Thầy giáo Y Jut H'Wing – Người thắp sáng văn hóa và tinh thần đấu tranh của Tây Nguyên đại ngàn

Sinh năm 1885 tại buôn Kram, xã Ea Tiêu, thị xã Buôn Ma Thuột (nay thuộc huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk), Y Jut H'Wing sớm bộc lộ tư chất thông minh và tinh thần hiếu học. Trong bối cảnh thực dân Pháp đẩy mạnh chính sách ngu dân và bóc lột tàn bạo đồng bào các dân tộc thiểu số, người thanh niên Ê Đê đã may mắn được học hành và tốt nghiệp trường Pháp - Pháp ngữ. Tuy nhiên, thay vì chọn con đường làm tay sai vinh hoa phú quý, ông đã quyết tâm dùng tri thức để cứu giúp quê hương.

Cống hiến vĩ đại nhất của thầy giáo Y Jut chính là di sản về văn hóa. Đứng trước nỗi trăn trở khi dân tộc mình chưa có chữ viết, ông cùng một số trí thức khác (như Y Ut Niê) đã miệt mài nghiên cứu, dùng bảng chữ cái Latinh để ghi âm lại tiếng nói của đồng bào mình. Công trình sáng tạo ra chữ viết Ê Đê ra đời vào thập niên 1920 đã trở thành một bước ngoặt lịch sử, giúp bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống, những bản trường ca Đam San, Xinh Nhã, đồng thời là công cụ sắc bén để truyền bá tri thức mới và thức tỉnh tinh thần yêu nước trong nhân dân.

Không chỉ là một nhà giáo, một nhà văn hóa, Y Jut H'Wing còn là một chiến sĩ cách mạng kiên trung. Chứng kiến cảnh đồng bào Tây Nguyên rên xiết dưới đòn roi và chính sách bắt phu (đi xâu), nộp thuế nặng nề của thực dân Pháp, ông đã trực tiếp đứng ra tổ chức và lãnh đạo các phong trào đấu tranh. Đỉnh cao là cuộc đấu tranh chống xâu của hàng ngàn người dân tại Buôn Ma Thuột năm 1925, khiến chính quyền thực dân phải run sợ và nhượng bộ.

Dù bị kẻ thù theo dõi và bức hại, khí tiết của trí thức yêu nước Y Jut H'Wing vẫn luôn ngời sáng. Cuộc đời ông là ngọn đuốc rực rỡ giữa đại ngàn, thắp lên niềm tự hào dân tộc và tinh thần quật khởi. Ngày nay, tên tuổi của ông được đặt cho những ngôi trường và tuyến phố lớn tại Đắk Lắk, mãi mãi là nguồn cảm hứng bất tận để thế hệ thanh niên Tây Nguyên và cả nước ra sức gìn giữ bản sắc văn hóa, xây dựng buôn làng ngày càng giàu đẹp.