THIÊN HỘ VƯƠNG VÕ DUY DƯƠNG

Võ Duy Dương (1827–1866), thường được biết đến với tên gọi Thiên Hộ Dương, là một trong những lãnh tụ tiêu biểu của phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Bộ vào thế kỷ XIX. Ông sinh năm 1827 tại thôn Cù Lâm Nam, nay thuộc xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn. Từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, khỏe mạnh và giỏi võ nghệ. Tuy nhiên, sau khi cha mất, gia đình lâm vào cảnh khó khăn nên ông phải đi chăn trâu kiếm sống. Nhờ được một vị quan địa phương yêu mến tài năng và cảm thông hoàn cảnh, ông được nhận làm con nuôi và có điều kiện học tập, rèn luyện thêm.

Năm 1857, hưởng ứng chính sách đồn điền của triều đình nhà Nguyễn, Võ Duy Dương vào Nam khai hoang lập ấp tại vùng Ba Giồng ven Đồng Tháp Mười. Khi thực dân Pháp đánh chiếm Gia Định và Mỹ Tho, ông đã tập hợp lực lượng đứng lên kháng chiến và nhanh chóng trở thành một thủ lĩnh nghĩa quân nổi bật. Với tài năng và lòng yêu nước, ông được triều đình phong chức Chánh quản đạo rồi hàm Thiên hộ.

Trong thời kỳ chống Pháp, Võ Duy Dương xây dựng căn cứ tại Đồng Tháp Mười - vùng đầm lầy hiểm trở bậc nhất Nam Bộ và liên kết với nhiều nghĩa quân khác như Trương Định, Đốc Binh Kiều, Thủ Khoa Huân để chiến đấu. Nghĩa quân của ông áp dụng chiến thuật du kích linh hoạt, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất trên khắp vùng Nam Bộ. Dù sau Hòa ước Nhâm Tuất năm 1862 triều đình Huế ra lệnh giải tán lực lượng kháng chiến, ông vẫn kiên quyết tiếp tục chiến đấu, thể hiện tinh thần bất khuất trước ngoại xâm.

Năm 1866, thực dân Pháp huy động lực lượng lớn tấn công căn cứ Đồng Tháp Mười. Sau nhiều trận chiến ác liệt, nghĩa quân buộc phải rút lui trước hỏa lực mạnh của đối phương. Tuy vậy, Võ Duy Dương vẫn tiếp tục phối hợp với các lực lượng yêu nước khác để chống Pháp cho đến khi lực lượng suy yếu dần. Ông được nhân dân Nam Bộ kính trọng như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần kiên cường và ý chí đấu tranh chống ngoại xâm.