Thành quả từ nghĩa tình đồng đội

Sau khi tham quan 10 khu trưng bày, chúng tôi tiếp tục được gặp gỡ và lắng nghe chia sẻ từ ông Lâm Văn Bảng - người có công đầu tiên trong việc khởi xướng và xây dựng Bảo tàng.

Kể về ý tưởng thành lập Bảo tàng, ông Lâm Văn Bảng cho biết, năm 1985, ông Bảng được giao phụ trách mảng giao thông (Công ty 208 quản lý đường bộ), khi chỉ huy sửa chữa cầu Giẽ, đơn vị của ông phát hiện ra một quả bom tấn nằm ngay dưới chân cầu, sau khi vớt lên, rút thuốc, ông Bảng cho xây một cái bệ ngay trước cầu rồi đặt quả bom lên để trưng bày.

Việc làm này đã thu hút được sự chú ý của đông đảo mọi người. Kể từ năm 1985, ông quyết tâm sưu tầm những kỷ vật thời chiến tranh. Với phương châm “4 tự” - tự nguyện, tự túc, tự quản, tự chịu trách nhiệm, ông cùng với những cộng sự là các cựu chiến binh, không quản ngạn khó khăn, vất vả rong ruổi khắp cả nước để sưu tầm hình ảnh, hiện vật. Những ngày đầu, các hiện vật được trưng bày có tên giản dị: “Phòng truyền thống chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày” vỏn vẹn có 12m2.

Đến năm 2007, sau khi kêu gọi sự giúp đỡ của anh em, họ hàng và nguồn kinh phí từ xã hội hóa, hệ thống cơ sở vật chất được hoàn thành, Bảo tàng chính thức được tỉnh Hà Tây (cũ) quyết định công nhận với tên gọi “Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị bắt tù đày”. Đây là lần đầu tiên một bảo tàng tư nhân ở Việt Nam thành lập và được công nhận. Bản thân ông Lâm Văn Bảng quyết định lấy phần đất hương hỏa của gia đình là 2.000 m2 cho hoạt động của bảo tàng.

Gần 20 năm kể từ ngày thành lập, đến nay, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày đã sưu tầm được hơn 4.000 tư liệu, hiện vật, hình ảnh là những câu chuyện sống động bằng hiện vật. Ông Lâm Văn Bảng hiện là thương binh ¼, từng bị giam ở nhà tù Biên Hòa. Vết sẹo dài ở hai cánh tay là dấu tích ông bị địch đánh đập tàn bạo. Tại đây, ông được các đồng đội chăm sóc tận tình. Ông Bảng nói rằng, nếu không có đồng đội, tôi không sống được đến bây giờ. “Tôi thấy mình nợ anh, em một mạng sống. Bảo tàng này như một lời tri ân với đồng đội”, ông Bảng nói.

Ông Lâm Văn Bảng nhớ như in thời gian bị giam cầm ở Trạm biệt giam phân khu B2, hầu như ngày nào cũng có người hi sinh. “Những thân gầy xác ve, lê lết từ nhà điều hành sau khi bị đánh, người này dìu người kia…, những ký ức, hình ảnh đó cứ trăn trở, ám ảnh tôi suốt cuộc đời. Điều đó thôi thúc chúng tôi muốn làm điều gì đó để tri ân các anh hùng, liệt sĩ đã hi sinh trong các nhà tù của địch thế kỷ XX và là bằng chứng tố cáo tội ác chiến tranh của kẻ thù”, ông Bảng bùi ngùi.

Ông Lâm Văn Bảng nhớ nhất kỷ niệm về ông Nguyễn Văn Du (ở xã Hồng Dương, huyện Thanh Oai, TP Hà Nội). Mặc dù gia đình khó khăn, anh vẫn cất giữ lá cờ Đảng, thấm đẫm máu của anh em chúng tôi, từng kết nạp đảng khi ở trong tù, từng làm lễ truy điệu cho đồng đội khi ra nhận nhiệm vụ đấu tranh với địch. Anh Dư đã cất giữ như báu vật cuộc đời, sau khi Bảo tàng được thành lập, anh Dư đã trao tặng “báu vật” đó cho Bảo tàng.