THCS TÂN XUÂN (195)
Trần Tử Bình (1907–1967), tên khai sinh Phạm Văn Phu, là một nhà cách mạng, tướng lĩnh và nhà ngoại giao Việt Nam. Ông được biết đến với vai trò lãnh đạo phong trào Phú Riềng Đỏ năm 1930, là một trong những vị tướng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và sau này giữ cương vị Đại sứ tại Trung Quốc trong giai đoạn 1959–1967.
Ông sinh tại xã Tiêu Động, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam trong một gia đình Công giáo nghèo. Sau khi tham gia hoạt động yêu nước, ông rời con đường tu học và vào làm công nhân tại đồn điền cao su Phú Riềng theo phong trào "vô sản hóa". Tại đây, ông tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một trong những người lãnh đạo phong trào đấu tranh của công nhân cao su.
Năm 1930, với cương vị Bí thư Chi bộ Phú Riềng, ông lãnh đạo cuộc đấu tranh của khoảng 5.000 công nhân, sự kiện về sau được gọi là Phú Riềng Đỏ. Sau phong trào này, ông bị chính quyền thực dân kết án và đày ra Côn Đảo, nơi ông tiếp tục hoạt động và học tập cùng nhiều nhà cách mạng khác.
Vai trò trong cách mạng và quân đội
Sau khi được trả tự do, Trần Tử Bình tiếp tục hoạt động bí mật tại Bắc Kỳ. Năm 1945, sau cuộc vượt ngục Hỏa Lò cùng nhiều tù chính trị, ông tham gia lãnh đạo Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội trong Cách mạng Tháng Tám.
Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, ông đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong quân đội, như Chính ủy Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương và Tổng Thanh tra Quân đội. Tháng 1 năm 1948, ông được phong hàm Thiếu tướng trong đợt phong quân hàm đầu tiên, cùng với mười sĩ quan cấp tướng đầu tiên của quân đội.
Hoạt động ngoại giao
Từ năm 1959 đến khi qua đời năm 1967, Trần Tử Bình là Đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Trung Quốc, đồng thời kiêm nhiệm Mông Cổ trong một số giai đoạn. Ông góp phần duy trì và phát triển quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc trong bối cảnh chiến tranh.
Di sản
Cuộc đời của Trần Tử Bình gắn với ba lĩnh vực nổi bật:
Phong trào công nhân, đặc biệt là sự kiện Phú Riềng Đỏ năm 1930.
Xây dựng lực lượng vũ trang, với vai trò một trong những vị tướng đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Ngoại giao, khi giữ cương vị đại sứ trong gần một thập kỷ tại Trung Quốc.
Ông qua đời ngày 11 tháng 2 năm 1967 tại Hà Nội. Sau khi mất, ông được truy tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh và Huân chương Sao Vàng, ghi nhận những đóng góp đối với sự nghiệp cách mạng và xây dựng Nhà nước Việt Nam.
