Thành viên đầu tiên của Đội Nhi đồng cứu quốc

Cụ Hoàng Ngọc (người dân tộc Tày, ngụ tại thôn Tân Lập, xã Tân Trào, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang) là nhân chứng sống cuối cùng tại mảnh đất chiến khu cách mạng từng vinh dự nhiều lần được gặp Bác Hồ. Ở tuổi gần bách niên, người "giữ sử" làng Kim Long xưa vẫn lưu giữ vẹn nguyên ký ức về những ngày mùa thu lịch sử năm 1945 và hình ảnh giản dị của vị Cha già dân tộc. Chiều tối ngày 21/5/1945, Bác Hồ từ Pác Bó (Cao Bằng) lội bộ hơn 400km về đến làng Kim Long (nay là thôn Tân Lập). Khi ấy, cậu bé Hoàng Ngọc mới chỉ khoảng 8–9 tuổi. Dân làng ngày đó hoàn toàn không biết cụ già gầy gò, chòm râu thưa, đôi mắt sáng như sao ấy là vị lãnh tụ cách mạng. Mọi người chỉ gọi Người bằng cái tên thân thương là "ông Ké" (nghĩa là người già theo tiếng Tày). Bác Hồ ở tại nhà ông Nguyễn Tiến Sự (Chủ nhiệm Việt Minh xã), nhưng lại sang làm việc tại chính ngôi nhà sàn của gia đình cụ Hoàng Ngọc. Thân sinh của cụ Ngọc là cụ Hoàng Trung Nguyên – một chiến sĩ giao liên đặc biệt trực tiếp phục vụ "ông Ké" Nhận thấy cậu bé Ngọc nhanh nhẹn, "ông Ké" đã xoa đầu và ân cần giao nhiệm vụ gom thêm các bạn nhỏ trong làng để thành lập Đội Nhi đồng cứu quốc. Nhiệm vụ của cụ Ngọc cùng các bạn lúc bấy giờ là vừa chăn trâu, cắt cỏ, vừa cảnh giới. Bất kể khi nào phát hiện có người lạ xuất hiện ngoài rìa rừng hay vào làng, các em phải lập tức chạy về báo cáo bí mật cho cán bộ để bảo vệ tuyệt đối an toàn cho ATK (An toàn khu). Cụ Ngọc kể lại, "ông Ké" bận trăm công nghìn việc nhưng vô cùng gần gũi. Có những buổi chiều, Người lội xuống ruộng đắp bờ giữ nước cùng dân bản, đám cưới trong làng Người cũng gửi quà mừng, hay bữa cơm nghèo không có canh, Người cứ vui vẻ chan nước chè xanh vào cơm để ăn. Kỷ niệm sâu sắc nhất đời cụ Hoàng Ngọc là chiều ngày 16/8/1945, khi Quốc dân Đại hội diễn ra dưới mái đình Tân Trào. Bác Hồ bước ra, nhìn thấy cụ Ngọc cùng các bạn nhỏ gầy gò, quần áo rách vá chằng vá đục. Người xúc động xoa đầu các em rồi quay sang nói với đại hội: "Chúng ta phải làm thế nào cho các cháu đây có cơm ăn, áo mặc và được học hành".