THÁNG TÁM NĂM 1945 – KHI KHÁT VỌNG ĐỘC LẬP TRỞ THÀNH HIỆN THỰC

Mùa Thu năm 1945, lịch sử Việt Nam chuyển mình trong một thời gian rất ngắn nhưng có ý nghĩa đặc biệt lớn lao. Sau nhiều thập niên sống dưới chế độ thuộc địa, nhân dân Việt Nam đứng trước cơ hội giành lại quyền tự quyết đối với vận mệnh đất nước.

Trong những ngày tháng ấy, Hồ Chí Minh đang ở Tân Trào, căn cứ cách mạng thuộc tỉnh Tuyên Quang. Tháng 5/1945, Người chuyển đến lán Nà Nưa. Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh, sau khi khảo sát địa điểm, Người chọn lưng chừng đồi nứa Nà Nưa, gần một con suối nhỏ, để dựng lán. Nơi đây về sau trở thành một địa điểm gắn liền với những quyết định quan trọng trước Cách mạng Tháng Tám.

Tháng 8/1945, khi Nhật đầu hàng Đồng minh, tình hình chính trị ở Đông Dương biến chuyển nhanh chóng. Thời cơ tổng khởi nghĩa xuất hiện. Hội nghị toàn quốc của Đảng và Quốc dân Đại hội tại Tân Trào quyết định những vấn đề quan trọng liên quan đến việc giành chính quyền. Lực lượng cách mạng được huy động để tiến hành tổng khởi nghĩa.

Tại Hà Tĩnh, khí thế cách mạng cũng diễn ra mạnh mẽ. Theo tài liệu của tỉnh, ngày 13/8/1945, cán bộ Việt Minh các huyện thuộc phân khu Nam Hà gồm Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh và thị xã Hà Tĩnh họp bàn kế hoạch khởi nghĩa và thành lập Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh. Ngày 15/8, Ủy ban Khởi nghĩa liên tỉnh Nghệ Tĩnh phát lệnh khởi nghĩa. Từ ngày 16 đến 21/8, chính quyền lần lượt về tay nhân dân ở các địa phương, đưa Hà Tĩnh trở thành một trong bốn tỉnh giành chính quyền sớm nhất cả nước.

Những ngày ấy cho thấy một sự thật: Cách mạng Tháng Tám không phải kết quả của một khoảnh khắc bất ngờ, mà là kết quả của cả quá trình chuẩn bị lâu dài. Mười lăm năm đấu tranh cách mạng từ khi Đảng ra đời đã tạo ra cơ sở chính trị và lực lượng quần chúng rộng lớn. Khi thời cơ đến, sức mạnh ấy được tập hợp thành một làn sóng cách mạng trên toàn quốc.

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, trước hàng chục vạn đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập. Theo biên niên sử của Bảo tàng Hồ Chí Minh, sự kiện diễn ra vào lúc 14 giờ. Bản Tuyên ngôn tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Khoảnh khắc ấy có ý nghĩa vượt ra ngoài một buổi lễ. Sau nhiều năm mất nước, lần đầu tiên một chính quyền mới do nhân dân giành lấy được tuyên bố trước thế giới. Những lời trong Tuyên ngôn Độc lập khẳng định quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam và ý chí bảo vệ nền độc lập ấy.

Nhưng sau ngày độc lập, đất nước không lập tức bước vào một thời kỳ bình yên. Chính quyền cách mạng phải đối diện với vô vàn khó khăn: kinh tế kiệt quệ, nạn đói, nạn mù chữ, các thế lực ngoại xâm và nguy cơ chiến tranh. Chính vì vậy, độc lập giành được đã quý, giữ vững độc lập còn là nhiệm vụ khó khăn hơn.

Đối với Hà Tĩnh, truyền thống của mùa Thu năm 1945 tiếp tục trở thành một phần quan trọng trong lịch sử địa phương. Nhân dân Hà Tĩnh đã tham gia tích cực vào phong trào cách mạng, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc. Những con người bình thường trong làng quê, những cán bộ cơ sở, những người dân tham gia mít tinh, biểu tình, giành chính quyền… đều trở thành một phần của thời khắc lịch sử.

Nhìn lại mùa Thu năm 1945, chúng ta không chỉ nhớ đến hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh trên lễ đài Ba Đình. Điều đáng nhớ hơn là sức mạnh của hàng triệu người dân đã cùng đứng lên làm nên lịch sử.

Câu chuyện ấy đặc biệt có ý nghĩa với thế hệ trẻ hôm nay. Độc lập không phải món quà được trao tặng; đó là thành quả của biết bao thế hệ đã hy sinh, cống hiến và kiên trì theo đuổi khát vọng tự do. Khi nhìn lại ngày 2/9/1945, mỗi người càng hiểu rằng những giá trị tưởng như quen thuộc của cuộc sống hôm nay đều có một lịch sử phía sau.

Và trong lịch sử ấy, hình ảnh Hồ Chí Minh đứng trước đồng bào ngày 2/9/1945 là một biểu tượng không thể phai mờ: một dân tộc sau những năm tháng mất nước đã tự mình đứng lên, tuyên bố với thế giới rằng Việt Nam là một quốc gia độc lập.