"Thất trảm sớ" – Chí thép đứng thẳng trước cường quyền

Nhận thấy tài năng và đức độ vẹn toàn của ông, vua Trần Minh Tông đã mời ông ra kinh thành giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám để đào tạo thái tử và nhân tài cho đất nước [xl]. Thế nhưng, khi vua Trần Dụ Tông lên nắm quyền, triều chính bắt đầu lung lay [xl]. Nhà vua bỏ bê chính sự, sa vào ăn chơi hoang phí, tạo cơ hội cho bọn gian thần bủa vây, lộng hành thao túng triều đình, đẩy nhân dân vào cảnh lầm than [xl].

Chứng kiến xương máu của bao người đổ xuống bị bọn sâu mọt đục khoét, lòng Chu Văn An như thắt lại [xl]. Ông không thể chọn cách nhắm mắt làm ngơ để giữ chiếc ghế quyền lực an thân. Trong một khoảnh khắc chấn động lịch sử, ông đã đơn độc đứng ra trước triều đình, dâng lên nhà vua bức "Thất trảm sớ" – tờ sớ đanh thép cầu xin nhà vua thẳng tay chém đầu 7 kẻ nịnh thần hung ác, dù những kẻ đó đều là hoàng thân quốc thích hay thế lực tột đỉnh bấy giờ [xl].

Hành động này thể hiện một "chí thép" vô tiền khoáng hậu [xl]. Ông hiểu rõ dâng sớ chém quyền thần đồng nghĩa với việc đặt cược cả mạng sống của mình và gia tộc, nhưng vì đại nghĩa non sông, ông sẵn sàng đứng thẳng người đón nhận bão giông. Khi bức sớ không được hồi đáp, ông không một chút luyến tiếc quyền lực, thẳng thắn cởi mũ áo cân đai treo lại triều đình, từ quan bế môn [xl]. Ông chọn cách lui về ở ẩn tại ngọn núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương), tiếp tục dựng nhà tranh, mở trường dạy học cho đến hơi thở cuối cùng [xl].