Thành Cổ Quảng Trị- Chiến tranh và khát vọng hòa bình

“Hòa bình gọi tên từ lòng đất lửa,
Máu xương người lính hóa dáng non sông.”

“Hòa bình” – hai tiếng thiêng liêng ấy là khát vọng lớn lao của tự do, của hạnh phúc mà bao thế hệ con người hằng mong ước. Nhưng hòa bình chưa bao giờ là điều giản đơn. Nơi nào có hòa bình, nơi ấy đã từng có những giọt máu nóng, những tấm lòng yêu nước và tinh thần quả cảm của người chiến sĩ Việt Nam. Những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đã dâng hiến trọn vẹn tuổi xuân cho dân tộc, tự hào khi cất lên hai tiếng “Việt Nam” – mảnh đất từng ngập tràn bom đạn nhưng luôn rực sáng tinh thần bất diệt. Trong dòng chảy lịch sử bi tráng ấy, Thành cổ Quảng Trị hiện lên như một chứng tích lịch sử thiêng liêng, một biểu tượng bất tử của thời hoa lửa – nơi 81 ngày đêm thiếu thốn về vật chất nhưng chan chứa tình đồng đội, lòng yêu nước và ý chí quật cường của con người Việt Nam trước sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh.

Là địa đầu của hai chiến tuyến, tỉnh Quảng Trị nói chung và Thành cổ Quảng Trị nói riêng trở thành điểm nóng thu hút sự quan tâm đặc biệt về quân sự, chính trị và ngoại giao. Chính vì thế, nơi đây đã diễn ra cuộc chiến đấu quyết liệt kéo dài 81 ngày đêm trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Cuộc chiến ấy không chỉ có ý nghĩa quân sự to lớn mà còn góp phần quyết định vào thắng lợi trên mặt trận ngoại giao, buộc Mỹ phải ký kết Hiệp định Pari, mở đường cho đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, khẳng định lòng yêu nước nồng nàn và sự hi sinh cao cả vì chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Ngày ấy, những người lính bảo vệ Thành cổ phần lớn chỉ mới mười tám, đôi mươi. Họ là những học sinh, sinh viên gác lại bút nghiên, tạm dừng những ước mơ riêng để lên đường theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Họ không sợ gian khổ, không ngại đói rét, mưa bom bão đạn, mà chỉ lo sức mình không đủ để trụ vững đến cùng. Sau khi để mất Quảng Trị, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã huy động những lực lượng mạnh nhất với quyết tâm tái chiếm bằng mọi giá. Hàng loạt sư đoàn tinh nhuệ, được trang bị vũ khí hiện đại, cùng không quân, hải quân và pháo binh hùng hậu đã dồn dập tiến công. Bom đạn trút xuống thị xã nhỏ bé ngày đêm không ngớt, với cường độ khủng khiếp chưa từng có, với âm mưu nhanh chóng cắm cờ lên Thành cổ để tạo lợi thế tại Hội nghị Pari.

Từng trận bom, loạt đạn đã mang đến đau đớn cho biết bao người lính. Nhiều chiến sĩ bị thương nặng, thân thể rách nát, đau đớn tột cùng nhưng vẫn khát khao được trở lại chiến trường cùng đồng đội. Lực lượng ngày một hao mòn, thương vong chồng chất, có người chưa kịp hồi phục đã hi sinh, ngã xuống khi bao tâm nguyện còn dang dở. Thành cổ khi ấy chỉ còn lại những bức tường đổ nát, hoang tàn giữa khói lửa chiến tranh.

Trước tình thế vô cùng cam go ấy, để bảo toàn lực lượng và hoàn thành nhiệm vụ chiến lược, Bộ Tư lệnh chiến dịch đã hạ quyết tâm chuyển từ tiến công sang phản công, kiên cường phòng ngự, giữ vững vùng giải phóng. Trong suốt thời gian dài, các chiến sĩ phải chống chọi với bom đạn, đói khát và bệnh tật. Có những ngày, mỗi người chỉ có một nắm cơm nhỏ, thậm chí nhịn đói nhiều ngày liền. Nước uống vô cùng khan hiếm, nhiều khi phải dùng nước mưa hay nước sông Thạch Hãn lọc tạm. Chính trong hoàn cảnh ấy, ta càng thấm thía hơn giá trị của cuộc sống hòa bình hôm nay – một cuộc sống không còn bầu trời rực lửa bom đạn như những ngày tháng bi thương ấy.

Thành cổ Quảng Trị khi ấy không còn là những bức tường thành nguyên vẹn, mà đã trở thành một chiến hào khổng lồ, nơi mỗi viên gạch, mỗi tấc đất đều thấm đẫm ý chí kiên cường của con người Việt Nam. Có những chiến sĩ bị thương nặng vẫn kiên quyết xin ở lại chiến đấu. Có những đơn vị phải “một chọi trăm” nhưng vẫn không lùi bước. Bộ đội ta không phòng ngự thụ động mà mưu trí, linh hoạt, vừa giữ chốt vừa chủ động phản kích, khiến bước tiến của những lực lượng tinh nhuệ nhất của địch bị chặn lại suốt nhiều tháng trời. Họ chiến đấu không chỉ để giữ Thành cổ, mà còn để bảo vệ danh dự dân tộc, bảo vệ khát vọng độc lập, thống nhất non sông.

Cuộc chiến ở Thành cổ Quảng Trị càng trở nên khốc liệt hơn khi thiên nhiên khắc nghiệt ập đến. Mưa lớn kéo dài, nước sông Thạch Hãn dâng cao, thị xã chìm trong biển nước. Trong hoàn cảnh ấy, bộ đội ta vừa chống ngập công sự, vừa chiến đấu, nhiều ngày liền ngâm mình trong làn nước lạnh. Dù sức khỏe suy giảm, tổn thất ngày một lớn, nhưng ý chí chiến đấu của người lính vẫn không hề lay chuyển. Cuộc giành giật từng căn nhà, từng góc phố, từng mảng tường Thành cổ đã biến nơi đây thành biểu tượng của sự hi sinh tột cùng.

Hơn bốn nghìn chiến sĩ đã vĩnh viễn nằm lại nơi Thành cổ, tuổi đời còn rất trẻ. Máu của họ đã thấm vào từng tấc đất, biến Thành cổ Quảng Trị thành một nghĩa trang không bia mộ nhưng bất tử trong lòng dân tộc. Sự hi sinh ấy là minh chứng hùng hồn cho chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do.” Bom đạn có thể hủy diệt thành quách, nhưng không thể khuất phục được ý chí con người khi đã giác ngộ trách nhiệm thiêng liêng trước Tổ quốc.

Hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, Thành cổ Quảng Trị trở thành nơi lắng đọng ký ức, nhắc nhở các thế hệ mai sau về một thời hoa lửa oanh liệt. Để lưu giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử ấy, nhiều công trình, tư liệu đã ra đời, trong đó có bộ phim Mưa đỏ – tái hiện toàn cảnh 81 ngày đêm khốc liệt năm 1972. Dù thời lượng chỉ hơn hai tiếng, bộ phim đã đưa người xem sống lại những tháng ngày gian khổ, làm lay động trái tim của bao thế hệ người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước.

Tám mươi mốt ngày đêm “hoa lửa” bảo vệ Thành cổ Quảng Trị đã trở thành huyền thoại. Sự hi sinh to lớn của quân và dân ta đã làm sáng ngời chân lý: “Thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.” Từ đó, mỗi chúng ta càng có trách nhiệm gìn giữ, giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tự hào dân tộc, biết ơn sâu sắc các thế hệ cha anh đi trước và nguyện tiếp nối con đường mà họ đã lựa chọn – xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam ngày càng giàu mạnh, hòa bình và bền vững.