THIẾU TƯỚNG HOÀNG ANH TUẤN NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN GIỮA TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN

THIẾU TƯỚNG HOÀNG ANH TUẤN

NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN GIỮA TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN

Có những con người đi qua chiến tranh bằng tuổi trẻ.

Họ không chỉ đối mặt với bom đạn, mà còn phải chứng kiến những người đồng đội thân thiết lần lượt nằm lại trên những cung đường mà mỗi bước chân, mỗi chuyến xe đều có thể trở thành một lần đi không trở lại.

Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn là một trong những người lính như thế.

Ông sinh ngày 8 tháng 8 năm 1944, quê ở Kim Sơn, Sơn Tây. Những năm tháng tuổi trẻ của ông gắn liền với quân đội, với tuyến đường Trường Sơn và sau đó là chiến trường Quảng Trị – nơi cuộc chiến mùa hè năm 1972 diễn ra vô cùng khốc liệt.

Bước vào cuộc chiến từ tuyến đường Trường Sơn

Những năm chiến tranh chống Mỹ, đường Trường Sơn là mạch máu nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.

Đó không phải là một con đường bình thường.

Đó là những cung đường xuyên rừng, vượt núi, qua những trọng điểm mà máy bay địch thường xuyên đánh phá.

Mỗi đoàn xe đi qua là một lần thử thách.

Mỗi chuyến hàng đến được chiến trường là biết bao công sức và cả sự hy sinh của những người mở đường, lái xe, công binh và bộ đội vận tải.

Hoàng Anh Tuấn trưởng thành trong chính môi trường khắc nghiệt ấy.

Có lần, đoàn xe do ông chỉ huy phải vượt qua một trọng điểm đang bị đánh phá dữ dội. Biết phía trước vô cùng nguy hiểm, lái xe Nông Văn Thất đề nghị ông xuống xe để bảo đảm an toàn.

Nhưng ông từ chối.

Ông quyết định ngồi trong ca-bin cùng người lái xe.

Chiếc xe lao qua trọng điểm.

Một tiếng nổ dữ dội vang lên.

Bom từ trường phát nổ, đất đá phủ kín chiếc xe. Khi khói bụi tan dần, mọi người nhận ra chiếc xe vẫn còn nguyên vẹn. Một hố bom lớn nằm cách mép đường khoảng 5m.

Hoàng Anh Tuấn cùng đồng đội đã vượt qua trọng điểm.

Nhưng với những người lính Trường Sơn, đó chỉ là một lần trong vô số lần đối mặt với hiểm nguy.

Quảng Trị năm 1972 – khi dòng Thạch Hãn trở thành tuyến lửa

Năm 1972, chiến trường Quảng Trị bước vào một trong những giai đoạn khốc liệt nhất.

Cuộc chiến đấu ở Thành cổ Quảng Trị kéo dài 81 ngày đêm, từ ngày 28/6 đến 16/9/1972. Toàn bộ chiến trường bị bom đạn cày xới dữ dội.

Trong hoàn cảnh ấy, việc đưa lương thực, đạn dược, thuốc men vào Thành cổ trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Đường bộ bị đánh phá.

Cầu cống bị phá hủy.

Những tuyến đường vận tải liên tục bị bom đạn chia cắt.

Bộ đội Trường Sơn phải tìm một con đường khác.

Và con đường ấy chính là đường thủy trên sông Thạch Hãn.

Bộ Tư lệnh Trường Sơn quyết định thành lập Tiểu đoàn ca nô 166 để vận tải đường thủy, chi viện cho lực lượng chiến đấu tại Quảng Trị và chuyển thương binh từ chiến trường ra tuyến sau.

Khi ấy, Hoàng Anh Tuấn được giao làm Chính trị viên Tiểu đoàn 166.

Từ một người lính vận tải đường bộ, ông bước sang một nhiệm vụ hoàn toàn mới.

Nhưng chiến trường không cho phép người lính có thời gian để làm quen.

Ngay lập tức, ông cùng Ban chỉ huy tiểu đoàn tổ chức lực lượng, tìm cách bảo đảm luồng lạch, tổ chức bốc xếp hàng hóa và đưa các chuyến ca nô vượt qua vùng địch đánh phá.

Những chuyến ca nô giữa mưa bom

Sông Thạch Hãn khi ấy không còn là một dòng sông bình yên.

Trên mặt nước có thủy lôi.

Trên bầu trời là máy bay.

Từ ngoài biển, pháo hạm liên tục bắn vào những khu vực nghi có lực lượng vận tải.

Bom từ trường đe dọa những chiếc ca nô.

Nhưng hàng hóa vẫn phải được đưa vào.

Thương binh vẫn phải được đưa ra.

Trong hơn một tháng, tuyến vận tải thủy đã thực hiện khoảng 200 chuyến ca nô tiếp tế cho Thành cổ và đưa hơn 3.000 thương binh về tuyến sau.

Đó là những con số khô khan nếu chỉ nhìn trên giấy.

Nhưng phía sau mỗi chuyến ca nô là những con người biết rằng họ có thể không trở về.

Có những người lính ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Họ biết phía trước là thủy lôi.

Biết phía trên là máy bay địch.

Nhưng họ vẫn nổ máy.

Vẫn đưa hàng vào.

Vẫn đưa đồng đội bị thương trở về.

Khi người chỉ huy bước vào nơi nguy hiểm nhất

Một trong những ký ức ám ảnh nhất của Hoàng Anh Tuấn là đêm 21/7/1972.

Khi ấy, ông đang đi cùng đội hình vận tải trên sông Thạch Hãn.

Bất ngờ, một tiếng nổ khủng khiếp vang lên.

Chiếc xuồng trúng thủy lôi.

Sức nổ hất tung mọi người.

Hoàng Anh Tuấn bị đánh bật khỏi xuồng, đập mặt xuống nước. Bùn đất xộc vào miệng và mũi, khiến ông gần như mất ý thức.

Nhiều đồng đội đã không trở về trong đêm ấy.

Theo các tư liệu hồi ức, trong vụ nổ ngày 21/7, nhiều ca nô bị chìm, 11 thủy thủ hy sinh và 20 người bị thương. Hoàng Anh Tuấn may mắn được đồng đội cứu sống.

Ông được đưa về điều trị.

Nhưng chiến tranh không cho phép ông nghỉ ngơi lâu.

Chỉ khoảng nửa tháng sau, nơi điều trị tiếp tục bị B-52 ném bom.

Ông lại bị thương.

Vậy mà khi nghe tin đơn vị đang gặp khó khăn, ông vẫn xin trở lại.

Không phải vì ông không biết sợ.

Mà bởi phía trước vẫn còn những người đồng đội đang chiến đấu.

Những người tình nguyện phá bom

Có một câu chuyện khác thể hiện sự khốc liệt của tuyến vận tải.

Trên sông xuất hiện những quả bom từ trường khiến ca nô không thể đi qua.

Lực lượng công binh tìm cách khắc phục bằng phương pháp thủ công, nhưng tốc độ rất chậm.

Hoàng Anh Tuấn đề xuất một cách táo bạo hơn: dùng ca nô chạy với tốc độ cao để kích nổ bom từ trường, nhanh chóng mở luồng vận tải.

Năm người lính tình nguyện nhận nhiệm vụ.

Đó là một nhiệm vụ mà bất kỳ ai cũng hiểu rằng có thể phải đánh đổi bằng mạng sống.

Đơn vị thậm chí đã tổ chức lễ truy điệu sống cho họ trước khi lên đường.

Nhưng những người lính ấy vẫn bước lên ca nô.

Họ lao vào dòng sông.

Và may mắn thay, nhiệm vụ phá bom đã thành công mà không có người hy sinh.

81 ngày đêm – những chuyến hàng không ngừng nghỉ

Cuộc chiến bảo vệ Thành cổ Quảng Trị tiếp tục kéo dài.

Mỗi ngày, hàng trăm tấn bom đạn trút xuống chiến trường.

Nhưng những chuyến vận tải vẫn tiếp tục.

Những chiếc ca nô nhỏ bé vẫn tìm đường qua dòng sông.

Đằng sau mỗi chuyến hàng là những người lính đang chờ đợi ở Thành cổ.

Đằng sau mỗi chuyến ca nô trở về là những thương binh cần được cứu chữa.

Hoàng Anh Tuấn và cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 166 đã cùng nhau duy trì tuyến vận tải thủy trong một hoàn cảnh mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Đối với họ, không có khái niệm “ngày mai sẽ làm”.

Việc phải làm là ngay bây giờ.

Ca nô phải chạy.

Hàng phải đến.

Thương binh phải được đưa về.

Từ người lính Trường Sơn đến vị tướng

Chiến tranh rồi cũng kết thúc.

Nhưng những người sống sót mang theo ký ức về đồng đội đã nằm lại.

Hoàng Anh Tuấn tiếp tục công tác trong quân đội và đảm nhiệm nhiều cương vị khác nhau. Sau này ông giữ chức Phó Chủ nhiệm về Chính trị Tổng cục Kỹ thuật và được phong quân hàm Thiếu tướng.

Nhưng khi nhắc đến ông, những người đồng đội cũ vẫn nhớ nhiều nhất về người chính trị viên năm xưa.

Người đã ngồi trong ca-bin cùng lái xe khi vượt trọng điểm.

Người đã xuống dòng Thạch Hãn giữa bom đạn.

Người từng bị thương nhưng vẫn trở lại đơn vị.

Người đã cùng đồng đội tổ chức những chuyến ca nô vận chuyển hàng hóa và đưa thương binh ra khỏi vùng lửa đạn.

Và có lẽ, với một người lính từng đi qua chiến tranh, những quân hàm hay chức vụ sau này không thể lớn hơn ký ức về những người đồng đội đã hy sinh.

Trở lại nơi năm xưa

Nhiều năm sau chiến tranh, Hoàng Anh Tuấn trở lại Quảng Trị.

Những con đường năm xưa đã thay đổi.

Những bến sông đã bình yên.

Nhưng dòng Thạch Hãn vẫn chảy.

Nước sông hôm nay có thể trong xanh và yên ả, nhưng dưới dòng nước ấy là ký ức của một thời chiến tranh.

Ở đó có những người lính đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có những người đã không kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất.

Có những chuyến ca nô đi vào Thành cổ nhưng không bao giờ trở lại.

Và có những người may mắn sống sót để kể lại câu chuyện của thế hệ mình.

Hoàng Anh Tuấn là một trong số đó.

Lời cuối của một người lính

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ.

Thế hệ những người lính Trường Sơn năm nào nay phần lớn đã bước vào tuổi xế chiều.

Nhưng câu chuyện của họ vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi lịch sử không chỉ được viết bằng những chiến dịch lớn hay những chiến thắng vang dội.

Lịch sử còn được viết bằng từng chuyến xe vượt bom, từng chuyến ca nô vượt sông, từng người lính tình nguyện đi vào nơi nguy hiểm nhất và từng người đồng đội nằm lại phía sau.

Cuộc đời Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn là một câu chuyện như vậy.

Từ những cung đường Trường Sơn đến dòng Thạch Hãn, từ người sĩ quan trẻ đến vị tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam, ông đã đi qua một chặng đường đặc biệt của lịch sử dân tộc.

Và khi nhắc về ông, có lẽ người ta không chỉ nhớ một vị tướng.

Người ta nhớ một người lính đã từng đi qua thời hoa lửa.

Một người đã sống trong chiến tranh để hôm nay kể lại cho thế hệ sau biết rằng:

Có một thời, để đưa một chuyến hàng đến chiến trường, người lính phải đánh đổi bằng chính sự sống của mình.

Và chính những con người bình dị ấy đã góp phần làm nên những trang sử không thể nào quên của đất nước.