò phát hiện ta từ xa. Chúng dùng pháo 85 ly bắn thẳng từ trên cứ điểm xuống làm cháy xe vận tải của ta đang chạy trên đường. Lực lượng đánh địch vùng ba biên giới của ta là lực lượng cấp quân khu, gồm Sư đoàn 2, Sư đoàn 315, riêng Sư đoàn 307 phần lớn ở lại tổ chức phòng ngự tại 547, các Trung đoàn xe tăng, pháo binh, phòng không, công binh. Phương án chính của trận đánh này là chủ động nghi binh, lừa địch trên dải phòng ngự mạnh, liên hoàn của chúng, đánh ép địch từ hướng chính diện buộc địch phải bộc lộ lực lượng và hỏa lực đối phó rồi dùng các lực lượng lớn bí mật bất ngờ xuất phát từ Lào và Campuchia luồn sâu vào đất Thái Lan, đánh vào sau lưng địch, hình thành thế trận bao vây nhiều tầng trên một không gian rộng và thời gian tương đối dài. Để thực hiện được kế hoạch như đã vạch ra, Trung đoàn 142, Sư đoàn 315 phải hành quân vượt qua dãy núi Đăng rếch để tập trung vào vị trí chiến đấu đúng thời gian và địa điểm quy định. Thế nhưng Đăng rếch là vùng rừng núi hiểm trở có độ cao trung bình 400 - 500m, có nơi cao 600 - 700m, được xem như chiếc đòn gánh, chạy dài khoảng hơn 40km, địa hình dốc cheo leo, nhiều hang động, dốc đá lởm chởm, độ dốc cao. Nơi mà Trung đoàn 142, Sư đoàn 315 chọn để làm nơi di chuyển tập trung đúng vào vị trí chiến đấu quy định sẵn có địa hình rất phức tạp với độ cao khoảng 30m, độ dốc cao, khó khăn cho việc đi chuyển đội hình cỡ Sư đoàn. Vấn đề đặt ra là làm cách nào để có thể đưa 1.400 chiến sĩ cùng với vũ khí vào vị trí chiến đấu đúng thời gian và địa điểm, đây là một thử thách rất lớn đối với các chiến sĩ tham gia chiến dịch. Trong quá trình thực hiện kế hoạch chiến đấu, bộ đội ta chỉ được sử dụng của bạn bốn thứ: nước, củi khô, rau rừng và không khí. Chính vì vậy, từng cán bộ, chiến sĩ luôn nỗ lực cố gắng khắc phục mọi khó khăn, phát huy khả năng tự lực tự cường với tinh thần “nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”. Các đồng chí trong ban chỉ huy bàn bạc thống nhất lãnh đạo đơn vị quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao. Sau thời gian nghiên cứu và khảo sát địa hình tác chiến, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 142, Sư đoàn 315 đã quyết định sử dụng những vật dụng sẵn có làm những chiếc thang dây, hai sợi dây hai bên bằng dây thừng, các bậc thang ở giữa nối với nhau bằng cây rừng, để chinh phục dãy Đăng rếch một cách nhanh chóng và đảm bảo an toàn. Chỉ với những nguyên vật liệu đời thường, dễ tìm, qua bàn tay khéo léo của các chiến sĩ đã trở thành những công cụ phục vụ chiến đấu vô cùng hữu ích. Đó là sản phẩm của ý chí tự cường, trí thông minh, óc sáng tạo của quân và dân ta. Bằng những chiếc thang dây đơn giản, Trung đoàn 142, Sư đoàn 315, chỉ trong vòng 36 giờ, đưa toàn bộ đội hình Trung đoàn 1.400 chiến sĩ luồn sâu vào phía sau đánh vào căn cứ của địch gây cho chúng nhiều hoang mang, hoảng sợ, làm tan rã nhanh chóng lực lượng của địch. Chiến dịch mùa khô 1984 - 1985 đã khiến cho địch bị thiệt hại rất nặng, bị tiêu diệt một bộ phận sinh lực, mất một khu hậu cần lớn, một địa bàn quan trọng có ý nghĩa chiến lược, một khu căn cứ hỗn hợp của các lực lượng phản động cấu kết với nhau để chống phá cách mạng ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia mà chúng đã công phu xây dựng trong nhiều năm. Chiếc thang dây này là nét độc đáo, riêng biệt, góp phần không nhỏ trong việc đánh đổ Pôn Pốt, viết thêm trang lịch sử hào hùng của một dân tộc anh hùng. Hiện nay tại Bảo tàng Quân khu 5 đang trưng bày chiếc thang dây với chiều dài 20m, rộng 30cm của Trung đoàn 142, Sư đoàn 315 sử dụng trong chiến dịch mùa khô 1984 – 1985 như một minh chứng cho ý chí tự lực, tự cường, mà còn phản ánh trí thông minh, sáng tạo của quân ta trong mọi hoàn cảnh khó khăn đều có cách khắc phục để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần xây đắp thêm mối quan hệ đoàn kết hữu nghị thủy chung son sắt giữa nhân dân Việt Nam và Campuchia, cùng nhau gìn giữ nền hoà bình, hướng đến một tương lai thịnh vượng khu vực.Ngô Thị Ái Diễm (Bảo tàng Quân khu 5