Thanh Xuân Trong Khói Lửa

Bà Đỗ Thị Bình, sinh năm 1955, quê ở một vùng quê nghèo của tỉnh Quảng Ngãi. Tuổi thơ của bà gắn liền với những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi quê hương miền Trung ngày đêm oằn mình trong bom đạn. Những cánh đồng đang mùa lúa chín có thể hóa thành đất cháy chỉ sau một trận càn. Những đêm mất điện, tiếng máy bay vọng qua núi khiến cả làng vội vàng chạy xuống hầm trú ẩn. Bà Bình lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn trăm bề. Từ nhỏ bà đã quen với việc theo mẹ ra đồng, gánh nước, đào khoai, nhặt từng hạt thóc còn sót lại sau mùa gặt. Chiến tranh khiến tuổi thơ của bà không có nhiều niềm vui. Nhiều người thân, hàng xóm lần lượt ra đi, để lại trong lòng cô gái nhỏ những khoảng trống âm thầm khó gọi thành tên. Ngày đất nước hòa bình, bà Bình vừa bước vào tuổi đôi mươi. Nhưng hòa bình khi ấy chưa thể xóa ngay những nhọc nhằn của cuộc sống. Quảng Ngãi sau chiến tranh còn nghèo, ruộng đất bạc màu, người dân quanh năm lam lũ. Bà cùng gia đình bắt đầu lại từ những điều nhỏ bé nhất: dựng lại mái nhà, khai lại thửa ruộng, gom góp từng lon gạo cho qua mùa giáp hạt. Sau này, bà về sinh sống tại thôn Tân Lập A, xã Đăk Mar. Những ngày đầu nơi vùng đất mới vẫn còn nhiều gian khó. Đường sá lầy lội, điện nước thiếu thốn, cuộc sống chủ yếu dựa vào nương rẫy. Nhưng bà Bình chưa bao giờ than phiền. Người phụ nữ ấy mang theo sự chịu thương chịu khó của người miền Trung đi qua chiến tranh, lặng lẽ làm việc từ sáng sớm đến khi trời tối mịt. Bà sống giản dị và chan hòa với xóm làng. Ai trong thôn cần giúp đỡ, bà đều sẵn lòng sang phụ một tay, từ gặt lúa đến chăm nom trẻ nhỏ. Người ta quý bà không phải vì lời nói hoa mỹ, mà bởi cái tình chân chất và sự bền bỉ suốt bao năm tháng. Những đứa con của bà lớn lên trong sự tần tảo ấy. Bà thường dạy con cháu phải biết quý hạt cơm, quý sự yên bình, bởi bà hiểu hơn ai hết cái giá của chiến tranh và nghèo khó. Với bà, hạnh phúc không phải điều gì lớn lao, chỉ đơn giản là mỗi tối được nhìn gia đình quây quần bên mâm cơm, nghe tiếng cười vang lên trong căn nhà nhỏ. Giờ đây, khi tuổi đã cao, mái tóc bạc dần theo năm tháng, bà Bình vẫn giữ thói quen dậy sớm quét sân, chăm chút mảnh vườn nhỏ trước nhà ở thôn Tân Lập A. Mỗi chiều nhìn ánh nắng phủ lên rẫy núi Đăk Mar, bà thường lặng im rất lâu. Có lẽ trong lòng người phụ nữ ấy vẫn còn nguyên ký ức của một thời bom đạn, để càng thêm trân quý những ngày tháng bình yên hôm nay. Cuộc đời bà Đỗ Thị Bình không có những điều lớn lao ghi trong sách vở, nhưng lại là hình ảnh đẹp của biết bao người phụ nữ Việt Nam thời hậu chiến — âm thầm, nhẫn nại, hy sinh cả cuộc đời để giữ gìn mái ấm và dựng xây cuộc sống sau những năm tháng khói lửa.