Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn

Cách đây 65 năm, ngày 20-2-1961, chàng trai trẻ Hoàng Anh Tuấn rời quê hương Sơn Tây (Hà Nội) lên đường nhập ngũ. Sau 2 tháng huấn luyện, ông được cử đi đào tạo lái xe. Ông bồi hồi kể: “Thú thật lúc đó tôi không thích lắm. Lý do thật đơn giản, vì tôi nghĩ đã là bộ đội thì phải tập luyện trên thao trường, sau đó trực tiếp cầm súng làm nhiệm vụ ở chiến trường. Nhưng rồi qua năm tháng rèn luyện, tôi đã xác định rõ tâm thế của mình. Đã là người lính thì nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua để yên tâm công tác”.

Thế rồi Hoàng Anh Tuấn cùng đơn vị hành quân vào Trường Sơn. Ban đầu ông thực hiện nhiệm vụ của Trung đoàn 245 - Đoàn An Khê (bấy giờ thuộc Tổng cục Hậu cần) tăng cường cho Bộ đội Trường Sơn. Sau một số chuyến nhận, đưa bộ đội từ trạm khách gần sân bay Đồng Hới vào Làng Ho và trạm khách của Đoàn 559 thì ông được lệnh chuyển sang phía Tây, hoạt động trên Đường 12 - một trong số hệ thống trục ngang nối từ Đông sang Tây Trường Sơn. Đây cũng là lúc Bộ đội Trường Sơn bước vào cao điểm vận chuyển mùa khô năm 1962 - 1963. Thế là Hoàng Anh Tuấn trở thành chiến sĩ Trường Sơn, biên chế ở nhiều đơn vị khác nhau như: Tiểu đoàn 52, Trung đoàn 245 (khi trung đoàn giải thể, Tiểu đoàn về Binh trạm 1, về sau tách thành Binh trạm 31 và 32); Tiểu đoàn cano 166; Trung đoàn công binh 515…

Trong 47 năm quân ngũ, trừ 5 năm đầu làm chiến sĩ, còn lại Hoàng Anh Tuấn được cấp trên tin tưởng giao đảm nhiệm trọng trách là cán bộ lãnh đạo, chỉ huy đơn vị từ cấp đại đội cho đến cấp chiến lược. Ông luôn cố gắng cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ và là người góp phần xây dựng nhiều “nhân cốt” trở thành những tuấn mã Trường Sơn, “dũng sĩ lái xe vạn tấn” được nhiều người biết đến như: Kim Ngọc Quản, Nông Văn Thất, Hoàng Văn Mần, Nguyễn Xuân Lục, Nguyễn Phương Danh… Họ đã cùng nhau đối mặt với tử thần mãi mãi ông không thể nào quên.

Nhớ nhất là chuyến chỉ huy đại đội nhận hàng ở Khu C vào giao ở Lùm Bùm (khu vực nằm trên Đường 9), Chính trị viên đại đội Hoàng Anh Tuấn ngồi xe của lái chính Nông Văn Thất, đi cuối đội hình vận chuyển. Lượt đi vào, địch có đánh, nhưng cả đại đội an toàn giao hàng và quay ra ngay trong đêm. Khi quay về đến gần trọng điểm Ka Tốc thì địch bắn ném, bom từ trường rơi ngay lề đường. Lúc này đã 3 giờ sáng, nếu quyết định cho bộ đội nằm lại gần trọng điểm vài giờ chờ công binh gỡ bom thông đường rất có thể sẽ bị địch phát hiện tấn công. Vì vậy, ngay khi xe dừng, Hoàng Anh Tuấn liền trao đổi với lực lượng công binh trực chiến và quyết định lái xe nhanh qua chỗ bom. Trong tình huống khả năng thành công là 50 - 50 nhưng vì không có phương án nào ưu việt hơn, ông đã đưa ra quyết định táo bạo và cùng thực hiện với đồng đội.

Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn nhớ lại: “Biết nguy hiểm nên lái xe Nông Văn Thất đề nghị tôi xuống đi xe sau nhưng tôi đã kiên quyết từ chối. Sau khi cho xe nổ máy, Thất cho xe lao nhanh qua trọng điểm. Khi qua trạm barie gần 100m, tôi nghe một tiếng "gục" rất lớn và xe khựng lại. Tôi vội nhảy xuống xe, qua làn khói bom và bụi sặc sụa vẫn nhìn thấy một hố bom lớn ở phía sau. Hố bom cách mép đường chừng 5m, kiểm tra xe không thấy hỏng hóc gì, tôi biết chúng tôi đã chiến thắng bom từ trường và lệnh cho Thất nổ máy tiếp. Tiếng máy rộ lên, tôi hô lớn lệnh cho toàn đại đội vượt trọng điểm”.

Trung đoàn trưởng kiêm Chính ủy Trung đoàn công binh 515 Trường Sơn Hoàng Anh Tuấn chủ trì một phiên họp thông qua kế hoạch bảo đảm đường của đơn vị.

Lần nguy hiểm khác xảy ra khi ông rời Trường Sơn về làm Chính trị viên Tiểu đoàn ca nô 166, làm nhiệm vụ chi viện cho lực lượng bảo vệ Thành cổ và cánh đông Quảng Trị. Đêm 21-7-1972, trên sông Thạch Hãn địa phận xã Gio Mai, Gio Linh, Quảng Trị, chiếc xuồng chỉ huy trúng thủy lôi, Chính trị viên Tiểu đoàn Hoàng Anh Tuấn bị sức ép bật tung người, đập mặt xuống nước, bùn xộc vào mồm mũi. Anh được cứu sống, đưa về Đội điều trị 14 dưỡng thương. Mới nửa tháng, nghe tin tiểu đoàn bị tập kích, ông kiên quyết xin được trở về đơn vị làm việc kết hợp điều trị. Ấy vậy mà “tai họa” vẫn chưa dừng lại. Trong thời gian tích cực cùng ban chỉ huy đơn vị tập trung sức củng cố lực lượng, đẩy mạnh chi viện Thành cổ, B-52 lại rải thảm trúng vị trí đóng quân khiến Hoàng Anh Tuấn bị bỏng cháy rộp mặt, phải đến bệnh xá của đơn vị A1 đặc công Hải quân điều trị. Vết thương tạm lành, ông trở lại đơn vị sát cánh cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho Thành cổ đến những ngày cuối cùng…