Thiên tài quân sự bách chiến bách thắng
Dưới sự dìu dắt, rèn luyện trực tiếp của Đức Thánh Trần, tài năng của Phạm Ngũ Lão nở rộ một cách rực rỡ. Dù không phải dòng dõi quý tộc nhưng bằng thực lực và ý chí thép, ông đã khiến toàn bộ hoàng tộc nhà Trần phải nể phục. Trần Quốc Tuấn tin tưởng gả con gái nuôi (Anh Nguyên quận chúa) cho ông, một đặc ân chưa từng có tiền lệ đối với người ngoại tộc thời bấy giờ.
Trong hai cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1287 – 1288), Phạm Ngũ Lão đã lập nên những chiến công vang dội:
Trận Chương Dương, Vạn Kiếp: Ông cùng các tướng lĩnh chỉ huy quân đội đánh tan các đạo quân chủ lực tinh nhuệ của giặc, góp phần giải phóng kinh thành Thăng Long.
Trận phục kích trên sông Bạch Đằng: Ông được giao nhiệm vụ lĩnh súng phối hợp bố trí trận địa cọc gỗ, truy kích và bắt sống các tướng giặc, tiêu diệt hoàn toàn đạo quân rút lui của địch.
Không chỉ lập công lớn trong việc chống giặc phương Bắc, sau khi đất nước hòa bình, Phạm Ngũ Lão còn nhiều lần mang quân đi dẹp loạn ở biên giới phía Tây và phía Nam (Ai Lao và Chiêm Thành), bảo vệ vững chắc bờ cõi Đại Việt. Sách sử ghi nhận, ông cầm quân đi đến đâu là chiến thắng đến đó, quân địch nghe danh đều phải khiếp sợ, gọi ông là "Thần tướng".
