THCS TÂN PHÚ (17)

Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9/7/1912 tại làng Phù Khê (nay thuộc thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Ông tham gia hoạt động cách mạng từ tuổi thiếu niên, gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, sau đó trở thành đảng viên của Đông Dương Cộng sản Đảng năm 1929. Ông từng hoạt động tại vùng mỏ Quảng Ninh, góp phần xây dựng tổ chức đảng trong phong trào công nhân trước khi bị chính quyền thực dân Pháp bắt và kết án tù chung thân, đày ra Côn Đảo năm 1931. Đến cuối năm 1936, ông được trả tự do và tiếp tục hoạt động bí mật.

Trên cương vị Tổng Bí thư

Tháng 3 năm 1938, khi mới 25–26 tuổi (tùy cách tính theo thời điểm sinh nhật), Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, trở thành một trong những Tổng Bí thư trẻ nhất trong lịch sử Đảng. Trong thời gian lãnh đạo, ông cùng Trung ương chỉ đạo củng cố tổ chức đảng, phát triển phong trào quần chúng và chủ trì Hội nghị Trung ương tháng 11 năm 1939, hội nghị được xem là một dấu mốc quan trọng trong việc điều chỉnh đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam trước bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai.

Tư tưởng và tác phẩm

Nguyễn Văn Cừ được biết đến với tác phẩm Tự chỉ trích, nhấn mạnh vai trò của tự phê bình và phê bình, đấu tranh với các khuynh hướng bị cho là giáo điều hoặc cơ hội trong tổ chức đảng theo quan điểm của Đảng thời kỳ đó. Tác phẩm này thường được xem là một văn kiện lý luận tiêu biểu gắn với tên tuổi của ông trong lịch sử tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Những năm cuối đời và di sản

Đầu năm 1940, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Sau quá trình giam giữ và xét xử, ông bị xử bắn ngày 28/8/1941 tại Ngã Ba Giồng (Hóc Môn, Gia Định, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh), khi mới 29 tuổi. Hiện nay, tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và khu lưu niệm tại Việt Nam; quê hương Phù Khê (Bắc Ninh) có khu lưu niệm tưởng niệm cuộc đời và sự nghiệp của ông.