Theo dấu chân Trường Sơn – Bản hùng ca của những người “gùi cả Tổ quốc trên vai

Trên chuyến xe trở lại chiến trường xưa ở Sơn Định, ông Nguyễn Thành Bích – Chủ tịch Hội Cựu TNXP tỉnh – lặng nhìn qua ô cửa, nơi núi rừng hôm nay đã xanh lại. Nhưng trong ông, ký ức hơn nửa thế kỷ trước vẫn vẹn nguyên – những ngày tuổi trẻ bừng bừng khí thế, sẵn sàng rời ghế nhà trường để bước vào cuộc chiến.

Năm ấy, cậu học trò lớp 9 Trường THPT Nguyễn Huệ gác lại sách vở, theo cách mạng lên vùng cao nguyên Vân Hòa. Sau thời gian học chính trị, ông bắt đầu hành trình của một thanh niên xung phong thực thụ – cõng bộ vận chuyển lương thực, thực phẩm qua những cung đường rừng núi hiểm trở. Từ kho A đến kho B, qua truông Bà Viên, Phong Cao, Hòn Lúp… mỗi bước chân là một lần thử thách ý chí.

“Lúc đó tôi chỉ nặng chưa tới 50kg, nhưng ngày nào cũng vác hơn 35kg lương thực, đi bộ hơn 70km, rồi tăng dần lên 50–60kg”, ông nhớ lại. Con đường gập ghềnh, lội suối, băng rừng, dốc cao hun hút, có khi đi từ sáng đến trưa vẫn chưa qua nổi một ngọn đồi. Trên lưng là gạo nuôi chiến trường, nhưng chính họ lại thiếu ăn, phải độn sắn, rau rừng, trái sung, củ chuối… để cầm hơi.

Không chỉ gian khổ, hiểm nguy luôn rình rập. Trong một lần vận chuyển lương thực, đơn vị ông rơi vào ổ phục kích. May mắn thoát chết, nhưng những ký ức ấy vẫn theo ông suốt cuộc đời – nhắc nhở về ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Sau đó, ông chuyển sang công tác ngành lương thực rồi được cử đi học tài chính. Nhưng dù ở vị trí nào, ông vẫn tiếp tục là một TNXP – vận chuyển vũ khí, máy móc, dây điện thoại xuyên rừng từ Gia Lai, Trà My về Phú Yên. Những ngày hành quân nối dài không nghỉ, không đủ quần áo thay, mỗi lần lội suối lại tranh thủ tắm giặt, rồi mặc lại bộ đồ còn ướt sũng để tiếp tục lên đường. Gian khổ là vậy, nhưng không ai lùi bước.

Nếu câu chuyện của ông Bích là hành trình của sức trẻ và ý chí, thì ký ức của bà Hồ Thị Hồng Cửu lại là minh chứng cho sự kiên cường của những nữ TNXP. Mới 15 tuổi, bà đã rời quê hương, bước vào chiến trường. Suốt 6 năm, bà cùng đồng đội vận chuyển lương thực, vũ khí, thuốc men từ Tây Nguyên về Phú Yên.

Những cô gái nhỏ bé ấy đã tập cõng từ 30kg, rồi tăng dần lên 50–60kg, có người gùi tới hơn 90kg. Họ đi trong đêm tối, lần theo ánh lửa của thanh củi mục, từng bước nối nhau trong rừng sâu. Địch phục kích, vắt cắn, muỗi truyền bệnh, sốt rét hành hạ… nhưng không ai bỏ lại phía sau. Mỗi người đều gùi trên lưng không chỉ hàng hóa, mà còn là trách nhiệm với cách mạng, với Tổ quốc.

Ông Đỗ Vĩnh Tân – nguyên Bí thư Tỉnh đoàn Phú Khánh – vẫn không quên những năm tháng lực lượng TNXP Phú Yên ngày đêm mở đường, vận chuyển hàng trăm tấn vũ khí, lương thực ra chiến trường. Những đoàn người, ngựa, xe thồ nối dài trên các tuyến hành lang, âm thầm mà bền bỉ, góp phần làm nên chiến thắng mùa Xuân 1975 lịch sử.

Những chiến công ấy có thể không vang dội như những trận đánh lớn, nhưng lại là mạch máu âm thầm nuôi sống chiến trường. Chính họ – những thanh niên xung phong – đã “gùi cả Tổ quốc trên vai”, viết nên bản anh hùng ca lặng lẽ mà vĩ đại.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hào khí ấy vẫn còn nguyên giá trị. Từ những ngày khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng kinh tế mới, đến thời kỳ đổi mới hôm nay, tinh thần “Năm xung phong”, “Ba sẵn sàng” vẫn được thế hệ trẻ tiếp nối bằng những phong trào hành động thiết thực.

Những câu chuyện của ông Nguyễn Thành Bích, bà Hồ Thị Hồng Cửu và biết bao TNXP khác không chỉ là ký ức, mà là di sản. Để mỗi chúng ta hôm nay hiểu rằng: hòa bình không tự nhiên mà có. Và phía sau mỗi bước chân bình yên là biết bao con người đã từng đi qua lửa đạn – lặng lẽ, kiên cường và đầy tự hào.