THÀNH CỔ QUẢNG TRỊ 1972: KHÚC TRÁNG CA ĐỎ VÀ BIỂU TƯỢNG Ý CHÍ VIỆT NAM

Cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 là một trong những trang sử khốc liệt, bi tráng và có ý nghĩa chiến lược quan trọng nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nằm trong chiến dịch Xuân - Hè 1972, sau khi Quân Giải phóng giành quyền kiểm soát thị xã Quảng Trị, quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã tập trung một lực lượng quân sự khổng lồ để mở cuộc phản công mang tên "Lam Sơn 72" nhằm tái chiếm vùng đất chiến lược này. Thành cổ Quảng Trị, một tòa thành quân sự từ thời nhà Nguyễn với chu vi chưa đầy hai cây số, bỗng chốc trở thành tâm điểm của cuộc đụng đầu lịch sử kéo dài suốt 81 ngày đêm, từ ngày 28 tháng 6 đến ngày 16 tháng 9 năm 1972.

Sự tàn khốc của cuộc chiến tại Thành cổ Quảng Trị vượt qua mọi giới hạn chịu đựng thông thường của con người. Để hủy diệt ý chí chiến đấu của quân giải phóng, quân đội Mỹ đã huy động tối đa ưu thế hỏa lực tuyệt đối từ không quân và hải quân, trút xuống mảnh đất nhỏ bé này hơn 328.000 tấn bom đạn. Sức công phá của lượng chất nổ này tương đương với năng lượng của 7 quả bom nguyên tử mà Mỹ từng ném xuống Hiroshima năm 1945. Trung bình mỗi chiến sĩ phải hứng chịu hàng trăm quả bom, đạn pháo mỗi ngày. Thành cổ bị cày nát đến mức không còn một ngôi nhà, một bức tường hay một nhành cây nào nguyên vẹn, đất đá bị băm nát thành bụi bùn, hòa cùng dòng máu của những người ngã xuống.

Trước cơn mưa bom bão đạn dày đặc đó, lực lượng bảo vệ Thành cổ, phần lớn là những chiến sĩ trẻ, sinh viên vừa rời ghế nhà trường, đã kiên cường bám trụ từng mét chiến hào, từng đống đổ nát. Trong điều kiện tiếp tế vô cùng khó khăn, phải băng qua dòng sông Thạch Hãn dưới tầm oanh tạc dữ dội của địch, các chiến sĩ đã lấy gan tấc đối chọi với sắt thép. Hàng ngàn người con ưu tú đã ngã xuống khi tuổi đời mới mười tám, đôi mươi, máu xương của các anh đã hòa quyện vào từng tấc đất, từng viên gạch của tòa thành cổ kính, biến nơi đây thành một nghĩa trang không mộ khổng lồ nhưng tràn đầy khí phách oanh liệt.

Ý nghĩa lịch sử của cuộc chiến đấu 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị vô cùng to lớn. Về mặt quân sự, việc kiên cường giữ vững Thành cổ đã làm thất bại hoàn toàn kế hoạch tái chiếm nhanh chóng của liên quân Mỹ - Sài Gòn, tiêu hao và kìm chân phần lớn các đơn vị tinh nhuệ nhất như Sư đoàn Nhảy dù, Sư đoàn Thủy quân lục chiến địch. Khối lượng sinh lực và phương tiện chiến tranh bị tổn thất nặng nề tại Quảng Trị đã làm suy yếu đáng kể khả năng phòng ngự chiến lược của quân đội Sài Gòn trong giai đoạn sau.

Quan trọng hơn, cuộc chiến đấu anh dũng này đã mang lại lợi thế chính trị và ngoại giao mang tính quyết định cho Việt Nam tại Hội nghị Paris. Ý chí bám trụ kiên cường của quân và dân ta trước sức mạnh hỏa lực tột đỉnh của Mỹ đã khẳng định một thực tế: Mỹ không thể dùng bom đạn để khuất phục cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Thắng lợi chiến lược này, cùng với trận "Điện Biên Phủ trên không" ở Hà Nội cuối năm 1972, đã bẻ gãy ý đồ đàm phán trên thế mạnh của Mỹ, buộc chính quyền Nixon phải ký kết Hiệp định Paris vào tháng 1 năm 1973, công nhận độc lập, chủ quyền của Việt Nam và rút toàn bộ quân đội viễn chinh về nước.