Thiếu tướng Cao Pha – Hai lần gặp Bác Hồ, hai kỷ niệm sâu sắc trong cuộc đời

Thiếu tướng Cao Pha, tên thật là Nguyễn Thế Lương, sinh năm 1920 tại làng Hà Thanh, xã Điện Hòa, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, nay thuộc TP Đà Nẵng. Ông là một cán bộ có nhiều đóng góp trong ngành tình báo quân sự và lực lượng đặc công, từng giữ các cương vị quan trọng như Phó tư lệnh Binh chủng Đặc công và Cục phó Cục Tình báo.

Lần đầu gặp Bác Hồ diễn ra trong Chiến dịch Biên giới năm 1950. Khi đó, Cao Pha được giao làm Trưởng ban Quân báo của Chiến dịch Biên giới. Ông tham gia tổ chức và bảo vệ Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong chuyến trinh sát thị xã Cao Bằng. Qua nghiên cứu địa hình và tình hình địch, Bộ chỉ huy chiến dịch xác định phương án đánh Đông Khê trước, sau đó đánh viện binh rồi tiến tới Thất Khê và Cao Bằng. Phương án này được Chủ tịch Hồ Chí Minh phê chuẩn.

Ngày 11-9-1950, Bác Hồ đến Sở chỉ huy chiến dịch để huấn thị cán bộ. Bác căn dặn phải quyết tâm giành thắng lợi, giữ bí mật, đoàn kết và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, đồng thời đoàn kết quân dân. Bác nhấn mạnh: “Trận này nhất định phải thắng!”

Ngày 14-9, Cao Pha được Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho phép trực tiếp gặp Bác. Trong cuộc trò chuyện kéo dài gần một giờ, Bác căn dặn ông, với tư cách cán bộ quân báo, phải hết sức cảnh giác, theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động của địch và đặc biệt phải biết dựa vào nhân dân để thu thập tin tức. Bác còn nói về việc huy động lương thực, thực hành tiết kiệm và chính sách đối với tù hàng binh.

Những lời căn dặn giản dị nhưng sâu sắc ấy khiến Cao Pha vô cùng xúc động. Trước khi ông ra về, Bác còn nhắn ông báo với Đại tướng Võ Nguyên Giáp rằng Bác muốn trực tiếp đi quan sát trận địa.

Ngày 16-9, Cao Pha chuẩn bị chu đáo để bảo vệ Bác lên đài quan sát. Ông tiễn Bác đến chân núi Báo Đông rồi trở về thực hiện nhiệm vụ. Sau khi quan sát trận địa, Bác xuống núi. Khi Cao Pha nói thời tiết sương mù khiến việc quan sát khó khăn, Bác không chỉ quan tâm đến công việc mà còn nhắc ông phải bảo đảm đủ ấm cho các chiến sĩ trên đài quan sát. Hình ảnh Bác Hồ chống gậy lên núi quan sát mặt trận Đông Khê sau đó được nhiếp ảnh gia Vũ Năng An ghi lại, trở thành một hình ảnh lịch sử. Tại đây, Bác cũng sáng tác bài thơ “Đăng sơn” (Lên núi).

Lần thứ hai Cao Pha gặp Bác diễn ra sau Chiến dịch Trung du. Khi Cao Pha đến báo cáo với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ông bất ngờ thấy Bác Hồ cũng có mặt tại Sở chỉ huy. Đại tướng giới thiệu ông với Bác là người Bác từng gặp ở Chiến dịch Biên giới và đang chuẩn bị sang Trung Quốc học tập.

Bác hỏi Cao Pha có biết tiếng Pháp không rồi vui vẻ hỏi về ý nghĩa tên “Cao Pha”. Câu hỏi bất ngờ khiến ông lúng túng. Ông giải thích tên khai sinh là Nguyễn Thế Lương, còn “Cao Pha” là bí danh được sử dụng trong ngành tình báo để bảo đảm bí mật. Qua câu chuyện vui vẻ, gần gũi, Bác vừa tạo không khí thân mật vừa nhắc nhở người cán bộ tình báo phải đặc biệt coi trọng công tác giữ bí mật.

Trước khi Cao Pha lên đường học tập, Bác căn dặn ông phải giữ bí mật, học tập thật tốt để sau này trở về tiếp tục công tác. Biết ông chuẩn bị lập gia đình, Bác còn ân cần nói rằng khi nào có con thì báo cho Bác biết để Bác tặng một chiếc áo lụa. Sự quan tâm rất đời thường ấy khiến Cao Pha ghi nhớ sâu sắc tình cảm ấm áp của Bác.

Hai lần gặp Bác Hồ đã trở thành những kỷ niệm đặc biệt trong cuộc đời Thiếu tướng Cao Pha. Qua những lời căn dặn về công tác quân báo, tinh thần dựa vào nhân dân, ý thức giữ bí mật, học tập và rèn luyện, có thể thấy Bác luôn quan tâm cả đến nhiệm vụ cách mạng lẫn đời sống của cán bộ, chiến sĩ. Hình ảnh Cao Pha – một vị tướng tình báo, đặc công – vẫn giữ được sự giản dị, khiêm nhường và tình cảm sâu nặng với Bác, trở thành một câu chuyện đẹp về tình cảm giữa vị lãnh tụ với người cán bộ cách mạng.