THCS TÂN XUÂN (196)
Lê Quảng Ba (tên thật Đàm Văn Mông) là nhà cách mạng, tướng lĩnh của Việt Nam, người dân tộc Tày, có vai trò quan trọng trong giai đoạn hình thành lực lượng vũ trang cách mạng và các cuộc kháng chiến thế kỷ XX. Ông được biết đến rộng rãi với vai trò dẫn đường, bảo vệ Hồ Chí Minh trở về Pác Bó năm 1941 và sau này giữ nhiều cương vị quân sự, chính trị cấp cao.
Ông sinh năm 1915 tại xã Sóc Hà (nay thuộc tỉnh Cao Bằng), tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm. Năm 1940, trong thời gian hoạt động ở khu vực biên giới Việt – Trung, ông gặp Nguyễn Ái Quốc và được giao nhiệm vụ tổ chức đưa cán bộ về nước, sau đó trực tiếp dẫn đường để Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó ngày 28/1/1941. Đây được xem là một dấu mốc có ý nghĩa đối với lịch sử cách mạng Việt Nam.
Sự nghiệp quân sự
Trong kháng chiến, Lê Quảng Ba đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như chỉ huy Đội du kích Pác Bó, Khu trưởng Khu Hà Nội, Tư lệnh Liên khu Việt Bắc, Tư lệnh Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn và Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 316. Ông cũng được ghi nhận là người đề xuất phương án đào hầm đặt khối bộc phá để đánh cứ điểm A1 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Hoạt động sau chiến tranh
Năm 1958, ông được phong quân hàm Thiếu tướng, là vị tướng đầu tiên của dân tộc Tày trong Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sau đó, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III và đảm nhiệm các chức vụ như Trưởng Ban Dân tộc Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc của Chính phủ, đồng thời là đại biểu Quốc hội nhiều khóa.
Di sản
Lê Quảng Ba qua đời năm 1988. Ông được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Trong các công trình nghiên cứu và tư liệu lịch sử, ông thường được nhắc đến với ba dấu ấn nổi bật: người dẫn đường đưa Hồ Chí Minh về Pác Bó, một trong những người đặt nền móng cho lực lượng vũ trang cách mạng, và vị tướng có nhiều đóng góp trong các chiến dịch lớn của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
