THÁP CỔ PÔRÔMÊ – ĐỈNH CAO DI SẢN KIẾN TRÚC VÀ KHÚC TRÁNG CA BẮT SỐNG TÀN QUÂN NGÀY TOÀN THẮNG DƯỚI GÓC NHÌN NGƯỜI LÍNH TRẦN THANH SƠN
Mốc son lịch sử 16/4/1975: Trong ngày tổng tiến công giải phóng hoàn toàn địa phương, du kích và đồng bào thôn Hậu Sanh đã mưu trí bọc lót, vây chặn và bắt sống trên 300 tên tàn quân địch ngay tại chân tháp PôRôMê, góp công lớn vào thắng lợi giải phóng toàn bộ huyện An Phước vào chiều ngày 16/4/1975.
Trong tâm sự của người cựu chiến binh già Trần Thanh Sơn, trên dải đất Ninh Phước đầy nắng gió, ngọn tháp cổ PôRôMê sừng sững trên đỉnh đồi đá Phước Hữu mang một linh hồn vô cùng đặc biệt. Đó vừa là chốn linh thiêng ngàn năm chở che đời sống tâm linh của đồng bào Chăm, vừa là chứng nhân lịch sử lặng lẽ dõi theo những bước chân mở đường máu thời kháng chiến, và cũng chính là nơi chứng kiến phát súng khép lại cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại vào trưa ngày 16/4/1975 rực lửa.
1. Tuyệt tác kiến trúc đền tháp và Di tích cấp Quốc gia năm 1992
Nằm cách trung tâm thị trấn Phước Dân không xa, ngọn tháp gạch PôRôMê ngự trị kiêu hãnh trên ngọn đồi thoai thoải, nhìn bao quát cả một vùng thung lũng lúa xanh mướt của xã Phước Hữu và dãy Hòn Thông phía Tây:
Đỉnh cao kiến trúc hậu kỳ: Được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVII để thờ phụng vị vua PôRôMê – người có công lớn trong việc khai khẩn đất đai, đắp đập dẫn thủy nhập điền phát triển nông nghiệp – tháp mang phong cách kiến trúc muộn nhưng vô cùng hoàn chỉnh và độc đáo:
Kỹ thuật mài chập những viên gạch Chăm đỏ au khít khao không lộ mạch vữa, trải qua mưa nắng hàng trăm năm vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt.
Hệ thống tượng thờ, phù điêu Bò thần Nandin và tác phẩm điêu khắc vua PôRôMê tạc dạng Mukhalinga trong lòng tháp là những bảo vật điêu khắc đá vô giá của nền mỹ thuật cổ Chămpa.
Khẳng định giá trị Di tích Quốc gia: Nhận rõ giá trị kiến trúc, lịch sử và khảo cổ đặc biệt quý báu còn được bảo tồn nguyên vẹn và bền vững, ngày 31/8/1992, Bộ Văn hóa – Thông tin đã chính thức ban hành Quyết định số 1140/1992/QĐ-BVHTT xếp hạng Tháp PôRôMê là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.
2. Mạch nguồn tâm linh và nhịp đập Katê ngàn đời
Đối với đồng bào Chăm Ninh Phước (chiếm hơn 30% dân số toàn huyện), Tháp PôRôMê không phải là một phế tích lạnh lẽo, mà là "trái tim" tâm linh luôn đập rộn rã qua từng thế hệ:
Không gian hội tụ tín ngưỡng: Tháp là nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng trong chu kỳ năm của người Chăm như lễ mở cửa tháp (Peh bimong), lễ cầu đảo, lễ dâng y phục hoàng gia...
Sắc màu Katê rực rỡ: Cứ vào dịp tháng 7 lịch Chăm (khoảng tháng 9, tháng 10 dương lịch hằng năm), ngọn đồi tháp PôRôMê lại bừng lên sức sống mãnh liệt trong ngày hội Katê:
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Tiếng kèn Saranai réo rắt quyện cùng tiếng trống Paranưng, tiếng trống Ghi-năng trầm hùng vang vọng khắp các triền đồi.
Những đoàn người Kinh – Chăm – Raglai cùng du khách thập phương xúng xính trong tà áo dài truyền thống, dâng hoa quả, trầm hương lên đền tháp tạ ơn trời đất và tiền nhân đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.
Sự cộng cư, cùng chung vui ngày hội quanh chân tháp chính là biểu tượng sống động nhất của khối đại đoàn kết các dân tộc anh em trên quê hương Ninh Phước.
3. Dấu ấn 16/4/1975: Bản tráng ca bắt sống hơn 300 tàn quân dưới chân tháp cổ
Dưới góc nhìn của người lính già Trần Thanh Sơn, ký ức thiêng liêng và xúc động nhất gắn liền với Tháp PôRôMê chính là giờ phút lịch sử trưa ngày 16/4/1975:
Cửa ngõ Hậu Sanh và thế trận đón lõng: Làng Hậu Sanh nằm sát chân tháp PôRôMê vốn là căn cứ lòng dân kiên cường, nơi nuôi giấu cán bộ và là cửa ngõ án ngữ trước Chiến khu CK7. Trưa ngày 02/4/1975, Hậu Sanh là nơi nổ phát súng đầu tiên giải phóng đồn bót mở màn chiến dịch. Đến ngày 16/4/1975, khi "Lá chắn thép Phan Rang" sụp đổ hoàn toàn trước sức mạnh của cánh quân chủ lực, tàn quân ngụy từ thị xã và các đồn bốt ven biển hoảng loạn tháo chạy tán loạn về hướng rừng núi hòng tìm đường thoát thân.
Vòng vây mưu trí của lòng dân:
Đoán trước đường rút chạy của giặc qua các thung lũng chân tháp PôRôMê, lực lượng du kích xã kết hợp cùng đồng bào Chăm làng Hậu Sanh đã nhanh chóng triển khai thế trận đón lõng, chia cắt các ngả đường mòn quanh chân đồi tháp.
Không cần đến những trận mưa bom hay hỏa lực hạng nặng, chính sự thông thạo địa hình hiểm trở và tinh thần tiến công dũng cảm của các chiến sĩ du kích, cùng tiếng mõ, tiếng hò reo vang dội của bà con nhân dân đã tạo nên thế trận bao vây khép kín nghẹt thở.
Khúc khải hoàn dưới chân tháp:
Trước khí thế áp đảo của quân và dân ta, tinh thần chiến đấu của quân địch hoàn toàn sụp đổ. Hàng trăm binh lính ngụy run rẩy quẳng súng đạn xuống rãnh đá, giơ tay xin hàng.
Ngay tại chân tháp PôRôMê linh thiêng, du kích và đồng bào Hậu Sanh đã bắt sống tại chỗ trên 300 tên tàn quân địch, góp phần quyết định vào thành tích bắt gọn 550 tên tàn quân trên toàn huyện An Phước, xóa sổ hoàn toàn bộ máy chiến tranh của địch và giải phóng trọn vẹn quê hương vào chiều ngày 16/4/1975 lịch sử.
Ý NGHĨA LỊCH SỬ BẤT TỬ
Chiêm nghiệm lại sự giao thoa kỳ diệu giữa di sản ngàn năm và khúc tráng ca thời hoa lửa, người cựu chiến binh già Trần Thanh Sơn rưng rưng xúc động:
Ngọn tháp cổ PôRôMê đứng đó qua bao thế kỷ, trầm mặc hứng chịu những vết đạn lạc của chiến tranh, để rồi chở che cho những người con Hậu Sanh làm nên trang sử bắt sống quân thù chói lọi.
Nơi đây hội tụ trọn vẹn vẻ đẹp của văn hóa và lòng yêu nước: những viên gạch nung đỏ thắm màu thời gian tượng trưng cho tâm hồn người Chăm thủy chung, son sắt; còn chiến công 16/4/1975 dưới chân tháp là minh chứng bất diệt cho tinh thần quả cảm, kiên cường của quân dân Ninh Phước.
Bóng tháp cổ in nghiêng trên nền trời hòa bình hôm nay mãi là niềm tự hào vô bờ bến, nhắc nhở thế hệ con cháu luôn biết trân trọng di sản của cha ông và tiếp tục gìn giữ khối đại đoàn kết toàn dân để xây dựng quê hương Ninh Phước ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.
