THÀNH NHÀ MẠC
Em là Trần Lê Khánh Ngọc, học sinh lớp 9B trường THCS Vân Sơn, một người con thuộc về mảnh đất Hồng Sơn - Tuyên Quang. Nơi đây gắn với nhiều di tích lịch sử mà chúng em luôn tự hào, điển hình như di tích cổ Thành Nhà Mạc. Trong dòng chảy lịch sử đầy biến động của dân tộc, có những công trình dù bị thời gian bào mòn nhưng vẫn tồn tại như một chứng nhân không bao giờ cũ. Thành Nhà Mạc ở Tuyên Quang chính là một dấu tích như thế. Không đồ sộ như kinh thành Thăng Long, không huy hoàng như cố đô Huế, nhưng thành mang trên mình câu chuyện của một triều đại từng nỗ lực tồn tại giữa cuộc phân tranh kéo dài. Giá trị của thành không chỉ nằm ở kiến trúc cổ mà còn ở chiều sâu lịch sử, văn hóa và tinh thần bảo tồn của con người hôm nay.
Thành Nhà Mạc nằm ở phường Tân Quang- thành phố Tuyên Quang, được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVI khi triều Mạc rút lên vùng núi để phòng thủ trước cuộc tiến công của nhà Lê - Trịnh. Đây là một trong số ít dấu tích còn lại thể hiện rõ nét cuộc chiến tranh phân tranh Lê - Mạc trong lịch sử Việt Nam.
Thời điểm triều Mạc suy yếu, nhà Mạc chọn Tuyên Quang, vùng đất hiểm trở, núi non bao bọc làm phòng tuyến quan trọng. Thành được dựng bằng đá xếp, đất nện và gạch, tạo nên một vị trí quân sự vững chắc, vừa để phòng ngự, vừa làm trung tâm cai quản vùng thượng du.
Dù phần lớn công trình đã bị hủy hoại, những đoạn tường còn sót lại vẫn cho thấy sự bền vững đáng kinh ngạc.
Thành được xây bằng:
+ Đá hộc lớn, xếp chồng chắc chắn,vôi, cát, mật mía làm chất kết dính,tường dày trên 1 mét, cao từ 2–3 mét,cấu trúc dựa vào địa hình núi, phía trước thoáng rộng để quan sát quân địch.
+ Cách xây này không cầu kỳ nhưng cực kỳ hiệu quả trong phòng thủ, thể hiện sự hiểu biết sâu sắc của người xưa về địa thế và kết cấu quân sự.
Ngày nay, những mảng tường phủ rêu xanh tạo nên vẻ đẹp trầm mặc, gợi lên cảm giác cổ kính đầy bí ẩn – như một cánh cửa mở ra quá khứ. Thành Nhà Mạc là minh chứng của:
+ Cuộc chiến tranh phân tranh Lê – Mạc kéo dài gần nửa thế kỷ.
+ Sự kiên cường của triều Mạc khi phải rút lên vùng núi.
+ Tầm quan trọng chiến lược của Tuyên Quang trong giai đoạn lịch sử đầy biến động.
Khi đứng trước những bức tường đá rêu phong của Thành Nhà Mạc, em như được chạm vào hơi thở của lịch sử - nơi từng ghi dấu bao năm tháng chiến chinh và ý chí kiên cường của cha ông. Dù thời gian có xoá mờ bao vết tích, nhưng những mảng tường cổ còn lại vẫn đủ để nhắc nhở thế hệ trẻ chúng em về một thời kỳ đầy gian lao mà rực rỡ của dân tộc. Tự hào biết bao khi trên mảnh đất Tuyên Quang thân yêu lại có một chứng nhân lịch sử quý giá như thế. Là học sinh hôm nay, em hiểu rằng việc học tập, giữ gìn và trân trọng những di tích này không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để nối dài truyền thống, để những câu chuyện “thời hoa lửa” mãi được kể tiếp bằng niềm tự hào từ chính thế hệ chúng em.
