THCS TÂN XUÂN (48)
Tô Hiệu (1912–1944) là một nhà cách mạng Việt Nam, được biết đến với vai trò lãnh đạo trong phong trào cách mạng trước năm 1945 và hoạt động trong Đảng Cộng sản Đông Dương. Dù qua đời ở tuổi 32, ông được ghi nhận vì những đóng góp trong công tác tổ chức, tuyên truyền và xây dựng lực lượng cách mạng, đặc biệt tại Bắc Kỳ và trong Nhà tù Sơn La.
Sự nghiệp cách mạng
Tô Hiệu sinh tại làng Xuân Cầu, huyện Văn Giang (nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Từ thời học sinh, ông đã tham gia các phong trào yêu nước. Năm 1930, ông bị chính quyền thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo. Trong thời gian bị giam giữ, ông tiếp cận lý luận cách mạng và trở thành đảng viên của Đảng Cộng sản Đông Dương. Sau khi mãn hạn tù năm 1934, ông tiếp tục hoạt động bí mật, tham gia khôi phục tổ chức Đảng và giữ nhiều trọng trách tại khu vực Bắc Kỳ.
Hoạt động tại Hải Phòng và Sơn La
Cuối những năm 1930, Tô Hiệu được phân công phụ trách phong trào cách mạng tại Hải Phòng và khu vực duyên hải Bắc Bộ. Ông tham gia lãnh đạo nhiều hoạt động tuyên truyền, tổ chức các cuộc đấu tranh của công nhân và xây dựng cơ sở cách mạng. Cuối năm 1939, ông bị bắt lần thứ hai, bị kết án 5 năm tù và đưa lên Nhà tù Sơn La. Tại đây, ông giữ vai trò quan trọng trong Chi bộ nhà tù, tổ chức học tập chính trị, đào tạo cán bộ và thúc đẩy chủ trương "biến nhà tù thành trường học cách mạng" dù sức khỏe suy giảm vì bệnh lao.
Di sản và ý nghĩa
Một biểu tượng gắn liền với tên tuổi Tô Hiệu là cây đào Tô Hiệu trong khuôn viên Nhà tù Sơn La, được xem là biểu trưng cho ý chí và tinh thần kiên cường của các chiến sĩ cách mạng bị giam giữ tại đây. Ông qua đời ngày 7 tháng 3 năm 1944 tại Nhà tù Sơn La do bệnh lao và điều kiện giam cầm khắc nghiệt. Sau này, tên ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình tưởng niệm tại Việt Nam nhằm ghi nhớ những đóng góp của ông trong lịch sử cách mạng.
