Thanh niên xung phong chiến dịch Nam Lào

Có những câu chuyện không nằm trong sách vở, mà nằm trong những vết sẹo và ánh mắt xa xăm của những người đi trước. Mỗi khi ngồi bên hiên nhà nghe ông nội kể về thời thanh niên xung phong (TNXP) tại chiến dịch Nam Lào năm 1971, tôi mới thực sự hiểu thế nào là một thế hệ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

Ông tôi tên là Mai Văn Hòa, ông sinh năm 1945. Năm ấy ông mới 19 tuổi, cái tuổi đẹp nhất đời người lại gắn liền với những cung đường vắt ngang đại ngàn Trường Sơn. Ông kể, chiến trường Nam Lào ngày đó là một "chảo lửa" đúng nghĩa. Máy bay địch rải thảm đến mức đất đá cũng biến thành bụi cám, rừng cây đại ngàn chỉ còn là những thân củi khô cháy xém vì bom đạn. Nhiệm vụ của đơn vị ông là giữ vững mạch máu giao thông bằng mọi giá.

Đáng nhớ nhất là những đêm tối trời, khi xe vận tải phải tắt đèn hoàn toàn để tránh sự săn lùng của không quân địch. Ông và đồng đội đã cởi phăng chiếc áo trấn thủ, chỉ mặc độc chiếc áo lót trắng, đứng sát mép vực thẳm làm “cọc tiêu sống”. Giữa làn đạn và khói bom mịt mù, những thân hình mảnh khảnh ấy đã trở thành ánh sáng duy nhất, thành kim chỉ nam dẫn lối cho đoàn xe chở nhu yếu phẩm và vũ khí tiến về phía trước.

Ông tôi thường nhắc về những cơn sốt rét rừng kinh hoàng làm rụng cả tóc, về những bát cơm nắm xanh rêu vì nước suối. Nhưng vượt lên tất cả là tình đồng chí thiêng liêng. “Lúc đó không ai nghĩ đến bản thân mình đâu cháu ạ,” ông nói. Có những khi bom nổ ngay sát cửa hầm, người này nằm đè lên người kia để che chắn. Một mẩu lương khô chia đôi, một lá thư nhà đọc chung cho cả tiểu đội. Họ yêu thương nhau bằng cái tình của những người biết rằng ngày mai có thể sẽ không còn gặp lại.

Dù ác liệt là thế, nhưng tinh thần người trẻ ngày ấy lại vô cùng lạc quan. Giữa những phút nghỉ ngơi hiếm hoi sau đợt san lấp hố bom, tiếng đàn ghi-ta vẫn vang lên trầm bổng. Những chàng trai, cô gái mặt lấm lem bùn đất, tay vẫn còn run vì khuân đá, nhưng giọng hát thì vẫn cao vút, át cả tiếng đại bác từ xa vọng lại. Đó chính là "Hoa lửa" – cái vẻ đẹp rực rỡ nảy mầm từ chính sự tàn khốc của chiến tranh.

Giờ đây, khi hòa bình đã lập lại, những kỷ niệm ấy hóa thành những vết chân chim trên đuôi mắt ông. Mỗi lần kể lại, giọng ông vẫn hào sảng như chàng trai 19 tuổi năm nào trên cung đường lửa. Cảm ơn ông và thế hệ cha anh đã dành trọn thanh xuân để chúng con có được bầu trời xanh yên bình ngày hôm nay.