Thiếu tướng Hà Vi Tùng và hai kỷ niệm thiêng liêng với Bác

Sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giành thắng lợi, chính quyền cách mạng còn rất non trẻ, nhu cầu đào tạo cán bộ chính trị, quân sự trở nên hết sức cấp bách. Đồng chí Hà Vi Tùng khi ấy là một thanh niên trẻ vừa tham gia khởi nghĩa giành chính quyền ở Tuyên Quang, được cấp trên cử về Hà Nội theo học khóa huấn luyện của Trường Quân chính Việt Nam, chính là sự tiếp nối của Trường Quân chính kháng Nhật (tiền thân của Trường Sĩ quan Lục quân 1) được thành lập ngày 15-4-1945 ở Chiến khu Việt Bắc.

Khóa học được tổ chức tại khu Việt Nam Học xá và một phần ở Trường Trung học Cửa Bắc (nay là Trường THPT Phan Đình Phùng). Khi ấy, khu Việt Nam Học xá còn nằm giữa một vùng đồng ruộng, ao chuôm, được bao bọc bởi những con đường lớn của Hà Nội: Phía Đông là phố Bạch Mai, phía Tây là quốc lộ 1, phía Nam là đường Đại La, phía Bắc là đường Đại Cồ Việt.

Sau này nhớ lại, Thiếu tướng Hà Vi Tùng kể rằng, khác hẳn những lần trước đó xuống Hà Nội học tập và làm việc, lần này Thủ đô hiện lên với một vẻ đẹp đặc biệt. Những lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên khắp các con phố. Những khẩu hiệu ủng hộ Chính phủ, ủng hộ Chủ tịch Hồ Chí Minh còn mới nguyên trên các bức tường. Người dân đi lại trên đường với ánh mắt rạng rỡ, nụ cười hân hoan. Không còn vẻ e dè, lặng lẽ của những ngày dưới ách phát xít Nhật.

Những ngày theo học lớp huấn luyện, đồng chí Hà Vi Tùng được bổ sung nhiều kiến thức chính trị, quân sự rất quý báu. Các giảng viên đứng lớp đều là những nhà lãnh đạo cách mạng nổi tiếng như: Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng, Trần Tử Bình... Đối với những người lính trẻ vừa bước ra từ phong trào cách mạng, đó là cơ hội hiếm có để hiểu sâu hơn về con đường mà mình đang đi.

Đồng chí Hà Vi Tùng nhận ra rằng, làm cách mạng không chỉ cần lòng yêu nước và nhiệt huyết. Người cán bộ còn phải có bản lĩnh, có tri thức, có phương pháp. Trước kẻ thù, trái tim phải nóng nhưng đầu óc phải tỉnh táo. Chính vì vậy, ông luôn tận dụng từng giờ học để tiếp thu kiến thức, chuẩn bị cho chặng đường công tác lâu dài sau này. Và cũng tại đây, lần đầu tiên ông được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong hồi ức của mình, Thiếu tướng Hà Vi Tùng kể rằng, đó là một buổi sáng mùa Thu năm 1945, Trường Quân chính Việt Nam được báo tin Bác Hồ sẽ đến thăm. Cả trường náo nức chuẩn bị. Đồng chí Hà Vi Tùng là một trong những học viên được chọn đứng trong hàng quân danh dự để đón Bác.

Trước đó, ông đã nhiều lần nghe kể về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua những câu chuyện của cán bộ, đồng chí, qua những bức ảnh được truyền tay nhau xem, hình ảnh Bác đã trở nên gần gũi và thiêng liêng. Nhưng ông chưa bao giờ nghĩ rằng mình sẽ có ngày được gặp Bác ngay giữa Thủ đô Hà Nội.

Hôm ấy, Bác đến trường cùng đồng chí Võ Nguyên Giáp. Bác mặc bộ quần áo kaki giản dị, đầu đội mũ cát, trông Bác gầy nhưng dáng nhanh nhẹn. Sau này, đồng chí Hà Vi Tùng mới biết khi ấy Bác vừa trải qua một trận ốm nặng ở chiến khu nên thân hình còn gầy yếu. Nhưng bước chân Bác vẫn nhanh nhẹn, ánh mắt hiền từ mà sáng rõ, toát lên một ý chí rất mạnh mẽ.

Thiếu tướng Hà Vi Tùng nhớ lại: “Khi Bác bước xuống xe, cả hàng quân như lặng đi. Tôi nhìn Bác mà thấy vừa gần gũi, vừa thiêng liêng. Bác không có vẻ gì xa cách của một vị lãnh tụ. Bác giống như một người cha già đang đến thăm con cháu”.

Sau khi duyệt đội danh dự, Bác đi dọc hàng quân, ân cần hỏi thăm từng cán bộ, chiến sĩ. Đến trước đồng chí Hà Vi Tùng, Bác dừng lại hỏi:

- Cháu ăn có no không?

Câu hỏi giản dị ấy khiến người học viên trẻ vô cùng bất ngờ. Luống cuống, ông trả lời:

- Thưa Cụ, chúng cháu ăn hai bữa chính thì no ạ, nhưng bữa sáng còn hơi thiếu...

Nói xong, ông vừa thấy ngượng vừa lo mình trả lời chưa phải. Nhưng Bác chỉ mỉm cười hiền hậu rồi tiếp tục đi hỏi thăm những người khác.

Sau buổi duyệt đội danh dự, Bác vào làm việc với Ban Giám hiệu nhà trường. Điều khiến đồng chí Hà Vi Tùng xúc động là ngay sáng hôm sau, khẩu phần ăn của học viên đã được cải thiện rõ rệt. Nắm xôi buổi sáng đầy hơn, hai bữa chính cũng có thêm rau xào, bí, đậu kho, thỉnh thoảng có cả cá. Đối với những người lính trẻ trong hoàn cảnh đất nước còn rất khó khăn, sự thay đổi ấy tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa vô cùng lớn. Đồng chí Hà Vi Tùng hiểu rằng, Bác không chỉ hỏi cho có lệ mà thật sự quan tâm đến đời sống của từng chiến sĩ.