THCS TÂN XUÂN (112)
Đào Phúc Lộc (1923–1969), còn được biết đến với bí danh Hoàng Minh Đạo, là nhà cách mạng, nhà tình báo quân sự và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Ông được ghi nhận là Trưởng phòng Tình báo đầu tiên của Bộ Tổng Tham mưu và là một trong những người đặt nền móng cho ngành tình báo quốc phòng Việt Nam.
Sự nghiệp cách mạng
Đào Phúc Lộc sinh tại Móng Cái (nay thuộc tỉnh Quảng Ninh). Ông tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn rất trẻ, được giác ngộ bởi đồng chí Tô Hiệu và được kết nạp vào Đảng khi mới 16 tuổi. Trong những năm đầu thập niên 1940, ông tổ chức các tuyến giao liên bí mật qua biên giới Việt Nam – Trung Quốc, xây dựng cơ sở cách mạng tại Móng Cái và góp phần thành lập Huyện bộ Việt Minh Móng Cái.
Đóng góp đối với ngành tình báo quốc phòng
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đào Phúc Lộc được giao làm Trưởng phòng Tình báo thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Trên cương vị này, ông xây dựng mạng lưới tình báo từ trung ương đến địa phương, tổ chức các lớp đào tạo cán bộ tình báo đầu tiên và phát triển hệ thống thu thập thông tin phục vụ cuộc kháng chiến. Những hoạt động này được xem là nền tảng cho sự hình thành và phát triển của ngành tình báo quốc phòng Việt Nam.
Hoạt động tại miền Nam và sự hy sinh
Từ năm 1948, ông được điều động vào Nam, đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo trong lĩnh vực quân báo và công tác quân sự tại Nam Bộ, sau đó giữ các chức vụ quan trọng ở khu vực Sài Gòn – Gia Định. Đêm 24/12/1969, trên đường công tác về Trung ương Cục miền Nam, đoàn của ông bị phục kích trên sông Vàm Cỏ Đông và ông đã hy sinh sau khi cùng đồng đội chiến đấu quyết liệt. Hài cốt của ông được tìm thấy nhiều năm sau và tổ chức truy điệu vào năm 1998.
Vinh danh và di sản
Nhằm ghi nhận những đóng góp đối với sự nghiệp cách mạng và ngành tình báo quốc phòng, Nhà nước Việt Nam đã truy tặng Đào Phúc Lộc danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Hồ Chí Minh. Tên của ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình tưởng niệm; năm 2025, Nhà tưởng niệm Đào Phúc Lộc tại thành phố Móng Cái được khánh thành để lưu giữ và giới thiệu về cuộc đời, sự nghiệp của ông.
