Thầy Hồ Tĩnh Tâm

Năm 2012 – năm đầu tiên tôi được phân công giảng dạy tại Trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long. Cảm giác lúc ấy vừa háo hức, vừa bỡ ngỡ. Trong cái nắng dịu của vùng đất phù sa hiền hòa, tôi – một giáo viên trẻ – vẫn còn nhiều vụng về, nhiều băn khoăn về nghề. Và giữa những gương mặt đồng nghiệp mới, tôi gặp thầy Hồ Tĩnh Tâm – người mà chỉ cần nhìn thôi, tôi đã cảm nhận được một thứ “độ chín” của tâm hồn mà mình có lẽ sẽ phải mất cả đời để vươn tới.

Thầy sinh năm 1952, quê ở Triệu Phong, Quảng Trị – nơi miền Trung khắc nghiệt nhưng đầy nghĩa tình. Trong giọng nói của thầy, tôi nghe thấy cả cái gió Lào khô khát và tiếng sóng vỗ bờ của ký ức. Có lẽ vì sinh ra và lớn lên trong một mái trường sư phạm – nơi mẹ thầy công tác tại Đại học Sư phạm Vinh, nên nghề giáo đã ngấm vào thầy từ thuở ấu thơ. Thầy kể, thuở nhỏ, mỗi khi tan học, thầy thường chạy qua thư viện, ngồi nép bên cửa sổ chỉ để nghe người ta đọc sách. Khi chưa biết chữ, thầy đã thuộc lòng cả đoạn văn, cả bài thơ. Từ đó, văn chương và âm nhạc trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn cậu bé Hồ Tĩnh Tâm.

Thầy từng là sinh viên Trường Đại học Mỏ – Địa chất, nhưng năm 1972, khi đất nước đang trong khói lửa, thầy tình nguyện rời ghế giảng đường để nhập ngũ, chiến đấu ở chiến trường B2 – miền Nam. Bốn năm trong bom đạn, thầy cầm súng bằng tay phải, còn tay trái vẫn nâng niu cuốn sổ nhỏ ghi vội những vần thơ, những câu chữ thấm đẫm tình người và nỗi đau chiến tranh. Chính quãng đời ấy đã nuôi dưỡng trong thầy một tâm hồn nghệ sĩ, vừa kiên cường của người lính, vừa nhạy cảm của người làm thơ.

Sau khi giải ngũ (1976), thầy trở lại Hà Nội, rồi theo lời mẹ vào Nam học Khoa Sư phạm Ngữ văn – Ngoại ngữ, Trường Đại học Cần Thơ. Và từ đó, Vĩnh Long – mảnh đất sông nước hiền hòa – trở thành quê hương thứ hai của thầy, nơi thầy gắn bó hơn ba mươi năm với bục giảng của Trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long, giảng dạy văn, nhạc và giáo dục quốc phòng.

Trong mắt tôi – người đồng nghiệp trẻ ngày ấy – thầy là một người thầy đa tài và khiêm nhường. Ngoài giờ lên lớp, thầy vẫn lặng lẽ sáng tác: thơ, truyện ngắn, ca khúc, và cả kịch bản phim truyền hình ca nhạc. Tôi vẫn nhớ lần đầu đọc truyện ngắn “Hiến dâng” (1991) của thầy – một tác phẩm chan chứa tình người, vừa chân thật, vừa lắng sâu. Những câu văn của thầy như có sức nặng của ký ức, của lòng trắc ẩn và sự từng trải. Trong âm nhạc, thầy viết những ca khúc như “Cám ơn đất nước”, “Giai điệu quê hương”, “Bông sứ trắng” – giản dị, đằm thắm, mang hồn cốt Nam Bộ.

Thầy từng đoạt nhiều giải thưởng danh giá: Giải Nhì ký văn học của Đài Truyền hình TP. Hồ Chí Minh (1990), Giải C truyện ngắn của Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam (1991), Giải Nhất truyện ngắn tỉnh Cửu Long (1991), Giải Nhì ca khúc tỉnh Vĩnh Long (1994), và Huy chương Đồng cho kịch bản phim truyền hình ca nhạc tại Liên hoan Phát thanh – Truyền hình Việt Nam. Nhưng khi được hỏi, thầy chỉ cười hiền:

“Những giải thưởng thật ra không quan trọng bằng việc mình còn đủ cảm xúc để viết, để dạy, để sống trọn với cái đẹp.”

Câu nói ấy, đến giờ tôi vẫn nhớ.

Mười năm công tác, tôi gặp nhiều người, học được nhiều điều, nhưng có lẽ ít ai để lại trong tôi ấn tượng sâu đậm như thầy Hồ Tĩnh Tâm. Ở thầy, tôi học được sự điềm tĩnh, nhân hậu và tinh thần lạc quan. Thầy không bao giờ vội, cũng chẳng bao giờ than phiền. Mỗi buổi sáng, thầy đến trường sớm, mang theo cây đàn nhỏ, thỉnh thoảng lại cất lên vài giai điệu quen – nhẹ nhàng, trong trẻo như nắng mai trên sông Long Hồ.

Giờ đây, khi thầy về hưu, tôi thấy lòng mình chùng xuống. Thầy rời bục giảng, nhưng ánh mắt, giọng nói, và phong thái của thầy vẫn sẽ còn ở lại – trong từng lớp học, trong ký ức của đồng nghiệp và trong trái tim những người đã từng được học, được sống gần thầy.

Với tôi, thầy Hồ Tĩnh Tâm không chỉ là một người đồng nghiệp đáng kính, mà còn là một biểu tượng của người thầy – người nghệ sĩ – người lính, đã đi qua nửa thế kỷ đời người để gieo lại trong lòng người khác hạt giống của yêu thương, tri thức và cái đẹp.

Tôi vẫn nghĩ, nếu có một bản nhạc nào nói về nghề giáo, chắc hẳn nó sẽ mang giai điệu của chính thầy – mộc mạc, sâu lắng và chân thành.