THỊ XÃ CAO BẰNG SAU NGÀY KHÓI LỬA

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Mạnh Thường là một trong những người đã ghi lại những hình ảnh về thị xã Cao Bằng trong những ngày chiến tranh. Ông có mặt tại đây từ cuối năm 1978 và khi chiến sự nổ ra, ông đã theo chân lực lượng công an vũ trang đi qua nhiều khu vực để ghi lại hiện trường. Những bức ảnh ông chụp cho thấy một thị xã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Nhưng phía sau những bức ảnh ấy là những con người.

Người dân Cao Bằng phải rời khỏi nhà cửa, mang theo những vật dụng thiết yếu và tìm đường sơ tán. Nhiều người đi bộ, có người đi xe, có người băng qua rừng. Những đoàn người nối dài trên các tuyến đường hướng về phía sau.

Có những gia đình không biết khi nào mình có thể trở về.

Có những người chỉ kịp mang theo vài bộ quần áo.

Có những người phải bỏ lại toàn bộ tài sản đã gây dựng trong nhiều năm.

Chiến tranh kết thúc nhưng những mất mát không thể khắc phục trong một sớm một chiều. Theo tư liệu của Báo Cao Bằng, chiến tranh năm 1979 đã gây thiệt hại rất lớn cho địa phương, với nhiều xã, nhà cửa và cơ sở hạ tầng bị phá hủy. Nhiều cây cầu và tuyến đường quan trọng bị đánh sập, sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Nhưng rồi người dân trở về.

Những ngôi nhà được dựng lại.

Những cây cầu được xây mới.

Những con đường được khôi phục.

Cuộc sống bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất.

Một vùng đất từng chịu chiến tranh đã từng bước hồi sinh. Trong những năm Đổi mới, Cao Bằng tiếp tục được đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế và xã hội. Những vùng biên giới từng khó khăn dần được kết nối với các địa phương khác.

Ngày nay, người ta đến Cao Bằng để ngắm thác Bản Giốc, khám phá Pác Bó, đi qua những cung đường đèo và tìm hiểu lịch sử. Thành phố Cao Bằng đã có một diện mạo khác. Những con đường rộng hơn, những khu dân cư mới và những hoạt động kinh tế ngày càng phát triển.

Nhưng những người từng sống qua chiến tranh vẫn nhớ.

Họ nhớ một Cao Bằng của những ngày khói lửa.

Họ nhớ những con đường sơ tán.

Họ nhớ những người đã không trở về.

Và họ cũng nhớ những ngày đầu tiên trở lại quê hương.

Câu chuyện về Cao Bằng sau chiến tranh vì thế là câu chuyện về sự hồi sinh. Không phải sự hồi sinh của một thành phố đơn thuần, mà là sự hồi sinh của một cộng đồng.

Một cộng đồng từng mất mát nhưng không gục ngã.

Một cộng đồng từng phải rời quê nhưng rồi trở về.

Một cộng đồng từng sống giữa chiến tranh nhưng hôm nay đang sống trong hòa bình.

Đó cũng chính là câu chuyện của Việt Nam sau chiến tranh.

Đất nước bước vào Đổi mới với rất nhiều khó khăn. Nhưng bằng sức lao động, bằng sự kiên cường và khát vọng phát triển, Việt Nam từng bước thay đổi.

Cao Bằng cũng vậy.

Những con đường hôm nay được xây trên vùng đất từng có những con đường bị bom phá. Những cây cầu hôm nay nối đôi bờ từng có những cây cầu bị đánh sập. Những khu phố hôm nay được xây dựng trên nền những công trình từng bị tàn phá.

Và mỗi khi nhìn thấy sự phát triển ấy, người ta càng hiểu rằng lịch sử không chỉ là ký ức về mất mát.

Lịch sử còn là câu chuyện về cách một dân tộc đứng dậy sau mất mát.

Cao Bằng đã đứng dậy như thế.