Thành cổ đau thương

Hồi ký: Ở lại trong Thành

(Quảng Trị, mùa hè – thu 1972)

Tôi vào Thành cổ một buổi chiều mưa.
Mưa Quảng Trị không ào ạt, mà rả rích, dai dẳng, như muốn ngấm vào từng thớ đất.
Cổng thành lúc ấy không còn hình hài, chỉ là một khoảng tường sụp và hố bom chồng lên hố bom.

Người dẫn tôi vào chốt nói nhỏ:

“Vào đây rồi thì coi như ở lại.”

Tôi hiểu.
Ở lại — nghĩa là không còn khái niệm ngày mai.

Những ngày không có đêm

Trong Thành, ngày và đêm giống nhau.
Pháo nổ suốt.
Đất rung liên hồi.
Chúng tôi ngủ ngồi, ăn vội, thay nhau gác trong những hố cá nhân ngập nước.

Nước mưa hòa với bùn, với thuốc súng.
Áo quần lúc nào cũng ướt.
Có lúc rét dù đang giữa mùa hè.

Mỗi người lính đều gầy đi rất nhanh.
Nhưng không ai nói đến chuyện rút ra.

Khi pháo ngừng

Pháo ngừng là lúc nguy hiểm nhất.

Chúng tôi áp sát thành hầm, nín thở.
Tai lắng nghe từng tiếng động nhỏ.

Có lần, im lặng kéo dài gần một giờ.
Tim đập mạnh đến mức tưởng địch cũng nghe thấy.

Rồi họ lên.

Giáp lá cà trong Thành

Khoảng cách lúc đó không còn tính bằng mét.
Chỉ là một đoạn tường vỡ, một ụ đất thấp.

Không ai hét.
Không ai kịp sợ.

Chúng tôi chiến đấu theo bản năng:
giữ vị trí, giữ đồng đội bên cạnh.

Tôi nhớ rất rõ ánh mắt một người lính trẻ trong tổ.
Cậu ấy cắn chặt môi, tay run, nhưng không lùi nửa bước.

Sau một lúc rất dài —
có thể là mười phút, cũng có thể là cả giờ —
mọi thứ lắng xuống.

Nước lên

Mưa lớn kéo dài nhiều ngày.
Nước trong Thành dâng cao.

Hố chiến đấu biến thành ao.
Chúng tôi phải đứng trong nước hàng giờ.

Có đêm, nước dâng quá ngực.
Súng được giữ cao hơn đầu.
Đạn gói trong nilon.

Người nào mệt quá thì dựa lưng vào tường,
ngủ chập chờn vài phút rồi lại tỉnh.

Ở Thành cổ, ngủ cũng là một sự liều lĩnh.

Đồng đội

Có những buổi sáng, khi kiểm lại đội hình,
thiếu đi một người.

Không ai hỏi nhiều.
Chúng tôi chỉ siết chặt tay nhau hơn.

Có đồng đội bị thương nhẹ,
nhất quyết không rời chốt.

Anh nói:

“Ra ngoài không biết bao giờ mới vào lại được.”

Thế là ở lại.

Ngày thứ… không ai nhớ

Không ai còn nhớ mình ở trong Thành bao lâu.
Ngày thứ mấy không quan trọng nữa.

Chỉ biết:

• Thành còn — mình còn

Khi có lệnh thay quân,
chúng tôi rời vị trí trong lặng lẽ.

Không ai ngoái lại.

Sau này

Nhiều năm sau, tôi có dịp trở lại Thành cổ.
Cỏ xanh.
Chim hót.

Tôi đứng rất lâu trước bức tường cũ.
Không tìm dấu vết của mình,
vì mọi dấu vết đã nằm lại trong đất.

Nhưng tôi biết chắc một điều:

Có những người lính đã ở lại nơi này,
để đất nước có thể đi tiếp.