Thắng lợi Đồng khởi Khu Đông và khí thế giải phóng nông thôn Bình Định

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng Bình Định, “Đồng khởi Khu Đông” tháng 7 - 8/1964 là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là một đợt tiến công, nổi dậy của quân và dân địa phương, mà còn là bước ngoặt góp phần xoay chuyển tình thế trên chiến trường Bình Định trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Theo tư liệu lịch sử, thắng lợi của “Đồng khởi Khu Đông” được đánh giá là to lớn và quan trọng. Ta đã giành thắng lợi vượt mức dự kiến trong nhiệm vụ mở ra giành dân, diệt địch, phá từng mảng ấp chiến lược. Điều đáng chú ý là phong trào diễn ra ở một vùng xung yếu, trù phú, có đông đồng bào Thiên Chúa giáo — nơi địch từng ra sức kìm kẹp và xem là địa bàn khó phát động.

Thắng lợi ấy cho thấy khi có sự lãnh đạo đúng đắn, phương thức đấu tranh phù hợp và biết phát huy sức mạnh của quần chúng, phong trào cách mạng có thể phát triển ngay cả ở những vùng địch kiểm soát chặt. Qua thực tiễn Đồng khởi Khu Đông, Đảng bộ và lực lượng cách mạng Bình Định rút ra nhiều kinh nghiệm quý báu về chỉ đạo, chỉ huy, vận dụng phương châm và phương thức đấu tranh.

Không dừng lại ở thắng lợi ban đầu, Đồng khởi Khu Đông cùng với đợt II tháng 9 - 10/1964 đã mở ra một mảng liên hoàn ở vùng đông dân. Khu vực này trực tiếp uy hiếp thị xã và một số quận lỵ phía nam tỉnh, làm cho hệ thống phòng thủ và bộ máy kìm kẹp của địch rơi vào thế bị động, lúng túng.

Ý nghĩa của thắng lợi này còn vượt ra ngoài phạm vi một địa bàn. Nó góp phần tạo ra một thế mới trong phong trào phá kẹp, phá ấp chiến lược, giành lại nông thôn đồng bằng Liên khu V lúc bấy giờ. Riêng đối với Bình Định, thắng lợi Đồng khởi Khu Đông không chỉ tạo bước ngoặt xoay chuyển tình thế, mà còn mở ra khả năng giải phóng đại bộ phận nông thôn đồng bằng vào cuối năm 1964 và đầu năm 1965.

Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, Đồng khởi Khu Đông là câu chuyện về sự chủ động tiến công, về sức mạnh của lòng dân và sự trưởng thành trong lãnh đạo, chỉ đạo phong trào cách mạng. Từ một vùng bị địch kìm kẹp, Nhân dân đã vùng lên phá ấp chiến lược, giành lại quyền làm chủ, góp phần viết nên trang sử hào hùng của quê hương Bình Định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.