Thiếu thuốc

Căn hầm quân y nằm nép mình dưới một sườn đồi, được che phủ bằng lá rừng và đất đá. Ban ngày, nơi đó im lìm như không có sự sống; nhưng đêm xuống, ánh đèn dầu lại le lói, soi lên những bóng người tất bật.

Tôi khi ấy là một y tá tập sự, theo đơn vị vào chiến trường chưa đầy một tháng. Mọi thứ đều thiếu thốn: bông băng phải giặt đi giặt lại, kim tiêm luộc qua nước sôi rồi dùng tiếp, còn thuốc men thì… đếm từng lọ một.

Một buổi tối, sau trận đánh ác liệt, thương binh được cáng về liên tục. Người bị mảnh đạn, người bị sốt rét rừng, người kiệt sức vì đói. Tiếng rên khẽ vang lên trong không gian chật hẹp khiến tôi nghẹn lại. Nhưng điều đáng sợ nhất không phải là số người bị thương – mà là tủ thuốc gần như trống rỗng.

“Chỉ còn lại mấy ống thuốc giảm đau thôi…” bác sĩ nói, giọng nặng trĩu.

Chúng tôi phải lựa chọn – một điều mà không ai muốn làm. Ai sẽ được dùng thuốc trước? Ai phải chịu đau? Câu hỏi ấy lơ lửng giữa căn hầm, nặng nề như chính không khí nơi đây.

Một anh chiến sĩ trẻ được đưa vào, vết thương ở chân đã nhiễm trùng nặng. Anh sốt cao, mê man. Tôi biết nếu không có kháng sinh, tình trạng của anh sẽ nguy kịch. Nhưng lọ thuốc cuối cùng… lại đang cần cho một người khác bị thương nặng hơn.

Khi tỉnh lại trong cơn mê, anh nắm tay tôi, thì thào:
“Đừng… dùng thuốc cho tôi… để dành cho người khác…”

Tôi lặng người. Một người đang cận kề cái chết, vẫn nghĩ cho người khác trước.

Cuối cùng, bác sĩ quyết định dùng thuốc cho ca nguy kịch hơn. Với anh, chúng tôi chỉ còn cách dùng lá rừng giã nhỏ, đắp lên vết thương và lau người bằng nước ấm. Đêm đó, tôi ngồi bên anh suốt, thay băng, lau mồ hôi, chỉ mong cơn sốt giảm bớt.

Có lúc anh tỉnh, nhìn tôi cười yếu ớt:
“Không sao đâu… tôi còn chịu được…”

Nhưng sáng hôm sau, anh không qua khỏi.

Không ai khóc thành tiếng. Chúng tôi chỉ lặng lẽ phủ tấm chăn mỏng lên người anh. Trong chiến tranh, nước mắt dường như cũng phải tiết kiệm như thuốc men.

Những ngày sau đó, chúng tôi càng thấm thía hơn sự khắc nghiệt của thiếu thốn. Mỗi lọ thuốc nhận được từ tuyến sau gửi lên đều quý như vàng. Có khi phải chia nhỏ từng liều, cân nhắc từng giọt một.

Chiến tranh qua đi, tôi vẫn không thể quên ánh mắt của người lính trẻ hôm ấy. Không phải ánh mắt của nỗi sợ, mà là sự bình thản đến lạ – như thể anh đã chấp nhận hy sinh để người khác có cơ hội sống.

Thiếu thốn thuốc men trong kháng chiến không chỉ là sự gian khổ về vật chất, mà còn là những lựa chọn đau lòng. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, con người lại bộc lộ rõ nhất lòng nhân ái, sự hy sinh và ý chí sống mạnh mẽ.

Và tôi hiểu rằng, có những sự sống được giữ lại bằng thuốc… nhưng cũng có những sự sống được gìn giữ bằng chính trái tim của con người.