THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM – NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN VÀ NHỮNG TRẬN ĐÁNH MỞ ĐẦU TRUYỀN THỐNG QUÂN ĐỘI - PHẦN III

Phai Khắt, Nà Ngần – hai trận đánh đầu tiên

Ngày 25-12-1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tiến công đồn Phai Khắt. Hôm sau, ngày 26-12-1944, Đội tiếp tục đánh đồn Nà Ngần. Cả hai trận đều giành thắng lợi.

Với lực lượng chỉ có 34 chiến sĩ khi thành lập, Đội đã vận dụng cách đánh bí mật, bất ngờ, nhanh chóng, tận dụng yếu tố hóa trang và sự chủ quan của đối phương. Sau hai trận đánh, quân ta tiêu diệt và bắt toàn bộ quân địch trong các đồn, thu được vũ khí và quân trang.

Hoàng Sâm là người trực tiếp giữ cương vị Đội trưởng trong những trận đánh mở đầu ấy. Ông cùng Ban Chỉ huy tổ chức lực lượng thực hiện nhiệm vụ, góp phần biến chỉ thị thành hành động cụ thể trên chiến trường.

Thắng lợi Phai Khắt, Nà Ngần tạo tiếng vang lớn đối với lực lượng cách mạng và nhân dân địa phương. Hai trận đánh chứng minh rằng một lực lượng nhỏ, nếu có tổ chức, nắm chắc tình hình và lựa chọn cách đánh thích hợp, vẫn có thể giành thắng lợi trước đối phương mạnh hơn về trang bị.

Nhưng những ngày đầu xây dựng lực lượng không chỉ có chiến thắng. Ngày 4-5-1945, trong trận Đồng Mu, Đội không thực hiện được mục tiêu tiêu diệt toàn bộ quân địch như kế hoạch và lần đầu tiên có đồng đội hy sinh. Đây là một tổn thất đau xót đối với đơn vị còn non trẻ.

Với người chỉ huy, thất bại ấy đặt ra yêu cầu phải nhìn thẳng vào những hạn chế, rút kinh nghiệm để tổ chức chiến đấu tốt hơn. Tư liệu lịch sử ghi lại rằng Hoàng Sâm nghiêm túc nhận trách nhiệm và nhấn mạnh bài học về việc trong cuộc chiến đấu lâu dài sẽ có lúc thành, lúc bại; điều quan trọng là phải rút được kinh nghiệm để giành thắng lợi sau này.

Chi tiết ấy cho thấy một khía cạnh khác của người Đội trưởng đầu tiên. Ông không chỉ gắn với những trận thắng mở màn mà còn phải chịu trách nhiệm trước những khó khăn, mất mát của đơn vị. Trong chiến tranh, bản lĩnh của người chỉ huy không chỉ thể hiện ở lúc giành chiến thắng, mà còn ở cách nhìn nhận những hạn chế và tổ chức lực lượng tiến lên sau tổn thất.

Từ đội quân 34 người ở khu rừng Trần Hưng Đạo, lực lượng vũ trang cách mạng dần phát triển, phối hợp với phong trào chính trị quần chúng, góp phần vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Hoàng Sâm tiếp tục được giao những nhiệm vụ chỉ huy lớn hơn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.