“Thi tướng”. Đó là Huỳnh Văn Nghệ, còn gọi là Tám Nghệ (1914-1977).
uỳnh Văn Nghệ sinh năm 1914, tại làng Tân Tịch, tổng Chánh Mỹ Hạ, tỉnh Biên Hòa (nay là xã Thường Tân, TP Hồ Chí Minh). Là người thông minh, học giỏi, Huỳnh Văn Nghệ được nhận học bổng vào học Trường Trung học Petrus Ký (nay là Trường THPT Lê Hồng Phong, phường Chợ Quán, TP Hồ Chí Minh). Sớm giác ngộ, từ năm 1932, Huỳnh Văn Nghệ đã tham gia các hoạt động do Đảng lãnh đạo. Năm 1942, bị lộ, ông phải trốn sang Thái Lan và hoạt động trong phong trào Việt kiều yêu nước. Năm 1944 về nước, ông bắt liên lạc với cách mạng, được phân công lập căn cứ Đất Cuốc tại Tân Uyên, Biên Hòa. Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, Huỳnh Văn Nghệ trực tiếp tham gia chỉ huy giành chính quyền ở Biên Hòa. Nam Bộ kháng chiến, ông tham gia Ủy ban Kháng chiến miền Đông. Khi giặc Pháp đánh lấn ra các vùng ngoại vi Sài Gòn-Gia Định, tham gia chiến đấu tại các mặt trận Sài Gòn-Chợ Lớn, Thị Nghè, chặn quân giặc tiến về miền Đông Nam Bộ, Huỳnh Văn Nghệ trực tiếp chỉ huy lực lượng đốt Tòa bố, Sở cò, Bưu điện Biên Hòa, đem vũ khí thu được của địch về Tân Uyên xây dựng lực lượng. Căn cứ ở Tân Uyên được ông bố trí phòng ngự vững chắc, bảo đảm tốt vai trò hậu cần cho lực lượng vũ trang của tỉnh và các tỉnh bạn, đồng thời làm nhiệm vụ bảo vệ Khu bộ. Tân Uyên trở thành một trong những căn cứ kháng chiến vững mạnh nhất ở Nam Bộ lúc bấy giờ.
Khi quân Pháp liên tiếp mở các trận tiến công lớn vào chiến khu, Huỳnh Văn Nghệ chỉ huy lực lượng tham gia trận phản công lớn đầu tiên của Nam Bộ đánh vào thị xã Biên Hòa (ngày 2-1-1946). Sau đó, ông nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng như Khu bộ phó Khu 7, kiêm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 310, trực tiếp chỉ huy trận La Ngà-trận giao thông chiến lớn nhất ở Nam Bộ kể từ ngày giặc Pháp tái chiếm. Sau trận này, Trung đoàn 310 được Bác Hồ khen thưởng Huân chương Chiến công hạng Hai, riêng Huỳnh Văn Nghệ được Bác tặng chiếc áo trấn thủ. Năm 1950, sau khi sáp nhập Sài Gòn-Chợ Lớn vào Khu 7, ông giữ chức Phó tư lệnh Khu 7. Năm 1951, hai tỉnh Thủ Dầu Một và Biên Hòa sáp nhập, ông là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Tỉnh đội trưởng Thủ Biên, chỉ huy nhiều trận đánh lớn bảo vệ Bộ tư lệnh Giải phóng quân Nam Bộ đóng ở Chiến khu Đ.
Tháng 5-1953, ông được cử ra miền Bắc học và ở lại công tác gần 12 năm, trải qua các chức vụ: Trưởng phòng Thể dục Thể thao, Phó cục trưởng Cục Quân huấn, Bộ Tổng Tham mưu; Phó tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp. Năm 1965, ông trở về miền Nam phụ trách khu căn cứ Trung ương Cục, Phó ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam. Đất nước thống nhất, ông được giao trọng trách Thứ trưởng Bộ Lâm nghiệp. Huỳnh Văn Nghệ được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học-nghệ thuật (năm 2007), được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân (năm 2010).
