“Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa”
Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực quân sự, Trần Đại Nghĩa còn có đóng góp quan trọng đối với nền khoa học, kỹ thuật và giáo dục đại học của đất nước. Ông từng đảm nhiệm nhiều trọng trách như Cục trưởng Cục Quân giới, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Thứ trưởng Bộ Công thương, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.
Trần Đại Nghĩa là một trong những nhà khoa học – kỹ thuật quân sự tiêu biểu của Việt Nam, có công đặc biệt quan trọng trong việc đặt nền móng cho ngành quân giới và công nghiệp quốc phòng Việt Nam.
1. Tiểu sử
Tên khai sinh: Phạm Quang Lễ.
Ngày sinh: 13/9/1913.
Quê quán: làng Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, nay thuộc khu vực xã Hòa Hiệp, huyện Tam Bình theo địa danh trước sắp xếp hành chính.
Ngày mất: 09/8/1997.
Ông sinh ra trong một gia đình nhà giáo nghèo, cha mất khi ông mới 7 tuổi. Từ nhỏ, Phạm Quang Lễ nổi tiếng thông minh, ham học và đặc biệt có năng khiếu về khoa học tự nhiên.
Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực quân sự, Trần Đại Nghĩa còn có đóng góp quan trọng đối với nền khoa học, kỹ thuật và giáo dục đại học của đất nước. Ông từng đảm nhiệm nhiều trọng trách như Cục trưởng Cục Quân giới, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Thứ trưởng Bộ Công thương, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.
Ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô và được Nhà nước trao nhiều phần thưởng cao quý. Năm 1996, ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I cho cụm công trình nghiên cứu và chỉ đạo kỹ thuật chế tạo vũ khí trong kháng chiến chống Pháp, gồm Bazooka, súng SKZ và đạn bay.
6. Phẩm chất và ý nghĩa của tấm gương Trần Đại Nghĩa
Điều nổi bật ở Trần Đại Nghĩa không chỉ là tài năng khoa học mà còn là lòng yêu nước, tinh thần phụng sự Tổ quốc và đức tính khiêm tốn, giản dị. Ông chấp nhận từ bỏ môi trường nghiên cứu và mức sống rất tốt ở châu Âu để trở về một đất nước đang chiến tranh, đem toàn bộ tri thức của mình phục vụ cách mạng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đánh giá ông là một trí thức có lòng nhiệt thành phụng sự Tổ quốc, biết đem kiến thức học được ở nước ngoài áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.
Cuộc đời của Trần Đại Nghĩa vì vậy có thể khái quát bằng ba giá trị lớn: yêu nước – sáng tạo – cống hiến. Ông là hình mẫu tiêu biểu của người trí thức Việt Nam đem tài năng khoa học phục vụ độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tóm tắt rất ngắn để tuyên truyền:
Trần Đại Nghĩa (1913–1997), tên thật Phạm Quang Lễ, quê Vĩnh Long, là Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động; người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là một trong những người đặt nền móng cho ngành quân giới, công nghiệp quốc phòng Việt Nam. Từ bỏ cuộc sống thuận lợi ở nước ngoài, ông trở về Tổ quốc năm 1946, dành cả cuộc đời nghiên cứu khoa học, chế tạo vũ khí và xây dựng nền khoa học – kỹ thuật nước nhà. Cuộc đời ông là biểu tượng đẹp của trí tuệ, lòng yêu nước và tinh thần phụng sự Tổ quốc
