THCS TÂN XUÂN (165)
Nguyễn Văn Trỗi (1940–1964) là chiến sĩ biệt động Sài Gòn, được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được biết đến nhiều nhất qua nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm vào đoàn xe của Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara năm 1964, sau đó bị bắt và bị xử bắn khi mới 24 tuổi.
Cuộc đời và hoạt động
Sinh ngày 1/2/1940 tại làng Thanh Quýt (nay thuộc Điện Thắng Trung, Điện Bàn, Quảng Nam), Nguyễn Văn Trỗi lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn. Ông vào Sài Gòn mưu sinh, học nghề điện và làm công nhân tại Nhà máy điện Chợ Quán trước khi tham gia lực lượng biệt động Sài Gòn vào năm 1963.
Sự kiện năm 1964
Tháng 5/1964, Nguyễn Văn Trỗi tham gia kế hoạch đặt mìn tại cầu Công Lý với mục tiêu tấn công đoàn xe chở Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara trong chuyến thăm miền Nam Việt Nam. Kế hoạch không thành, ông bị bắt, xét xử và bị xử bắn ngày 15/10/1964 tại Khám Chí Hòa. Theo nhiều ghi chép lịch sử, ông giữ thái độ kiên quyết trong những giờ phút cuối đời và những lời hô của ông trước khi bị xử bắn đã trở thành hình ảnh được nhắc đến rộng rãi trong lịch sử Việt Nam.
Di sản và ảnh hưởng
Sau khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều công trình, trường học, đường phố trên khắp Việt Nam được đặt theo tên ông. Cuộc đời của ông cũng trở thành đề tài của nhiều tác phẩm văn học, thơ ca, phim tài liệu và phim truyện, trong đó có bút ký Sống như anh của Trần Đình Vân và các tác phẩm của Tố Hữu, Lê Anh Xuân.
Những địa điểm gắn với Nguyễn Văn Trỗi
Các địa điểm tưởng niệm bao gồm Nhà lưu niệm tại quê hương Điện Bàn (Quảng Nam) và phần mộ hiện đặt tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh. Hằng năm, nhiều hoạt động tưởng niệm được tổ chức vào dịp ngày 15/10 tại các địa điểm này.
