THIỀU MINH TỚI - TUỔI HAI MƯƠI CHỌN MỘT CON ĐƯỜNG DÀI

Năm 1992, tôi bước vào quân ngũ khi khoảng hai mươi tuổi. Tôi là Thiều Minh Tới, sinh năm 1972, quê Thiệu Hóa. Quãng đời quân ngũ của tôi gắn với Sư đoàn 312 – Quân đoàn 1, kéo dài đến năm 2017, và trong hành trình ấy tôi mang quân hàm Thiếu tá chuyên nghiệp. Hai mươi lăm năm – nếu chỉ nhìn bằng con số thì đó là một khoảng thời gian dài; nhưng với người đã sống trong đó, mỗi chặng lại gắn với một tuổi đời, một cách nghĩ và một bước trưởng thành khác nhau. Tôi vào quân đội khi còn là một thanh niên đang ở phần đầu của tuổi trẻ và rời quân ngũ khi đã đi qua gần trọn một phần quan trọng của đời người. Bởi vậy, màu áo lính đối với tôi không chỉ gắn với một vài năm thanh xuân, mà đã trở thành một phần rất sâu trong cách sống, cách nghĩ và cách tôi nhìn về trách nhiệm.

Năm 1992, đất nước đang trong những năm đầu của thời kỳ Đổi Mới. Chiến tranh đã lùi xa, Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi về kinh tế và đời sống xã hội. Đó không phải hoàn cảnh của những lớp thanh niên lên đường trong những cuộc kháng chiến trước đây, nhưng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, xây dựng quân đội và giữ gìn sự ổn định của đất nước vẫn luôn cần đến những người trẻ. Tôi bước vào hàng ngũ với tâm trạng của một thanh niên muốn thử sức mình, muốn được sống trong một môi trường có kỷ luật và muốn tìm thấy một hướng đi rõ ràng cho tuổi trẻ. Khi ấy, tôi chưa thể hình dung lựa chọn năm hai mươi tuổi sẽ trở thành một hành trình kéo dài đến tận năm 2017.

Rời Thiệu Hóa, trong lòng tôi vừa có sự lưu luyến vừa có một niềm phấn chấn rất rõ. Quê hương là nơi đã nuôi mình lớn, còn quân đội mở ra trước mắt một thế giới khác – nghiêm túc hơn, rộng hơn và đòi hỏi con người phải tự chịu trách nhiệm nhiều hơn. Tôi không lên đường với suy nghĩ mình sẽ làm điều gì thật lớn lao. Điều gần nhất lúc ấy chỉ là ý muốn sống cho xứng với tuổi trẻ, thử xem mình có đủ sức vượt qua những yêu cầu của môi trường mới hay không. Nhưng chính từ bước đi ban đầu tưởng như giản dị ấy, một con đường dài đã mở ra. Có những lựa chọn chỉ thực sự thấy hết ý nghĩa khi nhìn lại sau nhiều năm; với tôi, quyết định khoác áo lính năm 1992 là một lựa chọn như thế.

Sư đoàn 312 – nơi những năm tháng nối thành một đời quân ngũ

Quãng phục vụ của tôi gắn với Sư đoàn 312 – Quân đoàn 1. Trong một đơn vị quân đội, mỗi người đều phải học cách đặt mình trong tổ chức, hiểu rằng kỷ luật không chỉ là những quy định phải tuân thủ mà còn là nền tảng giúp nhiều con người khác nhau có thể cùng chung một nhịp. Những ngày đầu, một thanh niên hai mươi tuổi có thể háo hức bởi điều gì cũng mới. Nhưng càng sống lâu trong quân ngũ, tôi càng hiểu rằng sự trưởng thành thật sự không đến từ cảm giác mới mẻ. Nó đến từ khả năng giữ được thái độ nghiêm túc khi năm tháng kéo dài, khi công việc đã quen và khi con người không còn có thể dựa mãi vào sự sôi nổi của tuổi trẻ.

Hai mươi lăm năm là một quãng đủ để chứng kiến bản thân thay đổi qua nhiều giai đoạn. Từ một người trẻ mới bước vào hàng ngũ, tôi dần học cách suy nghĩ chín chắn hơn, biết cân nhắc trước những lựa chọn và hiểu sâu hơn giá trị của sự ổn định. Quân đội rèn cho con người một thói quen rất đặc biệt: không vì hôm nay thuận lợi mà chủ quan, cũng không vì một giai đoạn khó khăn mà dễ dàng chùn xuống. Năm tháng cứ nối tiếp, và chính sự đều đặn ấy tạo nên một bản lĩnh khác với sự hăng hái ban đầu. Tôi dần hiểu rằng muốn đi được một hành trình dài, con người không thể chỉ dựa vào cảm xúc; cần có một lý do đủ bền để tiếp tục ngay cả khi tuổi hai mươi đã ở rất xa phía sau.

Từ năm 1992 đến 2017, đất nước cũng thay đổi rất nhiều. Việt Nam từ những năm đầu Đổi Mới từng bước mở rộng giao lưu, phát triển kinh tế, hội nhập sâu hơn với thế giới và xây dựng một đời sống xã hội ngày càng khác trước. Quân đội trong thời bình cũng đứng trước yêu cầu không ngừng rèn luyện, xây dựng chính quy và đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới. Tôi đi qua những năm tháng ấy trong hàng ngũ, chứng kiến sự thay đổi của đất nước bằng chính nhịp sống của một người quân nhân. Mỗi giai đoạn có một yêu cầu khác, nhưng có một điều không thay đổi: người lính phải giữ được sự nghiêm túc với trách nhiệm của mình.

Đồng đội – những người đi cùng qua một phần đời rất dài

Nếu một vài năm quân ngũ đã đủ tạo nên tình đồng đội sâu sắc, thì một hành trình kéo dài hàng chục năm càng khiến hai chữ ấy trở thành một phần không thể tách khỏi đời sống. Tôi đã gặp nhiều người trong quân đội, mỗi người một tính cách, một quê hương, một cách suy nghĩ. Có người cùng đi với mình một chặng dài, có người chỉ gặp trong một khoảng nhất định của đời quân ngũ, nhưng mỗi cuộc gặp đều góp thêm một nét vào ký ức. Càng sống lâu trong tập thể, tôi càng hiểu rằng con người không thể chỉ dựa vào khả năng riêng. Sự phối hợp, sự tin tưởng và khả năng tôn trọng lẫn nhau mới giúp một tập thể đi được đường dài.

Đồng đội không chỉ ở bên nhau trong những thời điểm khó khăn. Điều đáng quý hơn là cùng chứng kiến nhau trưởng thành. Có người biết mình từ thời còn rất trẻ, rồi nhiều năm sau vẫn gặp nhau trong màu áo lính khi mái tóc đã bắt đầu đổi khác. Qua thời gian, những câu chuyện về quê hương, gia đình, công việc và cuộc sống cũng thay đổi, nhưng tình cảm hình thành trong quân ngũ vẫn giữ một nét rất riêng. Đó là thứ tình cảm được tạo nên từ sự tin cậy lâu dài, từ việc biết người bên cạnh đã từng đi qua những chặng nào và hiểu rằng mỗi người đều đã dành một phần đáng kể của đời mình cho cùng một môi trường.

Với tôi, đồng đội còn là những người giúp một hành trình hai mươi lăm năm không trở thành một chuỗi thời gian đơn độc. Có những giai đoạn con người đầy nhiệt huyết, cũng có những lúc tuổi tác và trải nghiệm khiến mình nhìn mọi việc sâu hơn. Mỗi chặng đều có những người đi cùng, và chính sự hiện diện ấy khiến đời quân ngũ có thêm chiều sâu. Nhiều năm sau, nhớ về đồng đội không chỉ là nhớ những gương mặt cụ thể mà còn là nhớ lại từng phiên bản của chính mình: chàng trai hai mươi tuổi năm 1992, người quân nhân trưởng thành hơn qua từng năm và sau cùng là một Thiếu tá chuyên nghiệp đã đi gần trọn một chặng dài trong hàng ngũ.

Từ người lính trẻ đến Thiếu tá chuyên nghiệp

Quân hàm Thiếu tá chuyên nghiệp là một dấu mốc cho thấy hành trình quân ngũ của tôi đã đi qua nhiều năm rèn luyện và trưởng thành. Nhưng khi nhìn lại, điều tôi trân trọng không chỉ là quân hàm. Quan trọng hơn là quãng đường từ một thanh niên mới bước vào đơn vị đến một người đã sống đủ lâu trong môi trường quân đội để hiểu giá trị của trách nhiệm. Mỗi năm qua đi lại thêm một lần con người phải tự nhắc mình không được dừng lại ở kinh nghiệm đã có. Tuổi trẻ có lợi thế của sức lực và sự nhanh nhạy; người trưởng thành lại phải có thêm sự bình tĩnh, khả năng nhìn xa và thái độ cẩn trọng hơn với những gì mình làm.

Hai mươi lăm năm trong quân đội cũng gần như đi cùng hai mươi lăm năm đất nước đổi thay mạnh mẽ. Khi tôi nhập ngũ, Việt Nam còn ở những năm đầu của một chặng phát triển mới. Khi tôi rời quân ngũ năm 2017, đất nước đã có một diện mạo rất khác, hội nhập sâu rộng hơn, đời sống của người dân thay đổi rõ rệt và lớp thanh niên sinh sau chiến tranh đã có những cơ hội mà thế hệ trước khó hình dung. Chứng kiến những thay đổi ấy, tôi càng hiểu hòa bình không chỉ là kết quả của quá khứ; nó còn là điều kiện để một quốc gia có thời gian xây dựng, phát triển và để mỗi con người được hoạch định một tương lai dài cho riêng mình.

Đến năm 2017, tôi kết thúc quãng quân ngũ khi khoảng bốn mươi lăm tuổi. Nếu ngày lên đường tôi còn là một thanh niên mới bước vào tuổi hai mươi, thì khi rời hàng ngũ, phía sau đã là cả một phần đời. Cảm giác ấy rất khác một cuộc xuất ngũ sau vài năm nghĩa vụ. Tôi không chỉ chia tay một môi trường làm việc, mà khép lại một nếp sống đã đồng hành với mình suốt nhiều năm. Những nguyên tắc, cách suy nghĩ và tình cảm đồng đội đã trở thành một phần của con người tôi. Rời quân đội không thể đồng nghĩa với việc bỏ lại tất cả phía sau; những gì được rèn qua hai mươi lăm năm đã hòa vào cách mình tiếp tục sống ở chặng đời sau đó.

Hai mươi lăm năm và điều muốn gửi lại

Nhìn lại hành trình từ 1992 đến 2017, tôi thấy điều đáng quý nhất là đã có một tuổi trẻ được lựa chọn một hướng đi và có đủ kiên trì để theo hướng ấy qua nhiều năm. Tôi đã từ Thiệu Hóa bước vào quân đội, gắn bó với Sư đoàn 312 – Quân đoàn 1 và đi qua chặng đường ấy đến quân hàm Thiếu tá chuyên nghiệp. Nhưng nếu chỉ kể lại những mốc ấy thì chưa đủ. Phía sau là hai mươi lăm năm của sự thay đổi bên trong một con người: từ háo hức đến từng trải, từ sức trẻ đến sự chín chắn, từ một người mới bước vào tập thể đến một người hiểu sâu hơn giá trị của kỷ luật, tình đồng đội và lòng trung thành với lựa chọn của mình.

Thế hệ trẻ hôm nay trưởng thành trong một đất nước hòa bình, có nhiều điều kiện để học tập, đi xa, lựa chọn nghề nghiệp và theo đuổi những khát vọng riêng. Đó là một điều đáng mừng. Nhưng một cuộc đời nhiều cơ hội càng cần một bản lĩnh đủ vững để lựa chọn. Không phải con đường nào cũng cần kéo dài hai mươi lăm năm mới đáng quý; điều quan trọng là khi đã chọn một việc xứng đáng, người trẻ biết theo đuổi nó bằng năng lực, sự tử tế và tinh thần không ngừng tự hoàn thiện. Lòng biết ơn với lịch sử cũng không phải chỉ là nhớ những gì người đi trước đã làm, mà còn là sống sao để những điều kiện tốt đẹp mình đang được hưởng tạo ra thêm giá trị cho cộng đồng và quê hương.

Một hành trình dài không được quyết định bởi bước chân đầu tiên mạnh đến đâu, mà bởi con người có giữ được hướng đi qua những năm tháng thay đổi hay không. Tuổi hai mươi cho ta sức để bắt đầu; những năm sau dạy ta lý do để tiếp tục. Điều tôi muốn để lại cho con cháu chính là tinh thần ấy: đã chọn một con đường có ích thì hãy đi bằng sự nghiêm túc; đã thuộc về một tập thể thì hãy biết sống có nghĩa tình; đã được hưởng hòa bình thì hãy dùng những năm tháng bình yên để tạo ra điều tốt đẹp hơn cho đất nước. Hai mươi lăm năm quân ngũ rồi cũng trở thành quá khứ, nhưng nếu những phẩm chất được rèn từ chặng đường ấy vẫn còn hiện diện trong cách sống hôm nay, thì bước chân tuổi trẻ năm nào vẫn chưa bao giờ thực sự dừng lại.