Thanh niên xung phong Bến Tre - sự hy sinh thầm lặng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ vừa qua, lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) Bến Tre dù chỉ bằng đôi vai cáng thương, tải đạn nhưng luôn sát cánh với bộ đội vũ trang như hình với bóng trên khắp các chiến trường.

Được thành lập đầu tiên tại xã Sơn Phú, huyện Giồng Trôm vào năm 1965 với 48 thanh niên của xã, sau đó lực lượng không ngừng lớn mạnh, chỉ trong vòng 3 năm, tức vào năm 1968, đã lên đến con số 10.815 TNXP. Với tinh thần sẵn sàng vì độc lập, tự do của Tổ quốc, TNXP Bến Tre đã cùng với lực lượng TNXP của cả nước góp phần làm nên những chiến thắng vang dội. Mỗi trận đánh đều có dấu ấn hy sinh lặng thầm của những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi chấp nhận rời xa quê hương để dấn thân vào gian khó vì mục tiêu cao cả.

Trong trận đánh đồn tại xã Châu Hòa, TNXP huyện Giồng Trôm đã kết hợp với lực lượng vũ trang của Tiểu đoàn 261 thuộc Khu 8 tham gia. Trận đánh ác liệt kéo dài từ 20 giờ đến sáng. Lần đầu tiên, TNXP tham gia trận đánh kéo dài như thế, thậm chí đến hết cơ số đạn, bộ đội vũ trang thương vong khá nhiều. TNXP phải chuyển hơn 30 thương binh về Đồng Gò, băng qua Lộ 26 để đưa về trạm quân y dã chiến của ta đóng ở xã Lương Hòa. Khi ấy trời đã sáng, súng từ bót dân vệ Lương Quới bắn chặn đường chuyển thương của ta. TNXP phải vừa chuyển thương, vừa lấy thân mình che cho thương binh vượt lộ an toàn. Cũng sử dụng tuyến đường vận chuyển an toàn này, sau đó, có 3 lần TNXP phối hợp với bộ đội 516 chủ lực đánh đồn Châu Hưng. Đoạn đường vận chuyển vũ khí chuẩn bị phục vụ các trận đánh cũng như cáng chuyển thương binh sau đó còn dài và gian khó hơn, trong đó có cả việc vận chuyển qua sông Ba Lai.

Một trong các dấu ấn hy sinh đậm nét của TNXP là trận đánh đồn An Định (Mỏ Cày). Trận đánh kéo dài 3 ngày. Ta dùng lực lượng bao vây, cắt đường giao thông và tiếp tế lương thực của địch kết hợp công tác ngụy vận. Lực lượng vũ trang của ta tham gia trận đánh này là quân đội địa phương của huyện Mỏ Cày kết hợp với du kích liên quân 3 xã An Định, Bình Khánh và An Thới. Phục vụ trận đánh là một trung đội TNXP 30 người vừa được thành lập và làm lễ ra quân tại xã Bình Khánh. Hoàn thành triệt hạ đồn An Định, bộ đội rút đi, TNXP tiếp tục ở lại để chuyển tải các tử sĩ, thương binh về hậu cứ. Trên đường, lực lượng TNXP đã gặp phải phản ứng điên cuồng của chính quyền ngụy. Chúng cho máy bay sử dụng B.52 rải thảm. Lúc này, ta đã chuyển thương binh về đến ấp An Thạnh thuộc xã Bình Khánh và bị vướng bom của địch. Có 5 TNXP hy sinh, không tìm thấy xác và nhiều TNXP khác bị thương. Đây là một tổn thất lớn của lực lượng TNXP Bến Tre trong một trận đánh tính từ ngày thành lập.

Bên cạnh bộ phận TNXP trực tiếp phục vụ chiến đấu trên các tuyến lửa, có một bộ phận lực lượng tham gia vận tải đạn trên các con đường chiến lược để phục vụ cho các chiến trường. Thời kỳ này, TNXP Bến Tre tham gia đường vận chuyển vũ khí qua lại suốt tuyến nối liền từ Tăng Lèo (Campuchia) đến huyện Thạnh Phú. Vũ khí được chuyển từ các tàu không số cặp bến Thạnh Phú đi các chiến trường khác và từ biên giới Campuchia theo đường ngược lại. Hệ thống vận tải Tăng Lèo qua Đồng Tháp Mười, vượt kênh An Long (Hồng Ngự), luồn lách theo các kênh rạch để chuyển vũ khí về Đường 4 (Quốc lộ 1 ngày nay) ở bờ Bắc sông Tiền (Mỹ Tho). Tuyến vận tải này hướng chính là phục vụ cho tiền phương quân khu và các tỉnh Kiến Tường, Kiến Phong, Long An, một phần cho Bến Tre, Gò Công. Ngoài nhiệm vụ chuyển vũ khí, lực lượng TNXP còn tham gia vào việc đưa thương binh nặng về biên giới Campuchia.

Địch cũng hiểu rõ quy luật về tuyến đường của ta nên ngoài việc cho biệt kích bí mật đánh phá, chúng còn dùng trực thăng vũ trang bay thấp soi sáng các dòng kênh. Trong một lần chuyển tải vũ khí của nhóm A101 thuộc lực lượng TNXP Bến Tre từ Tăng Lèo về, đến khu vực Tháp Mười, 6 chiếc xuồng chở đầy vũ khí và 12 TNXP bị biệt kích ngụy phát hiện bao vây. Cả 12 TNXP đều hy sinh sau khi đã anh dũng kháng cự. Xác của họ chìm trôi trong dòng nước sâu vùng Tháp Mười khi ấy vào mùa đỉnh lũ và không thể tìm thấy.

Cũng có rất nhiều tấm gương hy sinh của những cá nhân trong lực lượng TNXP Bến Tre trong quá trình phục vụ và trực tiếp chiến đấu. Anh hùng liệt sĩ Lê Trung Kiên (tên thật Lê Văn Đực) thuộc đội TNXP 2012 Nguyễn Văn Tư Bến Tre sinh năm 1949. Anh hy sinh khi tuổi đời vừa 21 và được 3 tuổi quân. Dù vậy, trước đó, anh đã 3 lần bị thương, được nhận 3 danh hiệu dũng sĩ: diệt Mỹ, diệt ngụy và diệt cơ giới. Anh nhận Huy chương Kháng chiến hạng Ba và được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì. Năm 1970, Lê Trung Kiên tham gia vào một tiểu đội gồm 12 người trực tiếp chiến đấu bảo vệ kho vũ khí và lương thực chiến lược của Sư đoàn 9 chủ lực Miền. Địch huy động cả xe tăng tấn công hòng tiêu diệt tiểu đội TNXP của ta và chiếm kho vũ khí, lương thực. Trận đánh kéo dài suốt cả ngày từ sáng sớm đến 17 giờ. Lê Trung Kiên là người hy sinh cuối cùng, nhưng anh và đồng đội đã kịp làm thiệt hại rất nặng nề cho địch. Khi bộ đội tiếp viện đến đẩy lui địch đã phát hiện Lê Trung Kiên hy sinh trong tư thế ngồi, một tay anh còn cầm trái pháo thủ, tay còn lại kềm khẩu AK hết đạn và phía trước anh, trên bãi chiến trường còn để lại xác một xe tăng cháy và 30 xác lính ngụy.

Một tấm gương sáng khác về sự dũng cảm, kiên cường của lực lượng TNXP Bến Tre là chị Nguyễn Thị Chính (Mai), quê quán xã Thành Triệu, huyện Châu Thành. Chị đã 9 năm liền hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ vận tải vũ khí chiến lược trên tuyến đường từ Tăng Lèo về Bến Tre. Năm 1971, chị bị giặc bắt trong trận càn tại căn cứ của đội. Địch tra tấn chị dã man trong suốt 26 ngày đêm nhưng chị vẫn một mực giữ gìn khí tiết cách mạng. Do không khai thác được gì, địch buộc phải thả chị. Sự dũng cảm, kiên cường của người nữ TNXP Nguyễn Thị Chính đã giúp bảo vệ an toàn kho vũ khí quan trọng của tỉnh tại xã Phước Hiệp, huyện Mỏ Cày (nay là Mỏ Cày Nam). Hiện chị đang được hưởng chính sách thương binh hạng ba và được khen thưởng Huy chương Kháng chiến hạng Nhì