THIẾU GỖ LÀM BÁNH XE, ÔNG THÁO CẢ BÀN THỜ GIA TIÊN ĐỂ THỒ LƯƠNG THỰC RA ĐIỆN BIÊN

Trong những ngày cả nước dồn sức cho Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, bên cạnh những người lính trực tiếp chiến đấu nơi chiến hào còn có hàng chục vạn dân công hỏa tuyến âm thầm vận chuyển lương thực, đạn dược từ hậu phương ra mặt trận. Họ không cầm súng xung phong nhưng chính những bước chân, những chuyến hàng của họ đã góp phần tạo nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu". Một trong những con người tiêu biểu cho tinh thần ấy là cụ Trịnh Đình Bầm, người nông dân Thanh Hóa đã làm nên câu chuyện cảm động còn được nhắc đến cho đến ngày nay.

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, đầu  năm 1954 khi chiến dịch Điện Biên Phủ được triển khai, cụ Bầm lúc đó mới ngoài hai mươi tuổi, vợ vừa sinh người con đầu  lòng. Dù cuộc sống còn vô cùng khó khăn, ông vẫn tình nguyện tham gia lực lượng dân công phục vụ tiền tuyến. Ông hiểu rằng để bộ đội có thể chiến đấu thì phải có gạo ăn, có đạn đánh giặc, và tất cả những thứ đó đều phải được vận chuyển bằng sức người qua hàng trăm kilômét đường rừng núi hiểm trở.

Nhưng một khó khăn lớn xuất hiện khi gia đình ông không có xe đạp thồ, cũng không có tiền mua phương tiện vận chuyển. Nếu dùng quang gánh thì mỗi chuyến chỉ mang được rất ít lương thực. Sau nhiều đêm suy nghĩ, ông quyết định tự đóng một chiếc xe cút kít bằng gỗ. Ông tận dụng mọi thanh gỗ còn lại trong nhà, cưa, đục và lắp ráp từng bộ phận. Chiếc xe gần hoàn thành thì lại thiếu bộ phận quan trọng nhất là bánh xe. Ông tìm khắp nơi nhưng không còn mảnh gỗ nào đủ lớn và đủ chắc để làm. Trong căn nhà nghèo lúc ấy gần như chẳng còn gì có thể tháo dỡ được nữa.

Giữa lúc bế tắc, ánh mắt ông dừng lại ở nơi thiêng liêng nhất trong ngôi nhà: bàn thờ gia tiên. Đó là nơi thờ cúng tổ tiên, là biểu tượng của đạo hiếu và truyền thống gia đình mà người Việt luôn trân trọng. Ý định tháo bàn thờ để lấy gỗ làm bánh xe khiến cả gia đình lặng đi. Nhưng khi nghĩ đến tiền tuyến, nghĩ đến những người lính đang ngày đêm chiến đấu ngoài mặt trận, gia đình đã đồng ý. Trước khi tháo bàn thờ, ông Trịnh Đình Bầm thắp hương xin phép tổ tiên. Sau đó, những tấm gỗ sơn son thếp vàng trên bàn thờ được cắt gọt để làm thành bánh xe. Nhiều năm sau, trên chiếc bánh xe ấy vẫn còn nhìn thấy những hoa văn chạm khắc và lớp sơn đỏ của bàn thờ cũ.

Có được phương tiện, ông bắt đầu  những chuyến vận chuyển lương thực đầy gian khổ. Những con đường lên Tây Bắc khi ấy chủ yếu là đường đất, nhiều đoạn dốc cao, vực sâu, bùn lầy và thường xuyên bị máy bay địch đánh phá. Chiếc xe cút kít bằng gỗ phải gồng mình vượt qua núi rừng cùng người chủ của nó. Có những đoạn đường dốc đứng, ông phải vừa kéo vừa đẩy, có lúc ngã xuống rồi lại đứng dậy đi tiếp. Mỗi chuyến xe chở từ hơn 100kg đến gần 300kg lương thực. Cứ ba ngày một chuyến, hết chuyến này đến chuyến khác, không quản ngày đêm hay mưa nắng.

Chỉ trong vài tháng phục vụ chiến dịch, cụ Trịnh Đình Bầm đã vận chuyển khoảng 12 tấn lương thực ra tiền tuyến. Đó là con số đáng kinh ngạc đối với một người nông dân nghèo chỉ với một chiếc xe cút kít tự chế. Những bao gạo mà ông và hàng vạn dân công khác vận chuyển đã góp phần bảo đảm hậu cần cho quân đội Việt Minh trong trận quyết chiến chiến lược tại Điện Biên Phủ.

Sau chiến thắng ngày 7 tháng 5 năm 1954, cụ Bầm trở về quê hương tiếp tục cuộc sống lao động bình dị. Ông không xem mình là người hùng, cũng không kể nhiều về những gì đã làm. Đến năm 1994, cụ qua đời, nhưng câu chuyện về chiếc xe cút kít làm từ bàn thờ gia tiên vẫn được lưu truyền như một biểu tượng của lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng.

Ngày nay, chiếc xe ấy được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ. Đối với nhiều người, đó chỉ là một chiếc xe gỗ cũ kỹ. Nhưng với lịch sử dân tộc, đó là minh chứng cho tinh thần "tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng". Bởi đằng sau những thanh gỗ đã bạc màu là hình ảnh một người nông dân sẵn sàng tháo cả bàn thờ tổ tiên, thứ thiêng liêng nhất trong ngôi nhà, để góp sức cho cuộc kháng chiến của dân tộc.

Có những chiến công được ghi bằng súng đạn nơi chiến trường. Có những chiến công được ghi bằng mồ hôi trên những con đường tiếp tế. Và chiếc xe của cụ Trịnh Đình Bầm chính là một trong những biểu tượng đẹp nhất của tinh thần hy sinh ấy.