Thiếu tướng Huỳnh Thủ
Thiếu tướng Huỳnh Thủ sinh ngày 15-9-1915, trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng tại xã Bình Thới, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Tuổi thơ của ông gắn với nhiều khó khăn. Năm 14 tuổi, vì hoàn cảnh gia đình nghèo, Huỳnh Thủ phải bỏ học vào Sài Gòn kiếm sống. Ông từng làm nhiều nghề như phu khuân vác, thợ giặt ủi, bốc hàng thuê tại bến cảng.
Những năm tháng lao động cực nhọc giúp ông sớm tiếp xúc với đời sống của người lao động, đồng thời từng bước hình thành ý thức đấu tranh và tinh thần cách mạng.
Tháng 8-1937, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1942, ông bị thực dân bắt giam.
Những năm tháng tù đày không khuất phục được người chiến sĩ cách mạng. Trái lại, đó là quá trình tôi luyện bản lĩnh, ý chí và kinh nghiệm đấu tranh của ông.
Trưởng thành qua những năm tháng chiến đấu ở Nam Bộ
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Huỳnh Thủ được cách mạng đón về và giao đảm nhiệm công tác quân sự tại các mặt trận Cần Thơ, Hậu Giang, Rạch Giá...
Với kinh nghiệm hoạt động bí mật và khả năng tổ chức, chỉ huy, ông nhanh chóng phát huy vai trò trong những nhiệm vụ khó khăn.
Cuối năm 1946, đơn vị do ông chỉ huy mang danh nghĩa “Chi đội vũ trang tuyên truyền” được giao nhiệm vụ diệt tề, trừ gian, xây dựng và củng cố cơ sở cách mạng.
Trong điều kiện vũ khí còn hết sức thô sơ, chỉ có đại đao, phi tiêu, mã tấu..., cán bộ, chiến sĩ vừa chiến đấu vừa tuyên truyền, vận động nhân dân, xây dựng cơ sở chính trị và củng cố chính quyền cách mạng.
Địa hình sình lầy, giao thông liên lạc khó khăn, Huỳnh Thủ đã chọn một bộ phận chiến sĩ tổ chức thành lực lượng “cơ động chiến”, có khả năng nhanh chóng cơ động đến hỗ trợ các căn cứ khi cần thiết.
Qua nhiều trận đánh, lực lượng này phát huy hiệu quả, góp phần tạo nên danh tiếng “bộ đội ông Thủ” trên vùng rừng U Minh.
Người chỉ huy có lối đánh linh hoạt
Năm 1950, Huỳnh Thủ được giao giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn chủ lực miền Tây Nam Bộ, thuộc Quân khu 9.
Trong chỉ huy chiến đấu, ông không chủ trương đưa lực lượng vào những cuộc đối đầu trực diện khi chưa cần thiết. Sở trường của ông là phân cụm lực lượng, chia điểm, tập kích, cắt rời đội hình địch, tiêu diệt từng bộ phận rồi nhanh chóng rút khỏi trận địa.
Cách đánh linh hoạt này nhiều lần khiến đối phương bị động, lúng túng và không kịp trở tay.
Năm 1951, ông được bổ nhiệm làm Tỉnh đội trưởng Tỉnh đội Cần Thơ, giữ cương vị này gần 4 năm.
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, ông cùng đồng đội tập kết ra miền Bắc, tiếp tục nhận những nhiệm vụ mới trong sự nghiệp cách mạng.
Bước ngoặt đến với lực lượng Công an nhân dân vũ trang
Một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời binh nghiệp của Huỳnh Thủ diễn ra năm 1958, khi Bộ Quốc phòng điều chuyển ông sang công tác tại lực lượng Công an nhân dân vũ trang, tiền thân của Bộ đội Biên phòng, theo Nghị quyết số 58/NQ-TW ngày 19-11-1958 của Bộ Chính trị.
Với kinh nghiệm nhiều năm trực tiếp tổ chức và chỉ huy các đơn vị chiến đấu, cùng phong cách làm việc thận trọng, chính xác, ông có đóng góp quan trọng trong quá trình xây dựng “Đề án xây dựng lực lượng Cảnh vệ Nội địa và Biên cương”, sau đó phát triển thành lực lượng Công an nhân dân vũ trang.
Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi lực lượng mới phải đảm nhiệm đồng thời nhiệm vụ bảo vệ biên giới, nội địa, giới tuyến và đấu tranh chống các hoạt động phá hoại của đối phương.
Đánh địch từ xa, bảo vệ biên giới từ sớm
Huỳnh Thủ đặc biệt chú trọng tư tưởng chủ động nắm tình hình, đánh địch từ xa và xây dựng thế trận bảo vệ biên giới dựa vào nhân dân.
Ông đề xuất triển khai những hướng chiến đấu có tính sách lược, đồng thời chỉ đạo các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, tổng kết các trận đánh, phân tích ưu điểm, hạn chế của ta và tìm ra quy luật hoạt động của gián điệp, biệt kích.
Những kinh nghiệm đó được nhanh chóng phổ biến tới các đơn vị, giúp nâng cao khả năng phát hiện và đấu tranh với hoạt động xâm nhập của đối phương.
Trong giai đoạn 1961-1964, lực lượng Công an nhân dân vũ trang làm nòng cốt, phối hợp với “phòng tuyến nhân dân” và các lực lượng khác đã bắt 59 toán gián điệp biệt kích, gồm 427 tên, thu giữ nhiều vũ khí, điện đài và phương tiện hoạt động của địch.
Những kết quả đó góp phần bảo vệ an toàn biên giới, bờ biển, nội địa và khu vực giới tuyến tạm thời.
Xây dựng lực lượng biên phòng sau ngày đất nước thống nhất
Năm 1974, Huỳnh Thủ được Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm giữ chức Phó tư lệnh Công an nhân dân vũ trang.
Trên cương vị này, ông chỉ đạo các tỉnh từ Lai Châu đến Quảng Ninh phát động phong trào “Toàn dân làm tốt công tác quản lý biên giới”, nhằm huy động sức mạnh của nhân dân tham gia bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc.
Sau năm 1975, đất nước thống nhất nhưng nhiệm vụ bảo vệ biên giới vẫn hết sức nặng nề.
Một trong những nhiệm vụ cấp bách là xây dựng hệ thống đồn, trạm trên toàn tuyến biên giới phía Nam.
Với kinh nghiệm tổ chức xây dựng lực lượng ở phía Bắc, Huỳnh Thủ được giao chủ trì nghiên cứu hệ thống tổ chức các đơn vị phía Nam.
Hưởng ứng phong trào “Hai tình nguyện”, hơn 5.000 cán bộ, chiến sĩ từ các đơn vị phía Bắc tình nguyện lên đường nhận nhiệm vụ tại các tỉnh biên giới phía Nam.
Một hệ thống mới từng bước được hình thành, bao gồm 143 đồn, 25 trạm, cùng các đơn vị cơ động và cơ quan đại diện Bộ tư lệnh tại phía Nam.
Đến cuối năm 1975, bộ máy tổ chức của lực lượng Công an nhân dân vũ trang cơ bản được hoàn chỉnh từ cơ quan Bộ tư lệnh đến các đồn, trạm trên phạm vi cả nước.
Cùng đồng đội bảo vệ biên giới Tây Nam và phía Bắc
Đầu năm 1977, chiến tranh biên giới Tây Nam bùng nổ. Huỳnh Thủ cùng tập thể Đảng ủy, Bộ tư lệnh chỉ đạo các đơn vị tuyến biên giới nâng cao cảnh giác, tăng cường lực lượng và phối hợp với các quân khu tổ chức thế trận phòng thủ.
Ông cùng Tư lệnh Trần Quyết và các đồng chí trong Bộ tư lệnh trực tiếp đến nhiều địa bàn, đồn biên phòng để kiểm tra, đôn đốc và bàn phương án hiệp đồng chiến đấu.
Nhờ chủ động chuẩn bị thế trận, các đồn biên phòng đã phát huy phương châm chủ động phản tập kích, cơ động bám địch, kiên quyết đánh địch, cùng các lực lượng khác bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ.
Đầu năm 1979, lực lượng Công an nhân dân vũ trang tổ chức 8 trung đoàn, với hơn 8.000 cán bộ, chiến sĩ, sang Campuchia làm nhiệm vụ quốc tế, phối hợp với lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng và bảo vệ chính quyền cách mạng.
Cùng thời gian đó, lực lượng biên phòng phải đối mặt với chiến tranh biên giới phía Bắc.
Từ Quảng Ninh đến Lai Châu, các đồn biên phòng kiên cường bám trụ, chiến đấu bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Huỳnh Thủ cùng tập thể lãnh đạo, chỉ huy trực tiếp chỉ đạo nhiệm vụ này.
Không ngừng củng cố lực lượng và thế trận biên phòng
Khi tổ chức lực lượng dần ổn định, Huỳnh Thủ cùng Bộ tư lệnh ban hành nhiều chủ trương về xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, nâng cao chất lượng huấn luyện và khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Ông trực tiếp xuống nhiều địa bàn xung yếu như Na Hình, Hành Thành (Lạng Sơn), Xín Mần, Đồng Văn, Mèo Vạc (Hà Giang) và một số địa bàn ở Cao Bằng để kiểm tra, chỉ đạo công tác.
Đồng thời, ông chỉ thị cho các đơn vị miền Trung và Tây Nguyên sẵn sàng đấu tranh với các hoạt động phá hoại, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn biên phòng.
Các đơn vị phía Bắc sau đó phát hiện, truy bắt nhiều vụ xâm nhập, phá hoại, trong đó có 59 vụ liên quan các tổ chức vũ trang mang danh “Đội du kích Hoàng Văn Hoan”, “Đội vũ trang cứu quốc”, cùng nhiều vụ gián điệp xâm nhập và âm mưu gây bạo loạn.
Người cán bộ giản dị, quyết đoán và hết lòng với lực lượng
Tháng 7-1981, Thủ tướng Chính phủ quyết định điều Huỳnh Thủ sang làm phái viên cho Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông công tác tại cơ quan Bộ Quốc phòng cho đến khi nghỉ hưu.
Gần 50 năm hoạt động cách mạng, trong đó có khoảng 23 năm gắn bó với biên cương và lực lượng Công an nhân dân vũ trang - Bộ đội Biên phòng, Huỳnh Thủ đã trải qua nhiều vị trí, nhiều chiến trường và những giai đoạn lịch sử đầy thử thách.
Trung tướng Đinh Văn Tuy, người từng có thời gian công tác cùng ông, nhận xét Huỳnh Thủ là người thẳng thắn, trung thực, giản dị, thực tế, có nhiều suy nghĩ sáng tạo và quyết đoán nhanh. Đặc biệt, ông luôn hết lòng chăm lo xây dựng lực lượng cả về tổ chức, kỹ thuật, chiến thuật và phương án, thế trận chiến đấu phù hợp với thực tiễn.
Dấu ấn của Thiếu tướng Huỳnh Thủ không chỉ nằm ở những trận đánh hay những con số về chiến công, mà còn ở quá trình đặt nền móng, xây dựng và củng cố lực lượng bảo vệ biên giới. Ông là hình ảnh tiêu biểu của người cán bộ cách mạng tận tụy, bản lĩnh, sâu sát cơ sở và luôn đặt nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới của Tổ quốc lên hàng đầu.
