Thiếu tướng Hoàng Minh Đạo: Người khai sinh ngành Tình báo Quân sự Việt Nam (1923 - 1969)

​Nếu như Tình báo Việt Nam có những mạng lưới điệp viên huyền thoại, thì người đặt những viên gạch nền móng đầu tiên xây dựng nên hệ thống ấy chính là Thiếu tướng Hoàng Minh Đạo (tên thật là Đào Phúc Lộc, quê ở Móng Cái, Quảng Ninh). Sớm giác ngộ và tham gia cách mạng từ thuở thiếu thời, ông nổi tiếng với sự thông minh sắc sảo, khả năng tổ chức lưới bí mật và phân tích tình hình tài tình.

​Ngày 25 tháng 10 năm 1945, khi mới 22 tuổi, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp giao một trọng trách vô cùng lớn lao: Thành lập và làm Trưởng phòng Tình báo Quân ủy hội – tổ chức tình báo quân sự đầu tiên của Quân đội ta. Từ hai bàn tay trắng, không máy móc hiện đại, không chuyên gia nước ngoài huấn luyện, Hoàng Minh Đạo đã tự mày mò, xây dựng mạng lưới tình báo trải dài từ Bắc chí Nam. Những tin tức tình báo do mạng lưới của ông thu thập được đã giúp Bộ Tổng chỉ huy đi guốc trong bụng quân Pháp, đập tan nhiều âm mưu càn quét nguy hiểm.

​Bước sang kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục được cử vào chiến trường miền Nam, hoạt động dưới nhiều bí danh, tổ chức các cụm tình báo chiến lược thâm nhập sâu vào các cơ quan đầu não của Mỹ - ngụy. Tuy nhiên, sự nghiệp tình báo vốn dĩ là một sự hy sinh thầm lặng đến khắc nghiệt. Đêm Noel năm 1969, trên đường đi công tác, thuyền của ông lọt vào ổ phục kích của địch trên sông Vàm Cỏ Đông. Ông đã nổ súng chiến đấu quyết liệt và anh dũng hy sinh. Để bảo vệ bí mật mạng lưới, danh tính thực sự và những cống hiến vĩ đại của ông đã phải giữ kín suốt nhiều thập kỷ. Mãi đến sau này, Tổ quốc mới vinh danh ông, ghi nhận Đào Phúc Lộc là vị "cha đẻ" vĩ đại, ngọn cờ đầu của ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam.