THỊ XÃ THỜI BOM ĐẠN

Sau trận mưa dữ đội hồi đêm, bầu trời trở nên cao vút, trong xanh, rực rỡ nắng vàng. “Với thời tiết này địch sẽ hoạt động mạnh đây”. Tiến thầm phán đoán. Cả buổi sáng Tiến cẩn thận kiểm tra khâu nguỵ trang và công tác sẵn sàng chiến đấu của 2 khẩu đội. Mọi ngày địch thường đánh nhiều vào tầm 9 đến 11 giờ trưa và tầm 2 đến 3 giờ chiều. Tiến dặn dò anh em canh phòng cẩn thận. Song vẫn có chút ngoài dự đoán. Khoảng 1 giờ chiều, máy bay địch đã thình lình ập đến. Chúng tập trung một số lượng máy bay rất lớn đánh vào sân bay và Khu Nam Cường. Thấy một tốp máy bay từ hướng Đông Nam vừa lao vào trận địa, Tiến hạ lệnh:

- Toàn Trung đội hướng 32 mục tiêu tốp đầu, chiếc đầu, độ cao 2200, tốc độ 400 điểm xạ dài, chuẩn bị.

- Bắn!

Sau 2 điểm xạ dài, chiếc máy bay F4 bốc cháy và tách ra khỏi đội hình giữa tiếng hò reo của mọi người xung quanh. Tiếng cậu liên lạc gọi lớn báo có điện của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh. Tiếng Đại đội trưởng Hoàng Ngọc ướng nói to bên đầu dây:

- Các cậu làm tốt lắm. Tiếp tục chuẩn bị chiến đấu tốt hơn nữa.

Tiến phấn khởi:

- Báo cáo Đại đội trưởng, đơn vị đã bắn bị thương một chiếc, nhưng vì cháy ở độ cao trên 2000 mét nên có khả năng chưa rơi được.

Anh em trong Trung đội vui mừng lấy tất cả số lương khô còn lại ra liên hoan mừng chiến công bắn rơi máy bay Mỹ. Chiều ăn cơm xong, Tiến đạp xe xuống km 19, đón anh em đi lấy quân trang thì gặp Tích và Bút ở ngay đường rẽ vào Ty Y tế. chỉ kịp nghe Tích hẹn 02 hôm nữa ở Thác Bà về sẽ vào chơi, Tiến vội cùng anh em trở về đơn vị. Vừa đến nơi đã thấy Nghi chạy ra đón:

- Báo cáo Trung đội trưởng, tỉnh đã xác nhận đơn vị ta bắn rơi máy bay và chiếc máy bay đó rơi ở Tân Đồng. Tỉnh đã huy động tất cả số anh em đơn vị còn lại đi bắt giặc lái.

Tiến nhảy lên ôm chầm lấy anh em. Cảm giác sung sướng và cảm động như vỡ oà trong lồng ngực. Tiến có cảm giác người mình cứ nôn nao cả lên. Khuôn mặt đen xạm, xương xương như bừng sáng. Nụ cười vốn tươi tắn càng trở nên rạng rỡ. Vậy là đơn vị của Tiến đã lập công bắn rơi máy bay Mỹ, trong đó có phần đóng góp của anh. “Thế ra con “ngáo ộp” Mỹ cũng chẳng lấy gì làm ghê ghớm lắm. Tốc độ siêu âm của nó cũng chẳng giúp nó trốn thoát trước những loạt đạn của lòng căm thù”. Tiến thầm nghĩ. Đến tối, đài lại thông báo: “Quân và dân Yên Bái bắn rơi một máy bay Mỹ”. Niềm tự hào càng dâng ngập. Tiến họp trung đội, triển khai nhiệm vụ, tiếp tục nguỵ trang và làm công tác chuẩn bị chiến đấu. Tiến nêu cao quyết tâm chiến đấu, sẵn sàng đánh địch trong tình huống ác liệt nhất nếu như địch tập trung lực lượng đánh trận địa. Nhưng cả ngày hôm sau vắng tiếng máy bay của địch. Dính đòn, chắc hẳn chúng đã e ngại.

Quân địch đổi chiến thuật. Thay vì đánh bổ nhào, cắt bom đánh thẳng vào mục tiêu, chúng dùng lazer dẫn hướng cho bom, kết hợp cánh xoè, cánh cụp bay đêm. Chúng luồn lách, hễ phát hiện có ánh đèn, ánh sáng chúng liền cắt bom đánh. Chỉ trong vòng mấy tháng, cả thị xã Yên Bái tan hoang. Thị xã gần như bị huỷ diệt, không còn nổi một nóc nhà, dân phải đi sơ tán hết. Các công trình cầu đường bị phá sập hoàn toàn. Cầu Ngòi A, phà Âu Lâu vỡ vụn. Thi thể người dân chết bom kéo chất đống ở dốc cây 2. Không khí tang thương, chết chóc bao trùm toàn thị xã. Thời gian gần đây Tiến luôn có cảm giác bất an. Đêm qua vừa chợp mắt, Tiến mơ thấy một giấc mơ kỳ quái. Những hình ảnh lộn xộn kéo về. Những thi thể đổ gục, những ngôi nhà bốc cháy ngùn ngụt. Tự dưng Tiến thấy có rất nhiều người quây chặt lấy một hố đất và mẹ Tiến nằm dưới đó đã chết tự bao giờ. Tiến giật mình vì tiếng kẻng báo thức và không hiểu sao cảm giác ân hận cứ xâm chiếm tâm trí Tiến. Tiến đang chiến đấu ở chiến trường Yên Bái, còn mẹ ở quê nhà Phú Thọ. Chẳng may mẹ có mệnh hệ gì thì anh sẽ ân hận biết chừng nào. Cứ nghĩ đến gia đình, nghĩ đến mẹ và các em là Tiến thấy như có một vật gì đó nặng trĩu đang đè lên ngực. Tiến biết bố mẹ đang mong mỏi Tiến lấy vợ. Rõ ràng không phải bố mẹ cần một người đỡ đần gia đình bởi nhà Tiến cũng có 5 anh em, 3 trai, 3 gái. Nhưng cái chính là Tiến đã 27 tuổi, lại đi bộ đội giữa thời chiến tranh loạn lạc. Tâm tư ấy Tiến hiểu lắm lắm. Nhưng lấy ai, ở đâu, liệu họ có thông cảm với điều kiện gia đình mình, liệu họ có đồng cảm với người lính gian nan, vất vả. Tiến cứ thế nằm ngửa, trân trân nhìn lên đỉnh màn, tâm trí như rơi tõm vào một nơi nào đó. Tiến lại nghĩ đến Tích, cô sinh viên trường Y của tỉnh, nhà ở Yên Hợp, Văn Yên. Quen nhau mấy năm rồi mà giữa hai người lúc nào cũng như có một tấm rào ngăn cản vô hình nào đó. Nhiều lúc Tiến rất muốn thổ lộ lòng mình cho Tích hiểu, nhưng những lúc đó như có cục gì rất to chẹn ngang ở cổ khiến Tiến không sao cất lên lời. Khuôn mặt tròn trịa, nụ cười tươi, má lúm đồng tiền lại thêm đôi bím tóc tết đuôi sam khiến Tiến nhiều lúc như kẻ mất hồn. Tiếng kẻng báo ngủ vang liền ba hồi, Tiến giật mình quay trở lại hiện tại. Tiến lấy bút, rồi lục trong hòm ra một tờ giấy, nắn nót đặt bút: “Gửi đồng chí Thanh Tích…”.

Từ khi địch chuyển sang đánh đêm, việc dùng ánh sáng của cả đơn vị đều bị hạn chế. Lúc chập tối, địch đã hai lần đánh ở Nam Cường và Cây số 2 thị xã. Chỉ vì để lộ ánh sáng mà mấy gia đình ở cây 2 đã bị địch ném bom chết. Tiến xót xa, thấy ruột gan nóng như có lửa đốt. Tiến quyết định lên trận địa ngủ với anh em. Theo lệnh của Tỉnh, đơn vị Tiến sẵn sàng trực và đánh địch cả ban đêm.

10.1972.

Chính uỷ Lê Nguyên Hồng xuống đơn vị gặp Tiến. Sau cái bắt tay thật chặt, anh thay mặt Bộ chỉ huy quân sự tỉnh chính thức giao nhiệm vụ cho Trung đội của Tiến đánh đêm. Trung đội có nhiệm vụ tổ chức trận địa phục kích đánh máy bay cánh xoè, cánh cụp tại địa bàn thị xã Yên Bái. Đơn vị được trang bị 4 khẩu 12 ly 7, 02 khẩu 14 ly 5, bố trí trận địa tại khu vực bãi chiếu bóng. Gần một tháng liền, đơn vị cử người cứ ban đêm lại thắp đèn treo ở khu ga nhử địch. Tiến tập trung đơn vị, hiệp đồng chiến đấu và phân công thường trực. Sau khi bàn bạc, cả đơn vị đã thống nhất sẽ đánh địch theo kiểu dựng màn đạn. Tất cả các Khẩu đội sẽ đón từ hướng 32 sang hướng 34, từ Nam Cường sang Thác Bà. Ngồi bàn với nhau đến khuya anh em mới đi nằm, nhưng vừa chợp mắt Tiến đã nghe thấy tiếng động cơ máy bay. “Ào…ào…ào…ào”. Tiến choàng dậy chỉ kịp thét lên:

- Hướng 34 bay thấp!

- Bắn!

Bốn rạch lửa kéo dài chặn thành một lưới lửa chạy từ hướng 34 sang 32. Tiếng động cơ địch vừa dứt, bộ phận tác chiến của tỉnh đã gọi điện chuyển lời của Chính uỷ:

- Đơn vị nổ súng kịp thời và rất tốt. Cần phát huy.

Song tên địch đã thoát chết. Cả trung đội ai cũng ngẩn ngơ tiếc nuối bởi hiệp đồng chiến đấu chưa phải là tốt nhất. Đặc biệt khâu phát hiện địch từ xa và khâu bắt mục tiêu ban đêm còn sơ suất, đã để cho thằng F111 to như tầu lá chuối trót lọt khỏi trận địa.

***

Ban ngày trời nắng mà trên đỉnh đồi mây mù phủ trắng, gần đến chiều đã thấy se lạnh. Lại mưa. Mưa như trút nước. Hầu hết anh em nằm lán đều đã ướt hết cả. Riêng Tiến nằm võng thì có đỡ hơn. Đêm nay Tiến rút kinh nghiệm, mắc võng ngay sát sóng, khi cần thiết chỉ cần lăn xuống võng là chỉ huy được ngay. Đến nửa đêm, một “con quỷ” đi ăn đêm về đã lọt vào tầm ngắm. Tiến hạ lệnh cho toàn Trung đội đồng loạt nổ súng hai điểm xạ dài nhưng hôm nay nó bay quá cao nên không kết quả.

Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh ra lệnh yêu cầu một bộ phận của đơn vị gồm 5 khẩu 12 ly 7, 02 khẩu 14 ly 5 ra phối hợp cùng với các đơn vị dân quân đánh máy bay ban đêm. Đảng uỷ và Bộ chỉ huy đã hạ quyết tâm hạ tại chỗ 01 thằng F111 tại khu vực này nếu chúng còn tiếp tục đến gây tội ác. Phạm Tiến bàn đi tính lại cùng Đại đội trưởng Hoàng Ngọc ướng sẽ sử dụng toàn bộ B2 và tăng cường thêm 2 khẩu đội của B1. Trận địa đơn vị được bố trí ở 02 nơi. Trận địa 14 ly 5 ở Trường cấp I khu ga do Tiến chỉ huy và trận địa 12 ly 7 ở đồi chè Nam Cường do Đại trưởng ướng chỉ huy.

Tiến tập trung toàn bộ lực lượng đơn vị và huy động thêm một số dân quân phối hợp mới kéo được 2 khẩu pháo vào trận địa. 9 giờ tối pháo mới vào tới vị trí. Theo hiệp đồng, đêm nay sẽ không đào công sự pháo mà chỉ kích nổi pháo trên mặt đất. Nếu đêm nay nổ súng thì ngay ngày mai sẽ chuyển trận địa. Hiệp đồng chiến đấu với các khẩu đội xong, Tiến mang ni lông về ngủ ngay cạnh Khẩu đội 1. Nói là về ngủ nhưng cả đêm Tiến thức trắng, sẵn sàng chiến đấu. Nhưng vô sự. Mặc dù không chiếc máy bay nào của chúng dính đạn, nhưng chúng đã đề phòng. Cả đêm tuyệt nhiên vắng tiếng máy bay địch.

Trời tờ mờ sáng, Tiến thức cùng đơn vị đào công sự Súng. Hơn 6 giờ sáng thì được lệnh: “Đơn vị 14 ly 5 sẵn sàng đánh địch ban ngày, độ cao 2400m. Trường hợp địch đánh khu ga, bằng giá nào cũng phải nổ súng”.

Tiến đứng trên trận địa, dùng ống nhòm quan sát. Khoảng cách từ trận địa đến ga chỉ khoảng 500 đến 800 m. “Nếu địch đánh ga, đơn vị nổ súng thì trận địa sẽ trở thành mục tiêu thứ 2 của địch”. Nghĩ vậy, Tiến lệnh cho đơn vị gấp rút hoàn thành công sự bắn và làm công tác nguỵ trang, quy định các số 1, 2 thường xuyên phải trực ở pháo. Riêng Tiến bảo anh em đào cho mình một hố chỉ huy ở trung độ giữa 2 khẩu. Ngày hôm sau 6 lần báo động, song địch bay qua trận địa ở độ cao trên 5000m. Ngày hôm sau nữa chỉ báo động một lần và những ngày sau đó vắng bóng máy bay địch. Không khí cũng dần bớt căng thẳng. Tiến nới lỏng quân lệnh, bắt đầu cho một số anh em đi khỏi trận địa khi có việc cần thiết. Đang đi tuần dưới chân đồi, thấy Nghi về cầm theo một túi quà cùng lá thư mà Tích gửi cho Tiến. Tiến hãnh diện mang quà chia cho anh em. Hai người một quả chanh. Mỗi người một điếu thuốc lá. Thật không thể nào nói hết sự quý giá của quả chanh giữa thời điểm này. Anh em vui ra mặt. Đương vui, Tiến lấy cây sáo ra thổi: “Anh vẫn hành quân/ Trên đường ra chiến dịch/ Mé đồi quê anh bước/ Trăng non ló đỉnh rừng…”. Anh em trong Trung đội nhao nhao: “Thủ trưởng đọc thư của chị Tích cho chúng em nghe đi”. Mặt Tiến dần dần đỏ. Tiến nói lảng: “Thôi để tớ đọc bài thơ tớ viết cho Tích để các cậu nghe nhé”. “Thủ trưởng đọc đi”. Tiến hắng giọng đọc: “Mấy tháng qua, mỗi lời ca tiếng hát/ Đều mang theo giọng nói người thân/ Mấy tháng qua trên mỗi chặng hành quân/ Anh vẫn thấy như có em bên cạnh/ Em cổ vũ và tiếp thêm sức mạnh/ Thêm chắc tay anh mỗi trận diệt thù…”

***

Giữa lúc trực chiến, Tiến nhận lệnh của trên, phụ trách đội nâng cao, chuẩn bị luyện tập thi đấu ở quân khu. Tiến vui vẻ nhận nhiệm vụ mới. Với anh bất cứ nhiệm vụ nào cũng đều quan trọng. Toàn đội Tiến phụ trách có 16 người chia làm 3 bộ phận. Bắn súng, ném lựu đạn và chạy, bơi. Các tuyển thủ sẽ phải chạy ngày 2 lần mang theo trang bị đầy đủ từ km4 đến km0. So với ở ngoài chiến trường Tiến vẫn nghĩ việc luyện tập là đơn giản. nhưng ngày đầu tiên chạy về đến nơi, quần áo Tiến ướt sũng, bê bát cơm lên mà không sao nuối nổi. Sáng ngủ dậy khắp người đau ê ẩm như bị đánh. Tiếp tục cùng anh em chạy quãng đường có 8 cây số mà Tiến có cảm giác đoạn đường như bị kéo dài thêm. Đến chiều Tiến bắn 12 loạt tiểu liên mà chỉ trúng bia có 7 viên. Thành tích chung cả đội cũng tụt giảm ghê gớm. Ngay cả Mão, Hoàn vốn là các xạ thủ của đơn vị hiệu quả bắn cũng chỉ đạt quá nửa. Tuy rất mệt nhưng Tiến vẫn gương mẫu luyện tập, lấy tinh thần cho anh em. Quả nhiên mấy ngày sau Tiến thấy người trở lại bình thường và có phần khoẻ hơn. Cả đơn vị được tráng một nước da đen bóng nhưng tinh thần vẫn hừng hực quyết tâm. Cuối cùng cũng đến ngày kiểm tra chạy vũ trang. Đại trưởng ướng trực tiếp theo dõi thời gian. Cả đội chỉ có mình Tiến và Khoái về đích đầu tiên. 24 phút rưỡi cho 5 km. Bộ Chỉ huy quân sự sang thăm động viên đơn vị. Cả buổi tối được nghỉ tự do, Tiến sung sướng ngả người lên võng. Nhưng chưa nằm nổi một phút, Tiến đã bật dậy ghi nhật ký: “Ngày 8/11/1972. Tối nay nghỉ tự do, mình viết thư cho Tích…”.

Hai hôm sau trong lúc đang luyện tập, đội nhận được lệnh chuẩn bị nhận nhiệm vụ chiến đấu xa. Tiến chính thức trong danh sách luyện tập ở Thái Nguyên để đi B vào chiến trường Nam Lào. Cái tin bất ngờ khiến Tiến bâng khuâng. Tiến nghĩ đến Nghi, đến Tích, đến bố mẹ khi cuộc ra đi này không hẹn ngày trở lại…

12.1972

Trong lúc nghỉ diễn tập tại Thái Nguyên, Tiến nghe tin đêm ngày 18, giặc Mỹ mở cuộc tập kích chiến lược lớn sử dụng nhiều máy bay B52 đánh vào Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên… Ở Yên Bái, chúng dùng F111 đánh dữ dội sân bay Yên Bái. Các đơn vị pháo phòng không đã anh dũng giáng trả địch những đòn trừng phạt đích đáng. Đêm ngày 27, phi công Phạm Tuân đã điều khiển máy bay MIC.21 cất cánh từ sân bay Yên Bái. Anh đã mưu trí, dũng cảm bắn rơi máy bay B52 rồi mới hạ cánh an toàn. Những ngày sau đó, tin vui cứ dồn dập kéo về. 7 giờ sáng ngày 30, Chính phủ Mỹ đã phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở ra. Tháng 1 năm 1973, đế quốc Mỹ đã chính thức ký vào bản hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở Việt Nam. “Lần này nhất định mình phải xin phép thủ trưởng cho nghỉ phép về lấy vợ. Lần trước về nhà Tích dù chưa biết nhà cửa mình ra sao bố Tích vẫn tin tưởng giao Tích cho mình bởi tin mình là người lính Cụ Hồ. Giờ cũng đã đến lúc mình phải thực hiện bổn phận làm con”. Nghĩ thế, Tiến sung sướng lấy xe đạp phóng một mạch về Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Yên Bái bất kể đói, mệt. …

12.1973

Từ sáng sớm, kho đội 4 đã tấp nập người ra người vào. Toàn bộ anh em C36 và Thiếu uý Phạm Tiến rộn rịp trang trí hội trường đám cưới. Phông vải xanh được căng chính giữa hội trường, trên có dán chữ “song hỷ” lồng hai chữ “T” màu trắng. Bên phải chữ “song hỷ” là câu thơ được kẻ bằng phấn trắng trên nền giấy xanh “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường”. Bên trái là dòng: “Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm mãi cánh hoa thơm”. Đối diện phía dưới là ba hàng bàn. Riêng hàng bàn đầu tiên dành cho cô dâu chú rể, Tiến dặn anh em “Phủ cho tớ vỏ chăn hoa mầu tím. Tích của tớ thích thế”. Lọ hoa ni lông cũng chỉ hai màu trắng và tím. “Vừa trong trắng và thuỷ chung”. Tiến tủm tỉm một mình. Khi cả hôn trường đông nghịt, Tiến mới cùng Tích bước ra. Chú rể nghiêm trang trong bộ quân phục đông mới, cô dâu nhã nhặn trong chiếc véc đen, tóc buông dài tha thướt phía sau. Niềm hạnh phúc long lanh trong mắt Tiến. Chàng thanh niên 28 tuổi tuy có hơi đen gầy một chút nhưng đầy rắn rỏi. Tiến nói như hô quân lệnh: “Xin cảm ơn tất cả các đồng chí”. Tiếng vỗ tay reo hò vang lên mỗi lúc một lớn như muốn làm nổ tung cả gian nhà kho đội 4….