Thành cổ Quảng Trị - “81 ngày máu và hoa”

Nằm giữa trung tâm thị xã Quảng Trị, Thành cổ Quảng Trị là một công trình kiến ​​trúc thành lũy cổ, đồng thời cũng là sở hữu hành chính chính trị của Tỉnh Quảng Trị. chiều dài lịch sử, với vị trí là trung tâm xuyên suốt chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh, Thành cổ Quảng Trị không chỉ có vai trò hỗ trợ cho sự phát triển của địa phương mà còn có vị trí quan trọng để thúc đẩy tiến trình phát triển của dân tộc. Ngày 12/9/2013, Thành cổ Quảng Trị đã được Thủ tướng phủ ký Quyết định số 2383/QĐ-TTg xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt.

Trong cuộc phản chiến chống đế quốc Mỹ, chính quyền Mỹ-Ngụy coi tuyến phòng thủ Quảng Trị là “con đê ức chế” Chắc chắn nhất ở miền nam Việt Nam. Nhưng tuyến phòng đã được quân đội ta chạy vào ngày 5/1/1972, quân đội quân đội phải rút khỏi xã Quảng Trị. Quảng Trị là tỉnh đầu tiên ở miền nam được hoàn toàn giải phóng hơn 10 vạn dân.

Không chấp nhận mất Quảng Trị, được viện trợ tối đa của đế quốc Mỹ, chính quyền Sài Gòn gradient toàn bộ lực lượng mở rộng cuộc sống kích thước tái sử dụng Quảng Trị, trong đó mục tiêu số một được sử dụng lại Thành cổ. Về chính trị, chúng tôi hy vọng qua cuộc phản kích này sẽ lấy lại được tinh thần, xóa tâm lý thất bại đang phát triển dòng chảy lan trong quân đội ngụy, đồng thời gây sức ép với ta tại hội nghị Paris. Về quân sự, chúng hy vọng sẽ phá được cuộc tấn công của quân ta, giữ vững cố đô Huế và tận dụng lại tỉnh Quảng Trị - mảnh đất địa đầu chiến lược miền nam, là đầu mối giao thông quan nối liền Việt Nam với Trung, Hạ Lào. Đây cũng là một trong những nỗ lực cuối cùng để nghiên cứu chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” đang được tạo ra.

Ngày 13/6/1972, Nguyễn Văn Thiệu quyết định mở cuộc hành quân “tái sử dụng Quảng Trị” mang mật danh “Lam Sơn 72”. Để giành chiến thắng, Nguyễn Văn Thiệu đã huy động 4 sư đoàn mạnh nhất, trong đó có toàn bộ sư đoàn dù và quân đoàn thủy quân thuộc bộ lực lượng cơ động chiến lược. Lực lượng tham gia chiến dịch tương đương 13 trung đoàn bộ binh, 17 tiểu đoàn pháo binh, 5 thiết bị và nhiều đơn vị không quân, pháo binh của Mỹ; đồng thời điều Trung tướng Ngô Quang Trưởng - một viên tướng được kỳ vọng nhiều nhất trong hàng ngũ tướng lãnh quân đội Việt Nam cộng hòa làm Tư lệnh Quân khu 1, Quân đoàn 1.

Ngày 14/6/1972, cúp bắt đầu mở cuộc hành quân quân “Tái sử dụng lại Quảng Trị”. Đây chính là trận chiến khốc liệt nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam - được mệnh danh là “mùa Hè đỏ lửa”, với sự huy động lửa lực lớn chưa từng có. Mở màn cuộc hành quân “Lam Sơn 72”, sáng ngày 28/6/1972, dưới sự chi viện của không quân và hải quân Mỹ, các sư đoàn chủ lực của quân đội Việt Nam cộng ồ tiến công sang bắc sông Mỹ Chánh, thực hiện cuộc hành quân “tái sử lãnh thổ”.

Cuộc chiến giữa ta và chiến đấu tại Quảng Trị trong 81 ngày đêm, từ 28/6 đến 16/9/1972, diễn ra vô cùng ác lọt, trong suốt cả ngày lẫn đêm. Hai bên bạch có từng mét đất, từng ngôi nhà. Bom đạn đã được hủy bỏ toàn bộ thị trường Quảng Trị. Thành cổ cũng đã được crack hoàn toàn. Các mối quan trọng như Long Quang, nhà thờ Trí Bưu, Ngã ba Long Hưng, Ngã ba Cầu Ga… là những nơi mà quân đội giải phóng bất chấp hiểm nguy, gian khổ để đạp tan các chuỗi phản kích của vua. Có ngày ta phải đương đầu với 5 tấn công bằng bộ binh, xe tăng, phi pháo của quân đội. Đặc biệt, Thành cổ Quảng Trị là tiêu điểm ác liệt nhất và cũng là nơi thể hiện tinh thần anh dũng du hy sinh, chiến đấu phi thường của quân đội và dân ta. Hàng chiến đấu đã xuống dốc trong cuộc chiến khốc liệt này.

Ngày 16/9/1972, quân ta chủ động rút khỏi Thành cổ sau khi gây ra sự thất bại nặng nề cho giải vô địch. Ta đã tiêu diệt 2 sư đoàn cơ động chiến lược quân vương, diệt 26.000 tên, bắt sống 71 tên, đánh thiệt hại nặng 19 tiểu đoàn, phá hỏng 349 xe quân sự trong đó có 200 xe tăng và thiết giáp, bắn rơi 205 máy bay, thu 500 súng các loại.