“Thiên lý nhãn” giữa lòng địch

Một trong những phẩm chất nổi bật của Đặng Trần Đức là khả năng quan sát và phân tích con người. Tư liệu về ông từng ghi nhận khả năng nhận diện những dấu hiệu bất thường trong hoạt động của các nhân vật quan trọng.

Trong môi trường tình báo, một biểu hiện tưởng như nhỏ bé có thể trở thành dữ kiện quan trọng. Người cán bộ phải quan sát từ cách ứng xử, quan hệ xã hội đến những điểm không phù hợp trong lý lịch và hành động.

Ba Quốc từng nhận diện được dấu hiệu liên quan đến nhà tình báo Phạm Ngọc Thảo. Ông chú ý đến việc địa bàn do Phạm Ngọc Thảo phụ trách vẫn bảo toàn được nhiều cơ sở cách mạng, trong khi phong trào Đồng Khởi phát triển mạnh tại khu vực này. Sau những diễn biến chính trị tiếp theo, ông đi đến nhận định rằng Phạm Ngọc Thảo thực chất là người của cách mạng.

Khả năng phân tích ấy cho thấy tình báo không chỉ dựa vào tài liệu. Đôi khi giá trị của thông tin nằm trong những “khoảng trống” và sự bất thường.

Một người làm tình báo giỏi phải biết đặt câu hỏi: Vì sao một sự việc xảy ra? Vì sao một khu vực không bị tổn thất như những nơi khác? Vì sao một nhân vật lại hành động khác với vị trí mà họ đang giữ?

Những câu hỏi ấy tạo thành phương pháp tư duy đặc biệt của người cán bộ tình báo.