THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM - NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN MƯU LƯỢC CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

Thiếu tướng Hoàng Sâm tên thật là Trần Văn Kỳ, sinh năm 1915 tại làng Lệ Sơn, xã Văn Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo bần cùng không có ruộng đất cày cấy, từ thuở nhỏ ông đã phải theo gia đình rời bỏ quê hương phiêu bạt sang Thái Lan để tìm kế sinh nhai. Năm 1927, khi mới 12 tuổi, người thiếu niên thông minh và nhanh nhẹn này đã tham gia vào Đội thiếu niên tiền phong của Việt kiều yêu nước. Bước ngoặt lịch sử đến vào năm 1928, khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về Thái Lan hoạt động với bí danh Thầu Chín. Được Bác Hồ trực tiếp giác ngộ và dìu dắt, Trần Văn Kỳ vinh dự được chọn làm liên lạc cho Người. Đến năm 1933, ông chính thức đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Đông Dương, lấy bí danh là Hoàng Sâm và bắt đầu cuộc đời chinh chiến lẫy lừng.

Thời kỳ tiền khởi nghĩa, đồng chí Hoàng Sâm là một trong những cán bộ quân sự cốt cán xây dựng căn cứ địa cách mạng tại vùng Việt Bắc. Đỉnh cao sự nghiệp của ông gắn liền với ngày 22 tháng 12 năm 1944, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân — đội quân chủ lực đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam — được thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo, tỉnh Cao Bằng. Nhờ bản lĩnh trận mạc và tài chỉ huy mưu lược được rèn luyện thực tế, ông đã được đồng chí Võ Nguyên Giáp và lãnh tụ Hồ Chí Minh tin tưởng chọn làm Đội trưởng đầu tiên của đội quân gồm 34 chiến sĩ này. Ngay sau khi thành lập, Đội trưởng Hoàng Sâm đã trực tiếp chỉ huy đánh thắng liên tiếp hai trận Phai Khắt (25/12/1944) và Nà Ngần (26/12/1944) bằng lối đánh hóa trang kỳ tập vô cùng táo bạo. Chiến thắng giòn giã này đã mở ra truyền thống "ra quân là đánh thắng" của quân đội ta. 

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tài năng quân sự xuất chúng của đồng chí Hoàng Sâm tiếp tục tỏa sáng trên nhiều cương vị trọng yếu như Khu trưởng Chiến khu 2, Chỉ huy trưởng Mặt trận Tây Tiến, và Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 304. Lối đánh mưu trí, linh hoạt dũng mãnh của ông đã khiến kẻ thù nể sợ và ví ông như "Chapaev của Việt Nam". Ghi nhận những công lao to lớn đó, trong đợt phong quân hàm lịch sử đầu tiên của Nhà nước vào ngày 1 tháng 1 năm 1948, ông là một trong những tướng lĩnh đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh thụ phong hàm Thiếu tướng khi mới 33 tuổi. Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông bám trụ chỉ huy tại nhiều chiến trường khốc liệt với tư cách là Tư lệnh Quân khu Tả ngạn, Quân khu 3, và sau đó là Tư lệnh Quân khu Trị Thiên. Ngày 15 tháng 12 năm 1968, Thiếu tướng Hoàng Sâm đã anh dũng hy sinh tại chiến trường Trị Thiên khốc liệt ở tuổi 53. Cuộc đời của người đội trưởng đầu tiên mãi mãi là một pho sử vàng về lòng kiên trung, sự tận tụy và tài năng quân sự kiệt xuất của dân tộc.