THIẾU TƯỚNG LÊ QUẢNG BA – NGƯỜI TƯ LỆNH MƯU TRÍ, KIÊN CƯỜNG CỦA CĂN CỨ ĐỊA VIỆT BẮC

Tên tuổi Thiếu tướng Lê Quảng Ba đã trở thành một phần ký ức và huyền thoại của nhân dân các dân tộc Việt Bắc. Cuộc đời hoạt động cách mạng của ông gắn liền với những năm tháng đầy gian khổ, hiểm nguy của cách mạng, từ những ngày đầu xây dựng căn cứ địa Cao Bằng đến các chiến dịch lớn trong kháng chiến.

Nhắc đến Lê Quảng Ba là nhắc đến một người cán bộ có bản lĩnh, tài năng quân sự, sự mưu trí và đặc biệt am hiểu địa bàn, phong tục, con người vùng Việt Bắc.

DẤU ẤN ĐẶC BIỆT: ĐÓN LÃNH TỤ NGUYỄN ÁI QUỐC VỀ NƯỚC

Một trong những dấu ấn quan trọng nhất trong cuộc đời Lê Quảng Ba là nhiệm vụ đón và đưa lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước đầu năm 1941.

Sau nhiều năm hoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc quyết định tìm đường trở về Tổ quốc để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. Ban đầu, Người dự định về nước theo tuyến đường sắt Côn Minh – Lào Cai. Tuy nhiên, cầu Hồ Kiều bị máy bay Nhật đánh sập khiến kế hoạch thay đổi. Hướng Cao Bằng được lựa chọn.

Khi ấy, Lê Quảng Ba là một thanh niên người Tày, quê ở bản Nà Nghiềng, xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, Cao Bằng. Nhờ am hiểu địa hình, phong tục và có kinh nghiệm hoạt động cách mạng, ông được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ dẫn đường, bảo vệ và đưa Nguyễn Ái Quốc cùng đoàn cán bộ về nước.

Cuối năm 1940, Lê Quảng Ba dẫn đoàn cán bộ vượt qua vùng biên giới, tổ chức tuyên truyền, vận động quần chúng và chuẩn bị điều kiện đón lãnh tụ.

Tại Nậm Quang, đoàn được tham gia lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp xây dựng chương trình và chỉ đạo. Những cán bộ như Phùng Chí Kiên, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp tham gia biên soạn và giảng dạy.

Sau thời gian chuẩn bị, đoàn tiếp tục lên đường về Cao Bằng.

Ngày 28-1-1941, sau 30 năm xa Tổ quốc, Nguyễn Ái Quốc đã trở về Việt Nam qua cột mốc 108 tại khu vực Pác Bó, Cao Bằng.

Trong hồi ký, Lê Quảng Ba nhớ lại hình ảnh Nguyễn Ái Quốc trong bộ quần áo chàm Nùng, tay cầm cây gậy nhỏ, bước đi nhanh nhẹn giữa núi rừng biên giới.

Nhiệm vụ dẫn đường, bảo vệ lãnh tụ về nước là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời Lê Quảng Ba và cũng là một sự kiện có ý nghĩa lịch sử đối với cách mạng Việt Nam.

Từ đây, Cao Bằng trở thành một trong những địa bàn quan trọng để xây dựng căn cứ địa cách mạng, chuẩn bị lực lượng cho những bước phát triển mới của phong trào cách mạng.

NGƯỜI BẢO VỆ CĂN CỨ ĐỊA VIỆT BẮC

Trước và sau khi Nguyễn Ái Quốc về nước, Lê Quảng Ba cùng đồng đội được giao nhiệm vụ bảo vệ căn cứ địa cách mạng.

Trong những năm cuối thập niên 1930, đầu thập niên 1940, khu vực Hà Quảng, Cao Bằng thường xuyên xuất hiện các nhóm phỉ hoạt động, cướp bóc và gây mất ổn định tại các bản làng.

Lực lượng du kích được tổ chức để bảo vệ nhân dân và căn cứ. Phương châm đặt ra là hạn chế đối đầu trực tiếp, chỉ sử dụng vũ lực khi thực sự cần thiết.

Trong hoàn cảnh đó, Lê Quảng Ba và Trần Sơn Hùng, tức Hoàng Sâm sau này, trở thành những cán bộ nòng cốt trong việc xây dựng lực lượng, bảo vệ căn cứ và vận động nhân dân.

“ĐẤU RƯỢU, ĐẤU SÚNG” – MỘT CUỘC ĐẤU TRÍ VỚI TRÙM PHỈ

Một câu chuyện nổi tiếng về tài năng và bản lĩnh của Lê Quảng Ba là cuộc gặp với trùm phỉ Lỷ Síu tại Pác Bó.

Biết lực lượng Việt Minh đang hoạt động trong khu vực, Lỷ Síu tìm cách thị uy, thăm dò và thử bản lĩnh của hai cán bộ Lê Quảng Ba và Trần Sơn Hùng bằng cách mời đến uống rượu, thi bắn súng.

Trong tình thế đối phương đã bố trí lực lượng vũ trang xung quanh, Trần Sơn Hùng vẫn bình tĩnh một mình mang súng đến gặp chúng.

Sau màn đấu rượu, Lê Quảng Ba xuất hiện. Lỷ Síu lần lượt đưa ra những thử thách bắn súng: từ bia trên thân cây, cây hóp đến quả đu đủ ở khoảng cách xa.

Lê Quảng Ba luôn giữ thái độ khiêm tốn, nhường đối phương bắn trước. Nhưng ở mỗi thử thách, những phát đạn của ông đều đạt độ chính xác cao.

Cuối cùng, cuộc thi bắn súng trường được tổ chức. Trong khi Lỷ Síu liên tiếp bắn trượt thì cả ba phát đạn của Lê Quảng Ba đều trúng hồng tâm.

Sau đó, Trần Sơn Hùng tiếp tục thể hiện khả năng ném lựu đạn chính xác.

Không chỉ là một cuộc thi tài, đây thực chất là một cuộc đấu trí. Trong điều kiện lực lượng Việt Minh còn ít, vũ khí thiếu thốn, việc thể hiện bản lĩnh và uy tín có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn ngừa xung đột, bảo vệ căn cứ và tạo niềm tin cho nhân dân.

Sau cuộc gặp, Lỷ Síu và các nhóm phỉ trong vùng không còn dám tùy tiện gây sự với lực lượng Việt Minh.

Câu chuyện “đấu rượu, đấu súng” từ đó được truyền lại trong cộng đồng các dân tộc Việt Bắc như một câu chuyện tiêu biểu về sự gan dạ, mưu trí và khả năng xử lý tình huống của người cán bộ cách mạng.

TƯ LỆNH CHIẾN DỊCH THẬP VẠN ĐẠI SƠN

Một dấu ấn quan trọng khác trong sự nghiệp quân sự của Lê Quảng Ba là vai trò Tư lệnh Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn.

Đầu năm 1948, trong bối cảnh cách mạng Trung Quốc đang gặp nhiều khó khăn tại khu vực Hoa Nam, lãnh đạo hai nước trao đổi về khả năng phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau trong cuộc đấu tranh chống các lực lượng của Quốc dân đảng.

Trên cơ sở chủ trương phối hợp chiến đấu, một Bộ Chỉ huy chiến dịch chung được thành lập. Lê Quảng Ba được giao làm Tư lệnh chiến dịch, đồng chí Trần Minh Giang, cán bộ Quân giải phóng Trung Quốc, làm Chính trị ủy viên.

Chiến dịch được tổ chức trên hai hướng lớn là Điền Quế và Long Châu, với sự tham gia của lực lượng cách mạng hai nước.

Đầu tháng 6-1949, bộ đội Việt Nam xuất phát theo hai hướng, từ Cao Bằng, Lạng Sơn vượt biên giới sang khu vực Long Châu và từ Lạng Sơn, Hải Ninh tiến về Khâm Châu, Phòng Thành.

Trước ngày lên đường, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn Tư lệnh Lê Quảng Ba bằng bốn yêu cầu ngắn gọn:

“Cẩn thận, bí mật, đoàn kết, hữu nghị, thắng lợi”.

Năm lời căn dặn ấy thể hiện đầy đủ yêu cầu đối với một chiến dịch có tính chất đặc biệt: vừa phải bảo đảm bí mật, an toàn; vừa phải giữ vững tình đoàn kết quốc tế và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.

Việc Lê Quảng Ba được giao trọng trách Tư lệnh chiến dịch cho thấy sự tin tưởng của Trung ương đối với một cán bộ trưởng thành từ phong trào cách mạng ở Việt Bắc, am hiểu địa hình, có kinh nghiệm tổ chức lực lượng và khả năng chỉ huy chiến đấu.

NGƯỜI CON CỦA VIỆT BẮC

Điểm nổi bật trong cuộc đời Thiếu tướng Lê Quảng Ba là sự gắn bó sâu sắc với đồng bào các dân tộc Việt Bắc.

Ông trưởng thành từ chính vùng đất này, hiểu từng con đường, bản làng, phong tục và cuộc sống của nhân dân. Trong những năm tháng cách mạng còn vô cùng khó khăn, sự gần gũi ấy giúp ông xây dựng được mối quan hệ bền chặt giữa lực lượng cách mạng với quần chúng.

Từ một thanh niên người Tày được giao nhiệm vụ dẫn đường cho Nguyễn Ái Quốc, Lê Quảng Ba từng bước trưởng thành thành cán bộ quân sự cấp cao, được giao những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Những dấu ấn lớn trong cuộc đời ông – đưa lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước, bảo vệ căn cứ địa Việt Bắc, đấu trí với các thế lực phỉ và chỉ huy Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn – đều gắn với một phẩm chất xuyên suốt: mưu trí, bản lĩnh, quyết đoán và trung thành với sự nghiệp cách mạng.

Tên tuổi Lê Quảng Ba vì thế không chỉ được nhắc đến trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn sống trong ký ức của đồng bào các dân tộc Việt Bắc.

Đó là hình ảnh một người cán bộ quân sự xuất thân từ nhân dân, trưởng thành giữa núi rừng cách mạng và dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Thiếu tướng Lê Quảng Ba – người con của Việt Bắc, người dẫn đường lịch sử và vị tướng mưu trí – mãi là một tấm gương về lòng trung thành, bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần đoàn kết trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam.