THCS Tân Phú (8)

Tôi, một cậu học sinh lớp 9 đang loay hoay với những bài học lịch sử khô khan trên trang giấy, đã may mắn được bước chân vào thế giới ấy qua cuộc gặp gỡ với họa sĩ Nguyễn Văn Kình. Tôi biết đến cụ khi tình cờ đọc được một bài báo viết về cụ trên báo điện tử của tỉnh.

Người giữ lửa trong căn phòng nhỏ

Cụ Kình năm nay đã tròn 90 tuổi. Khi tôi bước vào, cụ đang ngồi bên giá vẽ, đôi tay hơi run run nhưng ánh mắt lại tập trung đến lạ kỳ. đặc biết, dù đã ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng đôi mắt của cụ vẫn còn tinh anh, không dùng kính, cụ vẫn phát những nét cọ rất chính xác lên giấy. Xung quanh cụ, hơn một nửa số tranh treo trên tường là hình ảnh về bộ đội Cụ Hồ. Có bức vẽ anh giải phóng quân tươi cười bên dòng suối, có bức lại đặc tả sự khốc liệt của chiến trường với khói súng mịt mù.

Ở cái tuổi 90, đi lại khó khăn nhưng cụ Nguyễn Văn Kình vẫn miệt mài “sao chép” kí ức năm xưa qua từng nét cọ

Tôi ngập ngừng lên tiếng:

Dạ thưa cụ, cháu tên là Bình Phương là học sinh lớp 9. Cháu đến để tìm hiểu về ngày 30/4 và hình ảnh người lính qua những bức tranh của cụ ạ.

Cụ dừng tay, nheo mắt nhìn tôi rồi mỉm cười hiền hậu. Nụ cười của một người đã đi qua gần hết một đời người, nếm trải đủ đắng cay và vinh quang. Cụ bảo, cụ chẳng nhớ rõ mình đã vẽ bao nhiêu bức tranh, nhưng chỉ cần cầm cọ lên, hình ảnh đồng đội năm xưa lại ùa về như một cuốn phim quay chậm.

“Kỷ vật 30 tháng 4” - Tiếng nói của sự im lặng

Ánh mắt tôi dừng lại trước một tác phẩm có sức hút kỳ lạ mang tên “Kỷ vật tháng 4”. Khác với những bức tranh chiến đấu rộn ràng, bức này tĩnh lặng đến mức khiến lòng người thắt lại. Trên phông nền trầm mặc là những quân trang, quân dụng giản dị: chiếc ba lô sờn cũ, chiếc mũ cối và một vài vật dụng cá nhân của người lính.

Cụ ơi, sao cụ lại chọn vẽ những đồ vật này vào ngày đại thắng ạ? - Tôi tò mò hỏi.

Cụ Kình nhìn sâu vào bức tranh, giọng cụ trầm xuống nhưng đầy tự hào:

Cháu ạ, ngày 30/4 là ngày vui toàn thắng, nhưng phía sau nụ cười của người trở về là những kỷ vật của người nằm lại. Những món đồ này có thể là tất cả những gì các anh để lại cho đồng đội, cho quê hương. Vẽ chúng, cụ muốn nhắc nhở rằng độc lập này được đổi bằng những thứ giản dị nhưng thiêng liêng như thế. Các anh không còn, nhưng “kỷ vật” thì vẫn sống mãi cùng đất nước.

Bức “kỷ vật tháng 4” của cụ Kình

Nghe cụ nói, tôi chợt nhận ra lịch sử không chỉ là những con số ngày tháng hay địa danh trong sách giáo khoa. Lịch sử nằm ở chiếc quai mũ sờn vai, ở tình cảm của người họa sĩ già dành cho những người bạn không bao giờ còn có thể già đi của mình.

Khát vọng của một tâm hồn chiến sĩ

Dù đôi lúc cụ không nhớ rõ mốc thời gian cụ thể của từng tác phẩm, nhưng chỉ cần nhắc đến hai từ “bộ đội”, đôi mắt cụ lại sáng rực lên. Cụ kể về những ngày ở chiến trường, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết mỏng manh như sợi tóc. “Hòa bình rồi, nhưng cụ vẫn thích vẽ bộ đội lắm,” cụ Kình tâm sự, đôi tay gầy guộc chỉ vào một bức tranh sơn dầu đang vẽ dở. “Thời gian đó cam go, khắc nghiệt thật, nhưng cũng hào hùng vô cùng. Người lính lúc ấy không nghĩ gì cho riêng mình, chỉ biết tiến lên thôi.”

Trong mỗi nét cọ của cụ, tôi thấy được sự trân trọng tuyệt đối. Cụ vẽ không chỉ để làm nghệ thuật, mà vẽ để tri ân, để “tạc” lại dáng đứng hiên ngang của người lính Cụ Hồ vào lòng thế hệ trẻ như chúng tôi. Với cụ, đó là cách để những anh hùng năm xưa luôn trường tồn, không bao giờ bị lãng quên.

Bài học từ “Thời hoa lửa”

Cuộc trò chuyện với cụ họa sĩ tại Phú Riềng đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của một học sinh lớp 9 như tôi. Trước đây, ngày 30/4 với tôi chỉ là một ngày nghỉ lễ, là cờ hoa rực rỡ phố phường. Nhưng giờ đây, tôi hiểu rằng phía sau sắc đỏ của lá cờ là sắc đỏ của máu, là sự hy sinh thầm lặng của những người họa sĩ - chiến sĩ như cụ Kình.

Sắc màu trong tranh cụ Kình

Nhìn những bức tranh của cụ, tôi thấy một “thời hoa lửa” vừa dữ dội vừa lãng mạn. Lửa của đạn bom và hoa của tâm hồn người lính. Cụ Kình và những họa sĩ của Ban Mỹ thuật tỉnh Đồng Nai đang làm một công việc âm thầm mà vĩ đại: dùng màu sắc để níu giữ thời gian, dùng nghệ thuật để sưởi ấm những linh hồn đã khuất.

Chia tay cụ, tôi bước ra khỏi căn phòng với một cảm xúc khó tả. Tôi chợt hiểu rằng, mỗi chúng ta đều có cách riêng để tri ân lịch sử. Có người viết văn, có người vẽ tranh, còn với một học sinh lớp 9 như tôi, sự tri ân bắt đầu từ việc hiểu đúng, cảm sâu về giá trị của hòa bình.

Cảm ơn cụ - người họa sĩ già vẫn miệt mài với những “kỷ vật” - đã cho cháu thấy một 30/4 rất khác, một 30/4 của tình người và những ký ức không bao giờ phai màu.

Câu chuyện về họa sĩ Nguyễn Văn Kình ở xã Phú Riềng, tỉnh Đồng Nai là lời nhắc nhở sâu sắc về lòng biết ơn. Lịch sử không ở đâu xa, nó kết tinh trong từng nét vẽ, trong ánh mắt đầy tự hào của những người đã đi qua cuộc chiến. Thế hệ chúng em sẽ tiếp nối ngọn lửa ấy, không phải bằng súng đạn, mà bằng sự trân trọng và nỗ lực dựng xây đất nước.