THCS TÂN XUÂN (131)
Bông Văn Dĩa là một sĩ quan cách mạng Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân nhờ những đóng góp đặc biệt trong kháng chiến. Ông được biết đến nhiều nhất với vai trò một trong những người tiên phong mở Đường Hồ Chí Minh trên biển, góp phần xây dựng tuyến vận tải chiến lược đưa vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Con đường hoạt động cách mạng
Sinh năm 1905 tại Rạch Gốc, nay thuộc xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau, Bông Văn Dĩa xuất thân trong một gia đình ngư dân. Sau khi được nhà cách mạng Phan Ngọc Hiển giác ngộ, ông tham gia cách mạng, được kết nạp vào Đảng năm 1940, tham gia Khởi nghĩa Hòn Khoai và sau đó bị thực dân Pháp bắt, đày ra Côn Đảo. Sau khi được trả tự do, ông tiếp tục hoạt động cách mạng và tham gia kháng chiến chống Pháp.
Vai trò trong Đường Hồ Chí Minh trên biển
Điểm nổi bật nhất trong sự nghiệp của ông là việc tổ chức và chỉ huy các hoạt động thăm dò, mở tuyến vận tải chiến lược trên biển. Năm 1962, ông chỉ huy chuyến trinh sát bằng thuyền từ miền Bắc trở về Cà Mau để khảo sát bến bãi, tạo cơ sở cho việc hình thành tuyến vận tải bí mật sau này. Tiếp đó, với cương vị Chính trị viên trên tàu Phương Đông 1, ông cùng thủy thủ đoàn vận chuyển thành công hơn 30 tấn vũ khí từ Hải Phòng vào Cà Mau trong chuyến hàng đầu tiên an toàn, đánh dấu bước khởi đầu quan trọng của tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển.
Đóng góp và di sản
Sau thành công của các chuyến mở đường, Bông Văn Dĩa được giao thành lập và chỉ huy Đoàn 962, đơn vị phụ trách tiếp nhận, bảo vệ và phân phối vũ khí từ các "tàu không số" đến chiến trường Nam Bộ. Khi tuyến vận tải bị đối phương siết chặt, ông cùng đồng đội còn phát triển phương thức tàu hai đáy để tiếp tục vận chuyển bí mật, giúp duy trì nguồn chi viện cho chiến trường. Với những thành tích đó, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào tháng 6 năm 1967.
Ghi nhận và tưởng niệm
Ngày nay, tên Bông Văn Dĩa được đặt cho nhiều công trình và cơ sở giáo dục tại Cà Mau, trong đó có Trường THCS Bông Văn Dĩa, nhằm ghi nhớ những đóng góp của ông đối với sự nghiệp cách mạng. Trong các tài liệu lịch sử quân sự Việt Nam, ông thường được nhắc đến như một trong những người khai mở Đường Hồ Chí Minh trên biển, tuyến vận tải chiến lược có ý nghĩa quan trọng trong chiến tranh Việt Nam.
