THIẾU TƯỚNG, ANH HÙNG LÊ THANH SƠN – NGƯỜI CHỈ HUY GẮN LIỀN VỚI NHỮNG CHIẾN CÔNG CỦA TIỂU ĐOÀN TÂY ĐÔ

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thanh Sơn, tên thường gọi Ba Ngay, sinh năm 1940 tại Vĩnh Hòa, Trà Quơn, Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, nay thuộc xã Vĩnh Hòa Hưng, tỉnh An Giang. Sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng, tuổi trẻ của ông gắn với những năm tháng chiến tranh ngày càng khốc liệt. Những gì tận mắt chứng kiến về cảnh quê hương bị bom đạn, người dân bị đàn áp đã sớm hun đúc trong ông ý chí đứng lên cầm súng chiến đấu.

Năm 1960, khi gia đình chuyển về khu vực Trường Long, Cần Thơ, Lê Thanh Sơn tham gia lực lượng du kích xã Trường Long. Dù tuổi đời còn trẻ, ông nhanh chóng bộc lộ sự gan dạ, quyết đoán và khả năng tổ chức chiến đấu. Trận đánh đầu tiên của ông là trận đồn Vàm Bi. Với cách đánh linh hoạt, biết kết hợp giữa tiến công quân sự và vận động binh lính đối phương, lực lượng du kích đã thu được 20 khẩu súng, bắt hai tên địch. Chiến công đầu tiên ấy trở thành bước khởi đầu cho một chặng đường chiến đấu đầy gian khổ nhưng cũng rất đỗi vẻ vang.

Năm 1962, Lê Thanh Sơn gia nhập Đại đội 23, một trong những đơn vị độc lập của lực lượng vũ trang tỉnh Cần Thơ. Đến năm 1964, khi Tiểu đoàn Tây Đô được thành lập, Đại đội 23 trở thành một bộ phận của đơn vị. Từ đây, cuộc đời binh nghiệp của Ba Ngay gắn chặt với Tiểu đoàn Tây Đô – đơn vị chủ lực nổi tiếng của chiến trường Cần Thơ và Tây Nam Bộ. Ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị, từ cán bộ chính trị, cán bộ chỉ huy đại đội đến Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Tây Đô, trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu và những trận đánh sống còn.

Một trong những chiến trường ghi đậm dấu ấn của Lê Thanh Sơn là vùng Trường Long, Phong Điền. Tại đây, ông cùng đồng đội nhiều lần tổ chức đánh địch, phá thế kìm kẹp, bảo vệ vùng căn cứ và xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân. Trong những năm tháng ấy, người chỉ huy phải thường xuyên đối mặt với lực lượng đối phương đông hơn, được trang bị mạnh hơn, trong khi bộ đội ta thiếu thốn cả vũ khí, thuốc men và lương thực. Chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, bản lĩnh của người cán bộ Ba Ngay được tôi luyện.

Ngày 7/2/1964, ông tham gia trận Vịnh Chùa, một trong những trận đánh góp phần tạo nên tiếng vang của lực lượng vũ trang Cần Thơ. Đặc biệt, ngày 8/7/1966, trận Ông Hào tại Rạch Ấm, xã Trường Long trở thành một dấu son trong lịch sử chiến đấu của Tiểu đoàn Tây Đô. Trong trận đánh này, đơn vị đã tiêu diệt một tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 21 quân đội Sài Gòn. Trận đánh diễn ra ác liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương, hy sinh, nhưng Tiểu đoàn Tây Đô vẫn giữ vững trận địa và hoàn thành nhiệm vụ. Chiến thắng Ông Hào góp phần khẳng định khả năng chiến đấu và sức mạnh của lực lượng vũ trang Cần Thơ. Với thành tích xuất sắc trong chiến đấu, Tiểu đoàn Tây Đô được tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba, còn Lê Thanh Sơn được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì.

Không chỉ trực tiếp tham gia những trận đánh lớn, Lê Thanh Sơn còn là cán bộ luôn sâu sát cơ sở, gắn bó với nhân dân và chú trọng xây dựng lực lượng. Ông hiểu rằng giữa vùng sông nước Cần Thơ, nơi địch kiểm soát gắt gao, sự che chở của nhân dân chính là một phần sức mạnh của bộ đội. Những căn nhà, bờ kênh, vườn cây, con đường làng trở thành nơi bộ đội đứng chân, nơi cán bộ bám dân, nơi các lực lượng tổ chức chiến đấu. Chính thế trận lòng dân ấy đã giúp Tiểu đoàn Tây Đô tồn tại, trưởng thành và liên tiếp lập chiến công.

Trong Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Lê Thanh Sơn tiếp tục cùng lực lượng vũ trang Cần Thơ tiến công vào nội ô thành phố. Căn cứ Vườn Mận ở khu vực Long Tuyền, nay thuộc thành phố Cần Thơ, là một trong những địa bàn quan trọng để lực lượng cách mạng tập kết, chuẩn bị tiến công vào thành phố. Những ngày chiến đấu trong Tết Mậu Thân đã để lại trong ông những ký ức không thể nào quên về đồng đội và nhân dân. Có những người cùng ông ra trận nhưng không trở về; có những cơ sở cách mạng âm thầm che chở bộ đội giữa vòng vây của quân thù.

Đến cuối năm 1974, đầu năm 1975, cục diện chiến trường thay đổi nhanh chóng. Những thắng lợi liên tiếp của quân và dân ta tạo thế và lực cho cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975. Khi thời cơ giải phóng Cần Thơ đến gần, Lê Thanh Sơn trên cương vị Tỉnh đội trưởng tỉnh Cần Thơ được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy một trong những cánh quân chủ yếu tiến vào thành phố.

Đêm 28/4/1975, kế hoạch giải phóng Cần Thơ được triển khai. Lực lượng vũ trang tỉnh tổ chức thành ba cánh quân tiến về thành phố. Cánh quân chủ yếu gồm Tiểu đoàn Tây Đô I, Đội Biệt động thành phố Cần Thơ và lực lượng địa phương quân Châu Thành A do Lê Thanh Sơn trực tiếp chỉ huy, tiến theo hướng Rạch Sung, vượt sông Cần Thơ qua khu vực xã An Bình để vào tuyến Lộ Vòng Cung. Hai cánh quân còn lại tiến theo hướng Xóm Chài – Cái Răng và Trà Niền – Nhơn Ái, tạo thế bao vây, áp sát trung tâm.

Ngày 29/4, chiến sự diễn ra quyết liệt trên tuyến Lộ Vòng Cung và các khu vực vùng ven. Địch tập trung lực lượng, pháo binh và xe bọc thép nhằm ngăn chặn bước tiến của quân ta. Nhưng trước khí thế tiến công mạnh mẽ của lực lượng vũ trang và sự nổi dậy của quần chúng, hệ thống phòng thủ của đối phương từng bước tan rã.

Ngày 30/4/1975, khi chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, lực lượng vũ trang Cần Thơ đồng loạt tiến vào các mục tiêu trong thành phố. Cánh quân do Lê Thanh Sơn trực tiếp chỉ huy tiến về trung tâm, góp phần giải phóng Cần Thơ. Đối với người chiến sĩ đã trải qua hàng trăm trận đánh, khoảnh khắc ấy là kết quả của 15 năm chiến đấu, là ngày mà những người đồng đội đã hy sinh không còn được chứng kiến nhưng máu xương của họ đã góp phần làm nên chiến thắng.

Sau ngày đất nước thống nhất, Lê Thanh Sơn tiếp tục phục vụ trong quân đội, đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng. Ông tham gia chiến đấu và thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia trong những năm bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng. Sau đó, ông trở về tiếp tục công tác trong lực lượng vũ trang địa phương, giữ cương vị Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cần Thơ. Năm 2001, ông nghỉ hưu với quân hàm Thiếu tướng.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và quá trình cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, Lê Thanh Sơn được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông cũng được tặng nhiều phần thưởng cao quý trong quá trình chiến đấu và công tác. Tiểu đoàn Tây Đô – đơn vị mà ông từng trực tiếp chỉ huy – hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành một trong những đơn vị tiêu biểu của lực lượng vũ trang Tây Nam Bộ.

Năm 2002, sau khi nghỉ hưu, thay vì dành thời gian nghỉ ngơi, Thiếu tướng Lê Thanh Sơn cùng những đồng đội năm xưa thành lập Ban Liên lạc Cựu chiến binh Tiểu đoàn Tây Đô. Ông đi nhiều nơi, tìm lại những người từng chiến đấu dưới lá cờ Tây Đô, vận động các tổ chức, cá nhân và đồng đội chung tay giúp đỡ những cựu chiến binh còn khó khăn. Từ một căn nhà nghĩa tình đầu tiên, phong trào ngày càng lan rộng. Đến năm 2024, Ban Liên lạc đã vận động xây dựng hơn 1.200 căn nhà tặng đồng đội gặp khó khăn về nhà ở. Đó là một nghĩa cử đẹp, thể hiện sâu sắc tình đồng chí, đồng đội được hun đúc từ những năm tháng chiến tranh.

Điều đáng quý ở người tướng già Ba Ngay là dù đã rời quân ngũ, ông vẫn không quên những người đã từng sát cánh bên mình. Với ông, chăm lo cho đồng đội chính là tiếp nối lời thề của người lính năm xưa. Những căn nhà được trao không chỉ giúp đồng đội có nơi ở ổn định mà còn là sự tri ân đối với những người đã góp một phần tuổi trẻ, máu xương cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Từ người du kích trẻ ở Trường Long đến Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Tây Đô, từ những trận đánh Vịnh Chùa, Ông Hào đến Tết Mậu Thân 1968 và ngày trực tiếp chỉ huy cánh quân tiến vào giải phóng Cần Thơ, cuộc đời binh nghiệp của Lê Thanh Sơn gắn liền với những bước phát triển của lực lượng vũ trang Tây Đô. Hơn 400 trận đánh là hơn 400 lần thử thách ý chí, bản lĩnh và lòng quả cảm của người chiến sĩ. Nhưng phía sau những con số ấy là những đồng đội đã nằm lại, những người dân đã che chở và một thế hệ đã dành trọn tuổi xuân cho ngày đất nước thống nhất.

Thiếu tướng, Anh hùng Lê Thanh Sơn – Ba Ngay – không chỉ là người chỉ huy gắn với những chiến công của Tiểu đoàn Tây Đô mà còn là hình ảnh đẹp của người lính sau chiến tranh: sống nghĩa tình, thủy chung với đồng đội và luôn đau đáu với những người đã cùng mình đi qua lửa đạn. Từ chiến trường đến cuộc sống đời thường, ông vẫn giữ trọn phẩm chất của người Bộ đội Cụ Hồ, góp phần gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ hôm nay truyền thống “Ra đi là chiến thắng” của Tiểu đoàn Tây Đô anh hùng.